Đại biểu nói về chiến lược 'Đưa doanh nghiệp nhà nước vào Top 500 toàn cầu'

2 giờ trướcBài gốc

Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị được xem là bệ phóng thể chế quan trọng, tạo điều kiện để khu vực kinh tế nhà nước, thực hiện rõ nét hơn vai trò chủ đạo và dẫn dắt trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Trong cuộc trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, GS.TS Hoàng Văn Cường - Đại biểu Quốc hội khóa XV, Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ đã phân tích nội hàm của Nghị quyết, vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước tạo động lực tăng trưởng bền vững cho nền kinh tế.

GS.TS Hoàng Văn Cường - Đại biểu Quốc hội khóa XV, Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ

Dẫn dắt các ngành mũi nhọn

- Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế nhà nước. Từ thực tiễn những năm qua, ông đánh giá thế nào về vai trò và đóng góp của khu vực kinh tế nhà nước trong giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội?

GS.TS Hoàng Văn Cường: Nghị quyết 79 được đặt ra với một nội hàm rất rộng, vượt ra ngoài phạm vi doanh nghiệp nhà nước theo cách hiểu truyền thống. Nghị quyết bao quát toàn bộ các nguồn lực thuộc sở hữu nhà nước, từ doanh nghiệp nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập đến tài nguyên, đất đai, ngân sách và các quỹ đầu tư phát triển...

Trong tổng thể đó, doanh nghiệp nhà nước được xác định là một cấu phần đặc biệt quan trọng. Nghị quyết đặt ra mục tiêu rõ ràng là hình thành những doanh nghiệp nhà nước có quy mô và năng lực cạnh tranh thuộc nhóm hàng đầu khu vực, thế giới. Điều này thể hiện sự tin tưởng và kỳ vọng rất lớn của Đảng đối với vai trò dẫn dắt của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước trong giai đoạn phát triển mới.

Thực tiễn những năm qua cho thấy, các doanh nghiệp nhà nước lớn đã thể hiện khá rõ vai trò này. Ở lĩnh vực viễn thông, Việt Nam đã xây dựng được hạ tầng hiện đại trong nước và vươn ra thị trường quốc tế, góp phần khẳng định vị thế quốc gia. Trong các lĩnh vực năng lượng, từ chỗ gặp nhiều khó khăn, các tập đoàn nhà nước đã từng bước bứt phá, tạo nền tảng vững chắc cho an ninh năng lượng và mở rộng đầu tư ra nước ngoài.

Rõ ràng, doanh nghiệp nhà nước đã chứng tỏ được vai trò, vị thế và đóng góp quan trọng đối với ổn định kinh tế vĩ mô và phát triển kinh tế xã hội và được kỳ vọng tiếp tục là những trụ cột chiến lược của nền kinh tế trong thời gian tới.

Các doanh nghiệp nhà nước về năng lượng đã đóng góp thiết thực cho mục tiêu tăng trưởng chung của cả nước, tạo đà cho tăng trưởng 2 con số.

- Nghị quyết nhấn mạnh kinh tế nhà nước phải dẫn dắt, hỗ trợ các thành phần kinh tế khác. Theo ông, sự dẫn dắt này nên thể hiện qua những cơ chế cụ thể nào để tránh "lấn sân" hoặc độc quyền?

GS.TS Hoàng Văn Cường:Cần nhấn mạnh, vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước không đồng nghĩa Nhà nước làm thay thị trường hay làm thay các khu vực kinh tế khác. Dẫn dắt ở đây trước hết là tạo lập các nền tảng phát triển và trên cơ sở đó thu hút các thành phần kinh tế cùng tham gia đầu tư.

Câu hỏi cốt lõi là định hướng phát triển những ngành nào, lĩnh vực nào và theo đuổi những mục tiêu dài hạn ra sao. Những định hướng chiến lược này phải do khu vực nhà nước xác lập, từ đó dẫn dắt thông qua hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, thông qua cơ chế chính sách, thông qua đầu tư từ ngân sách nhà nước vào hạ tầng, công nghệ, các lĩnh vực nền tảng.

Khi Nhà nước tập trung vào vai trò kiến tạo, định hướng và đầu tư vào những khâu then chốt mang tính nền móng; thị trường quyết định việc phân bổ nguồn lực cụ thể thì sẽ hình thành các "đường ray" phát triển rõ ràng để khu vực tư nhân và các khu vực kinh tế khác cùng tham gia.

Với cách tiếp cận đó, vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước sẽ không lấn sân hay cạnh tranh không bình đẳng mà tạo ra không gian phát triển rộng mở và bền vững cho toàn bộ nền kinh tế.

Chiến lược để doanh nghiệp nhà nước vươn ra toàn cầu

- Nghị quyết 79 đặt mục tiêu đến năm 2030 có từ 1 - 3 doanh nghiệp Việt Nam nằm trong nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới. Theo ông, để hiện thực hóa mục tiêu này cần thay đổi chiến lược phát triển ra sao để đủ sức cạnh tranh trên thị trường toàn cầu?

GS.TS Hoàng Văn Cường:Hiện nay Việt Nam đã có một số doanh nghiệp nhà nước đạt tầm vóc khu vực và quốc tế với năng lực cạnh tranh ngày càng rõ nét. Điều đó chứng tỏ chúng ta đã có những tiền đề quan trọng. Những tiền đề này được hình thành từ sức mạnh nội tại của doanh nghiệp và từ chỗ dựa rất quan trọng là tiềm lực kinh tế của Nhà nước cùng các định hướng phát triển chiến lược.

Vấn đề đặt ra hiện nay là phải xác định thật rõ chiến lược phát triển. Chúng ta muốn hiện diện ở những lĩnh vực nào ngành nào, phân khúc nào và đâu là những ngành Việt Nam cần nắm giữ vai trò làm chủ để khẳng định vị thế trên thị trường toàn cầu.

Khi chiến lược đã được xác định rõ ràng, Nhà nước cần giao nhiệm vụ cho những tập đoàn doanh nghiệp có đủ năng lực thực thi; đồng thời thiết kế các cơ chế hỗ trợ phù hợp từ vốn đầu tư chính sách đến các công cụ bảo đảm thị trường.

Trọng tâm trước hết là xây dựng một thị trường trong nước đủ mạnh, đủ lớn để làm bệ đỡ cho doanh nghiệp phát triển. Trên nền tảng đó các doanh nghiệp sẽ từng bước vươn ra thị trường quốc tế, mở rộng quy mô, nâng cao năng lực cạnh tranh và hình thành những tập đoàn có vị thế thực chất trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

GS.TS Hoàng Văn Cường trao đổi với phóng viên Báo Công Thương.

- Khu vực kinh tế nhà nước nên tập trung vào những không gian phát triển nào để vừa phát huy vai trò dẫn dắt, vừa tránh chồng lấn hoặc lấn át khu vực kinh tế tư nhân, thưa ông?

GS.TS Hoàng Văn Cường:Trong giai đoạn hiện nay, kinh tế nhà nước cần được đặt trong những không gian phát triển mới với các định hướng đủ rõ để tránh chồng lấn với khu vực tư nhân. Vai trò của doanh nghiệp nhà nước là đảm nhận những trục lớn, nhiệm vụ lớn và những lĩnh vực có tính nền tảng dài hạn.

Chẳng hạn, trong lĩnh vực công nghệ thông tin và viễn thông, doanh nghiệp nhà nước đang giữ vai trò dẫn dắt khá tốt. Tuy nhiên, điều quan trọng là phải xác định rõ những trục chiến lược mà doanh nghiệp nhà nước chịu trách nhiệm, từ đó đưa ra các định hướng phát triển đủ mạnh để thu hút doanh nghiệp tư nhân tham gia theo mô hình liên kết, vệ tinh và chuyên sâu vào từng khâu.

Hay với những lĩnh vực mới như kinh tế không gian tầm thấp, Việt Nam có lợi thế từ nền tảng công nghệ và thiết bị phục vụ quốc phòng an ninh. Vấn đề đặt ra là chuyển các năng lực này sang mô hình phát triển đa dụng kết hợp giữa quốc phòng, dân dụng. Trong không gian đó doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, còn các tập đoàn và doanh nghiệp tư nhân có tiềm lực sẽ tham gia đầu tư, liên kết để hình thành chuỗi cung ứng thiết bị và dịch vụ.

Tương tự, các ngành mang tính hạ tầng và chiến lược dài hạn như công nghiệp hàng hải, vận tải biển hay đường sắt cần được Nhà nước định hướng và đầu tư vào những khâu nền móng. Trên cơ sở đó khu vực tư nhân tham gia đảm nhận từng mảng nhiệm vụ cụ thể theo thế mạnh của mình. Cách tiếp cận này sẽ bảo đảm Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, còn khu vực tư nhân phát huy tối đa năng lực trong từng công đoạn, tạo ra sự bổ trợ thay vì lấn át lẫn nhau.

Xin cảm ơn ông!

Nguyên Thảo (thực hiện)

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/dai-bieu-noi-ve-chien-luoc-dua-doanh-nghiep-nha-nuoc-vao-top-500-toan-cau-440234.html