Quy mô nền kinh tế, thu nhập bình quân và chất lượng cuộc sống đều được nâng lên
- Nhìn lại 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII và rộng hơn là 40 năm Đổi mới, theo ông, đâu là những thành tựu nổi bật nhất?
- Có thể khẳng định, việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng trong gần 5 năm qua đã đạt nhiều kết quả rất quan trọng; thể hiện rõ bản lĩnh, trí tuệ và năng lực lãnh đạo của Đảng trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều biến động phức tạp.
PGS.TS Bùi Hữu Toàn, Bí thư Đảng ủy Học viện Ngân hàng
Việt Nam vẫn giữ được ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát được lạm phát, phục hồi tăng trưởng khá nhanh sau đại dịch, bảo đảm an sinh xã hội và giữ vững quốc phòng, an ninh. Đối ngoại tiếp tục là điểm sáng, giúp nâng cao rõ rệt vị thế và uy tín quốc tế của đất nước.
Nhìn rộng ra 40 năm đổi mới, thành tựu lớn nhất là Việt Nam đã thoát khỏi tình trạng kém phát triển, hình thành nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập sâu vào kinh tế thế giới. Quy mô nền kinh tế, thu nhập bình quân đầu người và chất lượng cuộc sống của Nhân dân đều được nâng lên. Quan trọng hơn, Đảng đã tích lũy được kinh nghiệm lãnh đạo phát triển đất nước trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy vẫn còn những hạn chế cần nhìn nhận thẳng thắn. Chất lượng tăng trưởng còn dựa nhiều vào vốn và lao động, trong khi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa là động lực chủ yếu. Thể chế còn điểm nghẽn, nhất là trong đất đai, đầu tư công, giáo dục - đào tạo; khâu tổ chức thực hiện còn yếu, gây độ trễ giữa chủ trương và thực tế.
Về nguyên nhân, theo tôi, ngoài các yếu tố khách quan, nguyên nhân chủ quan là chất lượng thể chế, hiệu quả thực thi chính sách và chất lượng nguồn nhân lực chưa thực sự đáp ứng yêu cầu giai đoạn mới. Cùng với đó,một bộ phận cán bộ còn tâm lý e ngại, thiếu mạnh dạn trong tổ chức thực hiện, ảnh hưởng nhất định đến tiến độ và chất lượng đổi mới. Điều này đòi hỏi phải tiếp tục có giải pháp đồng bộ về thể chế, kỷ luật, kỷ cương và bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.
- Từ thực tế như vậy, theo ông, có thể rút ra những bài học nào cho giai đoạn phát triển tiếp theo?
- Bài học có ý nghĩa xuyên suốt 40 năm đổi mới, theo tôi, là phải kiên định mục tiêu, nhưng đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo và quản trị phát triển; đặt trọng tâm vào phát triển con người, nguồn nhân lực chất lượng cao; coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt. Đồng thời tiếp tục xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, đủ năng lực lãnh đạo đất nước trong giai đoạn phát triển mới.
Các mục tiêu đặt ra thể hiện khát vọng phát triển mạnh mẽ
- Dự thảo Báo cáo chính trị tại Đại hội XIV đã xác định những mục tiêu, chỉ tiêu kinh tế cụ thể cho giai đoạn 2026 - 2030, trong đó tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên. Theo ông, đâu là những điều kiện, giải pháp then chốt để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số?
- Các mục tiêu và chỉ tiêu phát triển kinh tế giai đoạn 2026 - 2030 thể hiện rõ khát vọng phát triển mạnh mẽ, quyết tâm chính trị cao của Đảng trong việc đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với chất lượng và hiệu quả cao hơn. Đây là những chỉ tiêu ở mức cao nhưng cần thiết, phù hợp với yêu cầu đưa Việt Nam thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và nâng cao vị thế quốc gia trong giai đoạn mới.
Để đạt được tốc độ tăng trưởng hai con số một cách bền vững, điều kiện tiên quyết không phải là mở rộng đầu tư bằng mọi giá, mà là đổi mới căn bản mô hình tăng trưởng. Trọng tâm phải chuyển mạnh sang tăng trưởng dựa trên năng suất, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng nguồn nhân lực, thay vì dựa nhiều vào vốn và lao động như trước đây.
Về các điều kiện căn cơ, theo tôi cần tập trung ba vấn đề then chốt. Thứ nhất, thể chế phải đi trước một bước, tháo gỡ các điểm nghẽn về đầu tư, đất đai, khoa học, công nghệ, tài chính, ngân sách và phân cấp, phân quyền, để giải phóng nguồn lực xã hội.
Thứ hai, phát triển mạnh mẽ nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao gắn với chuyển đổi số, công nghiệp chế biến, chế tạo và kinh tế số; trong đó giáo dục đại học và khoa học, công nghệ giữ vai trò nền tảng.
Thứ ba, nâng cao chất lượng quản trị và kỷ luật thực thi, khắc phục triệt để tình trạng đùn đẩy, e ngại trong thực thi nhiệm vụ, bảo đảm chủ trương lớn được triển khai hiệu quả trong thực tiễn.
Đối với 13 định hướng phát triển được nêu trong dự thảo Báo cáo chính trị, theo tôi, định hướng có ý nghĩa đột phá nhất là xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu. Đây là “chìa khóa” để nâng cao năng suất, tạo ra giá trị gia tăng cao, đồng thời lan tỏa tích cực sang các lĩnh vực khác như văn hóa, xã hội, quản trị nhà nước và xây dựng Đảng.
Nếu thực hiện tốt định hướng đột phá này, các mục tiêu lớn về tăng trưởng, thu nhập, phát triển bền vững và nâng cao đời sống nhân dân trong giai đoạn 2026 - 2030 sẽ có cơ sở thực tiễn vững chắc để trở thành hiện thực.
- Ông kỳ vọng gì ở Đại hội Đảng XIV đối với sự phát triển của đất nước và đời sống nhân dân?
- Theo tôi, Đại hội XIV của Đảng có ý nghĩa rất quan trọng, mở ra giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tốc độ, chất lượng và tính bền vững. Tôi kỳ vọng Đại hội sẽ tiếp tục khẳng định rõ tầm nhìn chiến lược, tạo sự thống nhất cao về nhận thức và hành động trong toàn Đảng, toàn dân, toàn quân; đồng thời khơi dậy mạnh mẽ khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc và củng cố niềm tin, đồng thuận xã hội.
Tôi cũng kỳ vọng những định hướng lớn, các nhiệm vụ trọng tâm và các đột phá chiến lược mà các văn kiện của Đại hội đặt ra sẽ sớm được cụ thể hóa bằng những cải cách mạnh mẽ, nhất là về hoàn thiện thể chế; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cùng với phát triển kết cấu hạ tầng hiện đại. Quan trọng hơn, tôi mong muốn kỷ luật, kỷ cương và chất lượng thực thi được tăng cường rõ rệt, để chủ trương đúng, quyết sách trúng thực sự đi vào cuộc sống.
Cuối cùng, điều tôi kỳ vọng lớn nhất là đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân tiếp tục được nâng lên; an sinh xã hội, công bằng xã hội, cơ hội học tập và phát triển của mỗi người dân được bảo đảm tốt hơn. Đây chính là thước đo quan trọng nhất của thành công và là mục tiêu cao nhất của mọi chủ trương, đường lối trong giai đoạn phát triển mới. Qua đó tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng đối với Nhà nước và xã hội, tạo nền tảng chính trị vững chắc cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong những thập niên tới.
- Xin cảm ơn ông!
Hạnh Nhung