Phát biểu thảo luận, đại biểu Trần Văn Lâm khẳng định tiết kiệm là yêu cầu mang tính nguyên tắc xuyên suốt. Tuy nhiên, trong điều kiện nguồn lực có hạn, việc tăng thu ngân sách cần được đặt trong tổng thể mục tiêu phát triển bền vững.
Đại biểu Trần Văn Lâm phát biểu thảo luận tại hội trường.
Đại biểu cho rằng, nếu việc tăng thu làm triệt tiêu động lực sản xuất kinh doanh, thu hẹp khu vực kinh tế hoặc phát sinh những vấn đề xã hội, ảnh hưởng đến tiềm năng tăng trưởng dài hạn, thì hiệu quả của việc tăng thu đó cần được nhìn nhận lại một cách thấu đáo. Thực tiễn cho thấy, việc Quốc hội quyết định miễn, giảm thuế, phí và sử dụng công cụ thu hợp lý thời gian qua đã góp phần quan trọng giúp nền kinh tế ổn định. Vì vậy, vấn đề đặt ra không chỉ là tăng thu, mà là tăng thu như thế nào, ở lĩnh vực nào để vừa bảo đảm nguồn lực, vừa nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài.
Đại biểu đánh giá cao đề xuất sửa đổi các Luật thuế VAT, thuế Thu nhập cá nhân và thuế Thu nhập doanh nghiệp để hỗ trợ cho hộ cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp quy mô nhỏ; coi đây là chủ trương đúng, cần phát huy để bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu kinh tế và xã hội.
Đối với công tác chi ngân sách, đại biểu Trần Văn Lâm bày tỏ sự thận trọng trước việc cắt giảm chi thường xuyên một cách cơ học. Theo phân tích của đại biểu, chi thường xuyên chủ yếu dành cho con người và các lĩnh vực thiết yếu như y tế, giáo dục, văn hóa, khoa học và công nghệ. Đây là những lĩnh vực quyết định chất lượng nguồn nhân lực và năng lực đổi mới sáng tạo - tức là các yếu tố tạo nên tăng trưởng về chất, tăng trưởng về chiều sâu. Do đó, nếu chỉ chú trọng tăng chi đầu tư mà chưa quan tâm đúng mức đến chi thường xuyên cho các lĩnh vực nền tảng có thể làm suy giảm động lực phát triển bền vững.
Đại biểu nhấn mạnh, tiết kiệm chi thường xuyên là cần thiết nhưng cần làm rõ bản chất. Việc cắt giảm mang tính cơ học theo mệnh lệnh hành chính (ví dụ cắt 5% hay 10%) chưa chắc đã là tiết kiệm thực chất. Nếu sau khi cắt giảm mà hoạt động vẫn bảo đảm thì cần xem xét lại tính đúng đắn của định mức chi tiêu và chất lượng lập dự toán. Giải pháp căn cơ phải là rà soát, hoàn thiện định mức, nâng cao chất lượng lập dự toán sát thực tế; khi dự toán đã đúng thì việc không chi hết ngân sách lại là một hạn chế cần nhìn nhận nghiêm túc.
Về chi đầu tư, đại biểu chỉ rõ yêu cầu tiết kiệm là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn chứ không phải cắt giảm quy mô. Hiện nay, hệ số ICOR của nước ta đang ở mức cao cho thấy hiệu quả đầu tư còn hạn chế. Nghịch lý là trong nhiều trường hợp, càng tăng đầu tư thì nguy cơ lãng phí càng lớn nếu nguồn lực dồn vào các dự án kém hiệu quả, chậm triển khai.
Quang cảnh phiên thảo luận chiều 20/4.
Đại biểu đề nghị, cần tập trung nâng cao hiệu quả đầu tư từ khâu lựa chọn danh mục dự án, chuẩn bị đầu tư đến tổ chức thực hiện và vận hành sau đầu tư. Nguyên tắc đặt ra là: đầu tư bằng vốn vay thì hiệu quả phải cao hơn chi phí vay; đầu tư phải nhanh đưa vào sử dụng và phát huy hiệu quả thực tế. Đại biểu Trần Văn Lâm nhấn mạnh, quản lý chi ngân sách nhà nước cần được tiếp cận với tư duy tổng thể, bao trùm và thực chất để hướng tới mục tiêu cao nhất là phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững.
Lưu Hằng