Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Minh Tú: Cần tăng mạnh chi tiêu, đầu tư cho nghiên cứu và phát triển

3 giờ trướcBài gốc

Thảo luận tại Tổ 7 gồm 33 đại biểu thuộc 2 Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng. Đồng chí Y Thanh Hà Niê Kđăm - Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng điều hành phiên thảo luận.

Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An và Lâm Đồng tiến hành thảo luận tổ. Ảnh: Khánh Duy

3 nguyên nhân và thách thức đối mặt

Thảo luận về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách Nhà nước năm 2025 và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm (2026-2030), đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú - Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An cho rằng, trong phần đánh giá đã chỉ rõ mô hình phát triển của đất nước đang bộc lộ những hạn chế.

Đó là mô hình tăng trưởng chưa thực sự dựa trên nền tảng khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo; tái cơ cấu kinh tế còn chậm và thiếu đột phá; nội lực nền kinh tế còn yếu, năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh còn thấp.

"Vì vậy, cần phân tích sát hơn và rõ hơn những nguyên nhân và thách thức, từ đó đề ra các giải pháp, nhiệm vụ phát triển hiệu quả trong thời gian tới", đại biểu Tú kiến nghị.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú đề cập đến 3 đánh giá về nguyên nhân và những thách thức đối mặt. Mặc dù tỷ trọng năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) qua các giai đoạn tăng dần, nhưng so với các quốc gia đi trước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc trong giai đoạn tăng trưởng cao tương ứng, đóng góp TFP của Việt Nam vẫn thấp hơn đáng kể.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú thảo luận tại tổ. Ảnh: Khánh Duy

Kết quả tăng trưởng TFP cơ bản đến từ đột phá thể chế và hiệu quả kỹ thuật của doanh nghiệp, còn tính kinh tế theo quy mô và tiến bộ công nghệ chưa đóng góp nhiều cho tăng trưởng TFP. Bên cạnh đó, chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển (R&D) còn khiêm tốn.

"Chi tiêu cho khoa học - công nghệ mới khoảng 0,53% GDP, thấp hơn nhiều so với mức trung bình của các quốc gia có thu nhập trung bình cao (trên 1,5%). Mặc dù tỷ trọng doanh nghiệp trong tổng chi R&D đã vượt 60%, khoảng cách về năng lực đổi mới sáng tạo so với các nước phát triển vẫn rất lớn", đại biểu Tú dẫn chứng.

Đại biểu Tú cho rằng, năng lực nội sinh hạn chế, xuất khẩu chủ yếu dựa vào FDI, tỷ lệ giá trị gia tăng nội địa thấp so với các quốc gia khác trên thế giới. Nền kinh tế vẫn tiếp tục vận hành theo mô hình tăng trưởng dẫn dắt bởi xuất khẩu.

Tập trung cải cách thể chế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng

Theo đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú, Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng xác lập mô hình phát triển mới, trong đó vai trò của khu vực tư nhân đã thay đổi. Vai trò của Nhà nước chuyển từ kiến tạo sang dẫn dắt. Chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng có chất lượng với mục tiêu nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú thảo luận tại tổ. Ảnh: Khánh Duy

Trọng tâm của mô hình mới là tạo ra sức sản xuất và phương thức sản xuất mới chất lượng cao, trong đó, kinh tế dữ liệu, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn được xác định là các trụ cột chiến lược. Từ thực tế và yêu cầu, định hướng đó, đại biểu Nguyễn Minh Tú cho rằng, trong cải cách thể chế đề nghị nghiên cứu xây dựng các thể chế của nền kinh tế hiện đại và các mô hình kinh tế mới.

Trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng, cần nghiên cứu cơ cấu lại các ngành lĩnh vực, phát triển khu vực doanh nghiệp và các mô hình kinh tế mới gắn với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Trong đó, chuyển đổi số là trọng tâm với mục tiêu kinh tế số đạt 30% GDP vào năm 2030, tăng hơn gấp đôi so với mức 14% hiện tại năm 2025.

Theo đại biểu Tú, trong báo cáo cần có kịch bản tăng trưởng kinh tế số để có cơ sở tập trung nguồn lực, giải pháp cho phát triển kinh tế số lõi và số hóa các ngành để nâng cao hiệu quả và tạo giá trị mới. Cần phát triển hạ tầng số quốc gia, hệ thống dữ liệu số, thúc đẩy chuyển đổi số trong cả khu vực công và doanh nghiệp.

Trong cơ cấu ngành Nông nghiệp, đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An cho rằng, cần nghiên cứu bổ sung phát triển nông nghiệp đa giá trị. Đối với vùng miền núi, nghiên cứu bổ sung tổ chức phát triển kinh tế dưới tán rừng và phát huy cái đa dụng giá trị của hệ sinh thái rừng.

Về vấn đề phát triển các khu vực kinh tế, nghiên cứu phát triển lực lượng doanh nghiệp nội địa lớn mạnh và có khả năng năng lực cạnh tranh và đổi mới. Muốn vậy, cần có những chính sách để hình thành các doanh nghiệp công nghệ lớn của Việt Nam.

TS Nguyễn Ngọc Hiền - Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Vinh (đứng thứ 2 bên phải), trao đổi với giảng viên và sinh viên về đẩy mạnh nghiên cứu khoa học gắn với thực tiễn. Ảnh: Mai Hoa

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú cho rằng, hiện nay, Việt Nam đang thu hút FDI rất mạnh. Tuy nhiên, vấn đề liên kết giữa FDI và các doanh nghiệp trong nước để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa đang rất thấp. Vì vậy, cần có chính sách liên kết cụm ngành và liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, lan tỏa công nghệ và hình thành chuỗi giá trị nội địa vững chắc.

Mục tiêu tỷ lệ đóng góp TFP vào tăng trưởng 55% là điều kiện tiên quyết để đạt tăng trưởng 2 con số. Vì vậy, trong những nhiệm vụ, giải pháp phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cần tăng mạnh chi tiêu đầu tư cho R&D, phấn đấu đạt 1,5-2% GDP vào năm 2030, trong đó, khu vực tư nhân đóng vai trò chủ đạo; nhiệm vụ khoa học, công nghệ chuyển sang đặt hàng theo kết quả đầu ra.

Bên cạnh đó, áp dụng cơ chế đồng tài trợ công - tư cho R&D, cho phép quỹ đầu tư mạo hiểm tham gia sâu vào hệ sinh thái đổi mới. Phát triển lực lượng sản xuất mới: AI, dữ liệu lớn, bán dẫn, công nghệ xanh. Xây dựng mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo và phòng thí nghiệm trọng điểm hỗ trợ nghiên cứu trong các lĩnh vực ưu tiên như AI, sinh học, vật liệu mới, năng lượng sạch.

Phạm Bằng

Nguồn Nghệ An : https://baonghean.vn/dai-bieu-quoc-hoi-nguyen-thi-minh-tu-can-tang-manh-chi-tieu-dau-tu-cho-nghien-cuu-va-phat-trien-10332173.html