Đặc sắc các lễ hội đua ngựa truyền thống của những 'kỵ sĩ' nông dân Việt Nam

2 giờ trướcBài gốc

Đặc biệt, điểm chung của các lễ hội đua ngựa truyền thống Việt Nam, cũng là điểm khác biệt so với các cuộc đua ngựa ở khắp nơi trên thế giới, bởi đua ngựa truyền thống Việt Nam là nơi tranh tài của những “kỵ sĩ” nông dân cùng những chú ngựa thồ. Hình thức đua là “đua mộc”, những “kỵ sĩ” cưỡi trên lưng ngựa không có yên cương, không bàn đạp, chỉ có đai buộc ngựa, không dùng roi quất ngựa mà dùng dây cương để giữ thăng bằng và điều khiển ngựa.

Những “kỵ sĩ” cưỡi trên lưng ngựa không có yên cương, không bàn đạp dường như chỉ có trong các lễ hội đua ngựa truyền thống ở Việt Nam.

Lễ hội đua ngựa Bắc Hà

Lễ hội đua ngựa Bắc Hà, tỉnh Lào Cai là lễ hội truyền thống có lịch sử hình thành và phát triển hàng trăm năm của cộng đồng các dân tộc Mông, Tày, Phù Lá… sinh sống trên địa bàn. Theo các cụ cao niên người Tày, Mông kể lại thì lễ diễu hành ngựa của đồng bào đã có từ bao đời nay rồi. Lúc ban đầu, hoạt động này chỉ là diễu hành, sau đó nhiều thanh niên đã cưỡi ngựa để chạy thi vừa để mua vui, vừa chứng tỏ bản thân cho các cô gái. Những năm đầu thế kỷ XX, lễ diễu hành ngựa được tổ chức vào ngày Ngọ của tuần đầu tiên hoặc tuần thứ hai sau Tết Nguyên đán để cầu may, cầu một năm canh tác mới bội thu. Sau lễ diễu hành là hoạt động vui chơi, đua ngựa, bắn súng được tổ chức. Hiện nay lễ hội đua ngựa Bắc Hà thường được tổ chức vào mùa mận chín, khoảng tháng 5-6 hằng năm.

Những năm trở lại đây, lễ hội đua ngựa Bắc Hà thường được tổ chức vào mùa mận chín, tháng 5-6 hằng năm.

Lễ đội đua ngựa Bắc Hà trước đây diễn ra xung quanh cánh đồng, các quả đồi và đích là bãi đất ở trung tâm thị trấn. Khi gần về tới đích, các kị mã nhảy thật nhanh xuống đất, rút khẩu súng kíp trên vai và nhằm vào bia bắn 5 phát súng rồi cướp quả cầu đỏ, nhảy lên ngựa quay về điểm xuất phát. Ai vừa nhanh, vừa bắn súng trúng đích nhiều nhất là người chiến thắng.

Lễ hội đua ngựa Bắc Hà hiện nay được tổ chức trong sân vận động ở trung tâm xã và mở rộng, thu hút các “kỵ sĩ” nông dân với những chú ngựa thồ đến từ nhiều tỉnh Tây Bắc như: Yên Bái, Hà Giang, Lai Châu, Sơn La, Điện Biên…

Lễ hội đua ngựa Bắc Hà hiện nay được tổ chức trong sân vận động ở trung tâm xã và mở rộng, thu hút các “kỵ sĩ” nông dân với những chú ngựa thồ đến từ nhiều địa phương vùng cao phía Bắc.

Lễ hội đua ngựa “Vó ngựa trên Putaleng”

Lễ hội đua ngựa với chủ đề “Vó ngựa trên Putaleng” là sự kiện văn hóa mang ý nghĩa đặc biệt, nhằm tôn vinh, giới thiệu giá trị truyền thống và các sản phẩm đặc trưng của người dân Tả Lèng (Lai Châu) đến với nhân dân và du khách gần xa.

Lễ hội đua ngựa xã Tả Lèng vốn là lễ hội được tổ chức thường niên vào dịp cuối năm của huyện Tam Đường (cũ). Lễ hội có sự tham gia của rất đông các nài ngựa đến từ các bản trong xã Tả Lèng và các xã Bình Lư, Bản Bo, Khun Há, Sin Suối Hồ, phường Đoàn Kết và phường Tân Phong.

Lễ hội đua ngựa “Vó ngựa trên Putateng” là dịp để người dân, du khách gặp gỡ, giao lưu văn hóa, kết nối giao thương giữa các địa phương trong và ngoài tỉnh.

Lễ hội đua ngựa “Vó ngựa trên Putateng” là sự kiện văn hóa nhằm tôn vinh, giới thiệu, quảng bá những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của đồng bào dân tộc Mông xã Tả Lèng nói riêng, tỉnh Lai Châu nói chung, giới thiệu sản phẩm du lịch mới đến với đông đảo nhân dân và du khách.

Ngoài hoạt động chính là diễu hành ngựa, đua ngựa, lễ hội còn có nhiều hoạt động đặc sắc như giải chạy truyền thống “Chinh phục đồi thông Tả Lèng”, thi kéo co, giã bánh giày, chế biến mèn mén... Lễ hội cũng sẽ là dịp để người dân, du khách gặp gỡ, giao lưu văn hóa, kết nối giao thương giữa các địa phương trong và ngoài tỉnh.

Giải đua ngựa Shanrila Mường Lò

Là một trong những lễ hội không thể bỏ lỡ trong không khí Xuân Tây Bắc, Lễ hội đua ngựa đầu Xuân - Shanrila Mường Lò có nguồn gốc từ tập quán nuôi ngựa, thuần dưỡng ngựa để phục vụ cho nhu cầu vận chuyển, phát triển kinh tế của cộng đồng, đua ngựa đã trở thành một hình thức giải trí, thể thao lành mạnh, sôi động, phản ánh rõ nét nếp sinh hoạt và nền văn hóa độc đáo của các dân tộc anh em vùng Tây Bắc.

Giải đua ngựa đầu Xuân - Shanrila Mường Lò hằng năm thu hút rất đông người dân và du khách.

Giải đua ngựa đầu Xuân - Shanrila Mường Lò mở ra như một sân chơi giao lưu, một điểm hội tụ văn hóa sôi động nằm tái hiện nét văn hóa đáng quý nơi bản làng, mang tới cho khán giả những pha về đích kịch tính, ngoạn mục, những màn tranh tài gay cấn trên cung đường đua thơ mộng.

Khung cảnh đua ngựa mang lại cảm giác như những màn diễu hành đầy màu sắc của đội “kỵ sĩ” với cung nỏ, cờ phướn ngợp trời, tái hiện lại không khí kiêu hùng xưa kia của vùng núi cao Tây Bắc. Tiếng lục lạc, tiếng hô đầy uy lực của những vận động viên trên lưng ngựa, tiếng reo hò của khán giả cùng sự phấn khích tột cùng trước vạch đích… sẽ tạo xúc cảm vang dội giữa đại ngàn Tây Bắc.

Lễ hội đua ngựa đầu Xuân - Shanrila Mường Lò có nguồn gốc từ tập quán nuôi ngựa, thuần dưỡng ngựa của người dân vùng cao Tây Bắc.

Lễ hội đua ngựa truyền thống Gò Thì Thùng

Lễ hội đua ngựa truyền thống Gò Thì Thùng là lễ hội hằng năm diễn ra vào ngày mùng 9 tháng Giêng, tại khu vực Di tích lịch sử quốc gia địa đạo Gò Thì Thùng, Đắk Lắk (huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên cũ).

Đây là một trong những lễ hội độc đáo ở miền Trung – Tây Nguyên, mang đậm bản sắc văn hóa dân gian. Điểm độc đáo của lễ hội chính là sự tham gia của những chú ngựa quanh năm kéo xe, thồ hàng và các “kỵ sĩ” là những nông dân. Các vòng đua diễn ra đầy kịch tính nhưng cũng không thiếu những khoảnh khắc hài hước, khi có ngựa đột ngột dừng lại gặm cỏ, chạy ngược chiều hay đòi về chuồng. Nhiều du khách cảm nhận được không khí vui tươi và tỏ ra thích thú khi tham gia Lễ hội này.

Lễ hội đua ngựa truyền thống Gò Thì Thùng hiện nay trở thành một sự kiện văn hóa đặc sắc, thu hút đông đảo người dân và du khách gần xa.

Những cuộc rượt đuổi ngoạn mục, những pha bứt tốc đầy bất ngờ cùng những khoảnh khắc hài hước tạo nên một bức tranh sống động, góp phần làm phong phú đời sống tinh thần của cộng đồng và gìn giữ nét đẹp truyền thống của vùng đất Tuy An.

Lễ hội đua ngựa trên cao nguyên Lang Biang

Người già ở Lạc Dương kể rằng, từ rất lâu, ở buôn người Cơ Ho Lạch, Cơ Ho Cil dưới chân núi Mẹ Lang Biang nhà nào cũng phải có vài con ngựa. Ngựa được thả đi hoang trong rừng, mỗi tuần mới “thăm” một lần để xác định vị trí, lúc nào cần mới huýt sáo tìm về. Mỗi lần đi rẫy “thăm” trâu - bò, đi rừng “thăm” ngựa là bọn trẻ tụ họp đua ngựa. Nói là cuộc chơi, nhưng con ngựa nào về đích trước là nổi tiếng khắp buôn, và người điều khiển cũng có giá “bắt chồng” cao ngất. Lễ hội đua ngựa không yên trên cao nguyên Lang Biang bắt đầu từ đó.

Đua ngựa không yên chinh phục đỉnh núi Lang Biang là cuộc đua chơi dân gian, hình thành một cách hồn nhiên như để thể hiện sức mạnh, sự phóng khoáng, bay bổng của những người con nam Tây Nguyên.

Từ cuộc chơi dân gian, năm 2022, huyện Lạc Dương “nâng tầm” thành sản phẩm du lịch mới, bằng việc tổ chức giải đua ngựa không yên, nài ngựa chân trần, không bàn đạp, không roi… Các “kỵ sĩ” bước vào cuộc chơi bản năng phóng khoáng, để thỏa chí và thể hiện bản lĩnh của những người con vùng cao kiên cường, vững trãi, giúp du khách và người dân địa phương được thưởng thức sự hấp dẫn của môn thể thao kỳ thú này.