Đại sứ Lào tại Việt Nam: Tiểu vùng Mekong là 'trái tim' của khu vực Đông Nam Á lục địa

2 giờ trướcBài gốc

Đại sứ kỳ vọng như thế nào về Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 trong bối cảnh tình hình quốc tế ngày càng phức tạp, gây gián đoạn các chuỗi cung ứng và tác động đến nền kinh tế toàn cầu?

Tình hình quốc tế đang trở nên ngày càng phức tạp và khó lường. Các chuỗi cung ứng toàn cầu tiếp tục đối mặt với những gián đoạn nghiêm trọng; thương mại quốc tế chịu tác động của các biện pháp áp thuế đơn phương ngày càng gia tăng; trong khi các cuộc xung đột kéo dài đã làm bùng phát cuộc khủng hoảng năng lượng sâu sắc, thể hiện qua giá dầu tăng mạnh và áp lực lạm phát ngày càng lớn trên toàn khu vực. Những diễn biến này đặt ra các rủi ro nghiêm trọng không chỉ đối với tăng trưởng kinh tế khu vực mà còn đối với hòa bình, ổn định và thịnh vượng.

Trong bối cảnh đó, tôi đặt nhiều kỳ vọng vào AFF 2026, dự kiến được tổ chức tại Hà Nội với chủ đề "Cùng nhau kiến tạo tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng và Phát triển lấy người dân làm trung tâm". Diễn đàn là một nền tảng quan trọng để các nhà lãnh đạo, học giả, nhà hoạch định chính sách và cộng đồng doanh nghiệp tham gia đối thoại thực chất, đồng thời xây dựng các biện pháp ứng phó phối hợp trước những thách thức mới nổi của khu vực và toàn cầu.

Tôi đặc biệt đánh giá cao ba chủ đề phụ trọng tâm của Diễn đàn, nhấn mạnh việc tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng và xây dựng một Cộng đồng ASEAN bao trùm hơn, lấy người dân làm trung tâm hơn. Đây đều là những ưu tiên kịp thời và mang tính chiến lược, bởi chúng trực tiếp giải quyết những quan ngại cấp bách của khu vực, đồng thời hỗ trợ các mục tiêu dài hạn được đề ra trong Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Trên cương vị Chủ tịch ASEAN năm 2024, Lào đã trực tiếp trải nghiệm những thách thức to lớn trong việc dẫn dắt khu vực giữa bối cảnh các bất ổn địa chính trị và kinh tế ngày càng gia tăng. Kinh nghiệm đó càng khẳng định một nguyên tắc cốt lõi: không một quốc gia thành viên ASEAN nào có thể tự mình ứng phó hiệu quả với những thách thức này.

Từ góc độ đó, AFF là một sáng kiến kịp thời và mang tính xây dựng của Việt Nam, thúc đẩy đối thoại cởi mở, bao trùm và hướng tới tương lai – một cách tiếp cận không thể thiếu để chuyển hóa những quan ngại chung thành các hành động tập thể có ý nghĩa.

Với tinh thần đó, Lào tiếp tục cam kết phối hợp chặt chẽ với Việt Nam và các quốc gia thành viên ASEAN nhằm gìn giữ đoàn kết ASEAN, củng cố vai trò trung tâm của ASEAN và phát huy "Phương cách ASEAN" dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau, tham vấn và đồng thuận trong thúc đẩy hợp tác khu vực.

Cuối cùng, thành công của Diễn đàn sẽ không chỉ phụ thuộc vào chất lượng của các ý tưởng và các cuộc thảo luận được tạo ra, mà còn vào quyết tâm chung của các quốc gia thành viên trong việc chuyển hóa những ý tưởng đó thành các chính sách thiết thực và những sáng kiến cụ thể lấy người dân làm trung tâm.

Tôi tin tưởng rằng AFF lần thứ ba sẽ tiếp tục phát triển trở thành một cơ chế quan trọng nhằm củng cố lòng tin chiến lược, làm sâu sắc hơn hợp tác khu vực và đóng góp thực chất vào hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung bền vững trong toàn khu vực.

Một trong những chủ đề trọng tâm được thảo luận tại AFF năm nay là thúc đẩy hợp tác ASEAN tại tiểu vùng Mekong với tầm nhìn dài hạn hướng tới năm 2045. Đại sứ đánh giá như thế nào về nội dung hợp tác này và trên thực tế, hợp tác tiểu vùng Mekong có thể mang lại lợi ích cho các quốc gia thành viên cũng như góp phần củng cố đoàn kết và gắn kết ASEAN ra sao?

Tiểu vùng Mekong thực sự là trái tim của khu vực Đông Nam Á lục địa. Việc đưa hợp tác trong tiểu vùng này trở thành một nội dung trọng tâm tại AFF 2026 là hết sức kịp thời và cần thiết đối với hành trình chung hướng tới Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045.

Theo quan điểm của tôi, các cơ chế hợp tác tiểu vùng Mekong, bao gồm Ủy hội sông Mekong, Chiến lược Hợp tác kinh tế Ayeyawady-Chao Phraya-Mekong (ACMECS) và Khu vực Tam giác phát triển Campuchia-Lào-Việt Nam, đã mang lại những kết quả thiết thực và có ý nghĩa trong các lĩnh vực như quản lý bền vững nguồn nước, bảo đảm an ninh lương thực, kết nối năng lượng khu vực và tăng cường khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Tuy nhiên, những nỗ lực hợp tác này đôi khi vẫn chưa được gắn kết đầy đủ với tiến trình hội nhập ASEAN nói chung. Việc thiết lập các mối liên kết chặt chẽ hơn giữa các sáng kiến tiểu vùng Mekong và Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 sẽ giúp chuyển hóa tiểu vùng Mekong từ một không gian địa lý đơn thuần trở thành động lực năng động thúc đẩy sự gắn kết ASEAN và kết nối khu vực.

Cách tiếp cận này cũng sẽ giúp bảo đảm không quốc gia thành viên nào bị bỏ lại phía sau, đặc biệt là các quốc gia không giáp biển như Lào, vốn có tiềm năng lớn để phát triển thành những trung tâm "liên kết đất liền" có ý nghĩa chiến lược trong khu vực, cụ thể:

Kết nối và cơ sở hạ tầng đồng bộ: Thông qua việc gắn kết các chiến lược phát triển hạ tầng quốc gia với các kế hoạch tổng thể của ASEAN, các quốc gia thành viên có thể tạo thuận lợi hơn cho thương mại xuyên biên giới, giảm chi phí logistics và tăng cường sự tham gia của các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) vào các chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Sự kết nối "cứng" này, khi được bổ trợ bằng các biện pháp kết nối "mềm" như hài hòa hóa thủ tục hải quan và phối hợp về quy định pháp lý, sẽ đóng vai trò thiết yếu trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực.

Quản lý bền vững tài nguyên: Các nguồn tài nguyên thiên nhiên chung, đặc biệt là sông Mekong, là trụ cột nền tảng đối với an ninh lương thực và tính bền vững năng lượng của khu vực. Tăng cường hợp tác sẽ giúp các quốc gia thành viên vượt ra khỏi những cách tiếp cận riêng lẻ ở cấp quốc gia để hướng tới một khuôn khổ quản lý mang tính phối hợp và bền vững hơn. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các nỗ lực thích ứng với biến đổi khí hậu cũng như bảo đảm quá trình phát triển của khu vực duy trì được tính bền vững về môi trường, khả năng chống chịu và tính bao trùm trong dài hạn.

Sinh kế lấy người dân làm trung tâm: Cách tiếp cận hợp tác khu vực lấy người dân làm trung tâm là yếu tố thiết yếu nhằm cải thiện sinh kế và tăng cường khả năng chống chịu xã hội trên toàn ASEAN. Việc đẩy mạnh phối hợp xuyên biên giới trong lĩnh vực y tế công cộng, trao đổi công nghệ và đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp, cũng như phát triển các sáng kiến du lịch liên kết như Văn phòng Điều phối Du lịch Mekong và các hành lang du lịch Mekong liên quan, có thể mang lại những lợi ích trực tiếp và thiết thực cho cộng đồng địa phương. Khi người dân cảm nhận được những cải thiện cụ thể trong đời sống hằng ngày nhờ hợp tác khu vực, điều đó sẽ góp phần nuôi dưỡng ý thức mạnh mẽ hơn về bản sắc chung, lòng tin lẫn nhau và cảm giác thuộc về Cộng đồng ASEAN.

Theo nghĩa đó, việc tăng cường hợp tác tiểu vùng Mekong sẽ góp phần củng cố sự đoàn kết chung của ASEAN. Điều này cho thấy ASEAN là một cộng đồng không để ai bị bỏ lại phía sau và có đủ khả năng xử lý các thách thức phức tạp mang tính xuyên biên giới thông qua đối thoại và hành động tập thể. Lào cam kết phối hợp chặt chẽ với các đối tác ASEAN nhằm bảo đảm hợp tác tiểu vùng Mekong đóng góp thiết thực cho hành trình chung hướng tới năm 2045, qua đó tăng cường sức mạnh cho cả tiểu vùng và ASEAN nói chung.

Trong bối cảnh các cơ hội và thách thức đan xen mà khu vực đang đối mặt, theo Đại sứ, Việt Nam và Lào có thể phối hợp như thế nào để thúc đẩy những tầm nhìn chung quan trọng của ASEAN trong những năm tới?

Việt Nam và Lào chia sẻ mối quan hệ đoàn kết đặc biệt, mang tính lịch sử và gắn bó sâu sắc, vượt ra ngoài khuôn khổ ngoại giao truyền thống; đó là mối quan hệ gắn kết bởi sự phát triển chung và an ninh chung. Hướng tới Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và Kế hoạch chiến lược Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) giai đoạn 2026–2030, hai nước chúng ta đang ở vị thế đặc biệt thuận lợi để trở thành hình mẫu của hợp tác khu vực.

Trong những năm qua, quan hệ song phương đã bước sang một giai đoạn phát triển mới thông qua việc tăng cường trao đổi cấp cao và thông qua các khuôn khổ chiến lược gắn kết cho giai đoạn 2026–2030. Được xây dựng trên nền tảng tin cậy lẫn nhau, đoàn kết và cam kết chung đối với đoàn kết ASEAN cũng như vai trò trung tâm của ASEAN, quan hệ đối tác này thể hiện quyết tâm của cả hai nước trong việc chuyển hóa các cam kết chính trị thành những kết quả thực tiễn nhằm tăng cường khả năng chống chịu của khu vực và nâng cao đời sống của người dân.

Hội nhập kinh tế và kết nối vẫn là những ưu tiên trọng tâm. Các dự án hạ tầng lớn, bao gồm đường cao tốc Hà Nội-Vientiane và tuyến đường sắt Vũng Áng-Mụ Giạ-Thà Khẹt-Vientiane, được kỳ vọng sẽ tăng cường năng lực logistics khu vực, tạo thuận lợi cho thương mại xuyên biên giới và cải thiện khả năng tiếp cận hàng hải của Lào, quốc gia không giáp biển, thông qua Cảng Vũng Áng.

Đồng thời, hai nước đang phối hợp chặt chẽ nhằm hỗ trợ tiến trình hội nhập kinh tế ASEAN thông qua tạo thuận lợi thương mại, chuyển đổi số và hài hòa hóa các quy định theo các khuôn khổ khu vực như Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA) nâng cấp và Hiệp định Khung Kinh tế số ASEAN (DEFA) dự kiến được ký kết trong tương lai. Hợp tác thương mại và đầu tư song phương tiếp tục được mở rộng, đặc biệt trong các lĩnh vực chiến lược như năng lượng tái tạo, nông nghiệp và sản xuất.

Phát triển bền vững và hợp tác lấy người dân làm trung tâm cũng tiếp tục là những trụ cột quan trọng trong quan hệ song phương. Các sáng kiến chung về năng lượng tái tạo, bảo tồn môi trường, nông nghiệp bền vững, giáo dục, du lịch và giao lưu văn hóa không chỉ đóng góp cho sự phát triển của mỗi quốc gia mà còn hỗ trợ tiến trình chuyển đổi xanh và tăng cường khả năng chống chịu xã hội của ASEAN nói chung.

Trong bối cảnh những bất ổn khu vực và toàn cầu ngày càng gia tăng, Việt Nam và Lào vẫn kiên định cam kết duy trì đoàn kết ASEAN, vai trò trung tâm của ASEAN, chủ nghĩa đa phương và hợp tác dựa trên luật lệ, đồng thời phối hợp thúc đẩy hòa bình bền vững, thịnh vượng bao trùm và phát triển bền vững trên toàn khu vực.

Giao lưu nhân dân tiếp tục là một lợi thế chiến lược. Việt Nam và Lào có quan hệ lịch sử và chính trị lâu đời; việc tăng cường hợp tác du lịch, trao đổi giáo dục, các chương trình thanh niên và hợp tác văn hóa sẽ góp phần hiện thực hóa tầm nhìn về một cộng đồng khu vực ASEAN gắn kết và gần gũi hơn.

Đóng góp hiệu quả nhất mà Việt Nam và Lào có thể mang lại cho ASEAN là kết hợp chủ nghĩa thực tiễn trong phát triển kinh tế với tinh thần đoàn kết khu vực: thúc đẩy tăng trưởng và kết nối, đồng thời góp phần duy trì đoàn kết ASEAN, tăng cường khả năng chống chịu và bảo đảm tính độc lập chiến lược của ASEAN trong một môi trường toàn cầu ngày càng bất định.

Trân trọng cảm ơn Đại sứ!

Nguồn TG&VN : https://baoquocte.vn/dai-su-lao-tai-viet-nam-tieu-vung-mekong-la-trai-tim-cua-khu-vuc-dong-nam-a-luc-dia-402289.html