Đại biểu Quốc hội kiến nghị hỗ trợ nhà ở, việc làm để người trẻ lập gia đình, sinh con

4 giờ trướcBài gốc

Các đại biểu Quốc hội dự phiên họp tại hội trường sáng 21-4. Ảnh: quochoi.vn

Mức sinh giảm xuống dưới mức thay thế

Sáng 21-4, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, thảo luận tại hội trường, đại biểu Lê Thị Ngọc Linh cho rằng, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều cơ hội, song cũng đối mặt không ít thách thức. Trong đó, già hóa dân số diễn ra nhanh, trong khi tỷ suất sinh giảm thấp là vấn đề tác động sâu rộng đến kinh tế - xã hội trong dài hạn.

Theo số liệu, tổng tỷ suất sinh của Việt Nam hiện khoảng 1,91 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con. Xu hướng này cho thấy quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ, số trẻ em sinh ra không đủ để duy trì quy mô dân số ổn định trong dài hạn. Nếu như năm 2022, mức sinh còn duy trì quanh ngưỡng thay thế, đến năm 2023 giảm xuống khoảng 1,96 con/phụ nữ và năm 2024 còn 1,91 con/phụ nữ, cho thấy xu hướng giảm nhanh trở lại trong hai năm gần đây, đặc biệt tại khu vực đô thị.

Cùng với đó, Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn “dân số vàng” sang “dân số già” với tốc độ nhanh, khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên tăng, trong khi lực lượng lao động trẻ có xu hướng giảm.

Để khắc phục tình trạng mức sinh thấp và những hệ lụy đi kèm, đại biểu đề nghị tiếp tục điều chỉnh chính sách dân số theo hướng chuyển mạnh từ “kế hoạch hóa gia đình” sang “duy trì mức sinh thay thế bền vững”. Trong đó, cần phân vùng chính sách rõ ràng, ưu tiên các địa phương có mức sinh thấp, các đô thị lớn, khu công nghiệp; khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ hai con, coi đây là trách nhiệm xã hội gắn với phát triển bền vững.

Đại biểu Lê Thị Ngọc Linh (Đoàn Cà Mau) phát biểu thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Đồng thời, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ tài chính thiết thực, dài hạn đối với các gia đình sinh và nuôi con nhỏ, như hỗ trợ chi phí sinh con, chăm sóc trẻ em; trợ cấp hợp lý cho sinh con thứ nhất và thứ hai; mở rộng chính sách miễn, giảm học phí, chi phí y tế; nghiên cứu kéo dài thời gian nghỉ thai sản, đặc biệt đối với lao động nữ khu vực ngoài nhà nước; đồng thời có chính sách thuế ưu đãi với hộ gia đình nuôi con nhỏ.

Cùng với đó là đầu tư phát triển hệ thống dịch vụ chăm sóc trẻ em đồng bộ, chất lượng, phù hợp nhu cầu thực tiễn; mở rộng mạng lưới nhà trẻ, trường mầm non, nhất là tại đô thị và khu công nghiệp; phát triển các dịch vụ trông giữ trẻ ngoài giờ, linh hoạt. Song song, cần có chính sách hỗ trợ nhà ở, việc làm, nâng cao thu nhập cho các cặp vợ chồng trẻ.

Đặc biệt là đẩy mạnh truyền thông, giáo dục nhằm thay đổi nhận thức xã hội về hôn nhân và sinh con theo hướng tích cực, hiện đại nhưng vẫn bảo đảm giá trị gia đình bền vững; khuyến khích kết hôn và sinh con đúng độ tuổi, hạn chế xu hướng trì hoãn trong giới trẻ. Đồng thời, chuyển mạnh sang chính sách “khuyến sinh” chủ động, đồng bộ, lấy gia đình và phụ nữ làm trung tâm, tạo điều kiện để người dân “muốn sinh và có thể sinh”.

Theo đại biểu Lê Thị Ngọc Linh, mức sinh không chỉ là câu chuyện của mỗi gia đình, mà là vấn đề chiến lược quốc gia, liên quan trực tiếp đến tương lai dân tộc, chất lượng nguồn nhân lực và sự phát triển bền vững của đất nước.

“Vì vậy, cần sớm có những quyết sách kịp thời, mạnh mẽ và đồng bộ để xây dựng một môi trường thân thiện với gia đình và trẻ em - nơi mỗi cặp vợ chồng không chỉ “muốn sinh con” mà còn “có điều kiện sinh và nuôi dạy con tốt”, đại biểu Đoàn Cà Mau nhấn mạnh.

Gắn trách nhiệm với kết quả để thúc đẩy bình đẳng giới thực chất

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) cơ bản thống nhất với các báo cáo của Chính phủ và cơ quan thẩm tra về kết quả thực hiện mục tiêu quốc gia về bình đẳng giới năm 2025. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh, vấn đề đặt ra hiện nay không phải là nhắc lại thành tựu, mà cần tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn” để bảo đảm bình đẳng giới đi vào thực chất và bền vững.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn Hải Phòng) thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Theo đó, một số kết quả còn thiếu tính bền vững, đặc biệt ở cấp cơ sở - nơi gần dân nhất nhưng lại có tỷ lệ nữ lãnh đạo còn thấp. Bên cạnh đó, bất bình đẳng giới vẫn tồn tại từ các nguyên nhân mang tính cấu trúc, khi phụ nữ tiếp tục gánh phần lớn công việc chăm sóc gia đình không được trả công, ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội phát triển.

Từ thực tiễn trên, đại biểu Việt Nga đưa ra ba kiến nghị trọng tâm. Thứ nhất, Chính phủ cần rà soát, phân công rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương đối với từng chỉ tiêu bình đẳng giới, nhất là các chỉ tiêu chưa đạt hoặc đạt thấp kéo dài. Đồng thời, cần coi kết quả thực hiện bình đẳng giới là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ và chất lượng quản trị của cơ quan, đơn vị.

Thứ hai, xây dựng hệ thống dữ liệu giới đồng bộ, hiện đại, liên thông, không chỉ phản ánh tỷ lệ tham gia mà còn đo lường chất lượng tham gia, khả năng tiếp cận và mức độ thụ hưởng. Dữ liệu phải trở thành nền tảng cho hoạch định chính sách và giám sát thực thi, khắc phục tình trạng “đúng chủ trương nhưng chưa trúng đối tượng”.

Thứ ba, ưu tiên các giải pháp tác động trực tiếp vào cấp cơ sở và các nguyên nhân mang tính cấu trúc của bất bình đẳng giới. Trong đó, cần chú trọng tạo nguồn cán bộ nữ, hỗ trợ giảm gánh nặng chăm sóc không được trả công cho phụ nữ, đồng thời thay đổi định kiến giới trong gia đình và cộng đồng, tạo điều kiện để phụ nữ tham gia đầy đủ hơn vào đời sống kinh tế - xã hội.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn Hà Nội) phát biểu thảo luận. Ảnh: quochoi.vn

Thảo luận về vấn đề bình đẳng giới, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn Hà Nội) đề cập đến tính thiếu ổn định và hạn chế về năng lực của đội ngũ làm công tác bình đẳng giới. Thực tế cho thấy, sau sắp xếp bộ máy thực hiện chính quyền 2 cấp từ 1-7-2025, đội ngũ cán bộ làm công tác này ở nhiều địa phương biến động lớn, chủ yếu kiêm nhiệm, thường xuyên luân chuyển, thiếu tính ổn định và kinh nghiệm.

"Điều này dẫn đến vòng luẩn quẩn là bổ nhiệm kiêm nhiệm - đào tạo - luân chuyển - lại đào tạo lại từ đầu, gây gián đoạn triển khai chính sách", đại biểu nhấn mạnh.

Theo đại biểu Đoàn Hà Nội, việc giao nhiệm vụ kiêm nhiệm đang làm mờ nhạt trách nhiệm chuyên trách, khiến chính sách khi triển khai xuống cơ sở dễ bị hình thức, thiếu hiệu quả. Do đó, đại biểu đề nghị Bộ Nội vụ khẩn trương rà soát, quy định rõ vị trí việc làm chuyên trách hoặc tối thiểu phải có mô tả công việc cụ thể với tỷ lệ thời gian dành cho công tác bình đẳng giới; đồng thời có cơ chế giữ chân, ổn định đội ngũ cán bộ.

Đại biểu nhấn mạnh, dù ngân sách Trung ương và các chương trình mục tiêu quốc gia đã bố trí nguồn lực, nhưng thực tế việc phân bổ còn dàn trải, chủ yếu lồng ghép, đặc biệt ở cấp xã, nhiều nơi không có kinh phí riêng để triển khai. Đây là điểm nghẽn lớn trong khâu thực thi.

Vì vậy, đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà đề nghị, Quốc hội, Chính phủ quy định rõ tỷ lệ tối thiểu ngân sách dành riêng cho công tác bình đẳng giới tại cấp cơ sở, tránh tình trạng chỉ lồng ghép trong chi thường xuyên. Đồng thời, bổ sung nhiệm vụ cho Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước đưa nội dung bố trí và sử dụng ngân sách cho bình đẳng giới thành chuyên đề thanh tra, kiểm toán độc lập; xử lý nghiêm các địa phương, người đứng đầu không quan tâm hoặc không bố trí kinh phí, coi đây là biểu hiện thiếu trách nhiệm trong thực thi chính sách.

Đình Hiệp

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/dai-bieu-quoc-hoi-kien-nghi-ho-tro-nha-o-viec-lam-de-nguoi-tre-lap-gia-dinh-sinh-con-746138.html