Đại sứ đánh giá như thế nào về vai trò của ASEAN trong việc thúc đẩy hòa bình và ổn định khu vực trong bối cảnh quốc tế phức tạp hiện nay?
Trong gần 6 thập kỷ qua, ASEAN đã đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hòa bình, ổn định và thịnh vượng. Trong bối cảnh thế giới ngày càng phức tạp, với những cạnh tranh địa chính trị, bất ổn kinh tế, các thách thức về khí hậu và tốc độ phát triển công nghệ nhanh chóng, tầm quan trọng của ASEAN càng trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết.
Tôi tin rằng một trong những thành tựu lớn nhất của ASEAN là chuyển hóa một khu vực từng bị chia rẽ bởi xung đột và nghi ngờ thành một cộng đồng gắn kết bởi đối thoại, hợp tác và hội nhập kinh tế ngày càng sâu rộng. Thông qua việc thúc đẩy đối thoại hòa bình, xây dựng lòng tin và tôn trọng luật pháp quốc tế, ASEAN đã tạo nền tảng vững chắc cho ổn định khu vực, đồng thời trở thành một diễn đàn quan trọng thúc đẩy hợp tác vượt ra ngoài Đông Nam Á.
Trong thời điểm chiến tranh và xung đột đang gia tăng trở lại, việc theo đuổi các giải pháp chính trị và ngoại giao trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. ASEAN đã phát triển truyền thống phòng ngừa xung đột mạnh mẽ thông qua tham vấn, xây dựng lòng tin và hợp tác khu vực. Nguyên tắc trung tâm của ASEAN vẫn đặc biệt quan trọng. Kinh nghiệm từ các tiến trình hòa bình trên thế giới cho chúng ta thấy rằng, các giải pháp bền vững nhất khi chúng được đề xuất bởi các quốc gia liên quan và được các nước láng giềng và toàn khu vực ủng hộ.
Vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực là một đóng góp quan trọng cho hòa bình và ổn định. Các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, như Diễn đàn Khu vực ASEAN và Hội nghị Cấp cao Đông Á, tạo ra những không gian đối thoại bao trùm, nơi các quốc gia với lợi ích và quan điểm khác nhau có thể tham gia một cách xây dựng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh khu vực đang đối mặt với nhiều thách thức và xung đột phức tạp. Bên cạnh đó, Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác cung cấp khuôn khổ vững chắc cho việc giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình, dựa trên các nguyên tắc tôn trọng lẫn nhau, không sử dụng vũ lực, và đối thoại.
Từ góc nhìn của Na Uy, một trong những thế mạnh lớn nhất của ASEAN là khả năng quy tụ các quốc gia để đối thoại và hợp tác thực chất. Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, cam kết nhất quán của ASEAN đối với chủ nghĩa đa phương và hợp tác khu vực khiến ASEAN trở thành một đối tác quan trọng trong việc duy trì hòa bình, ổn định và thúc đẩy thịnh vượng tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương cũng như trên phạm vi rộng hơn.
Trong bối cảnh thế giới đang thay đổi, Đại sứ có nhận xét gì về hợp tác ASEAN-Na Uy trong việc thúc đẩy hòa bình và phát triển?
Na Uy đánh giá cao quan hệ đối tác với ASEAN. Trong thập kỷ qua, hợp tác giữa hai bên đã phát triển thành một mối quan hệ đối tác rộng lớn và mang tính xây dựng dựa trên lợi ích chung, sự tôn trọng lẫn nhau và cam kết chung về hòa bình và phát triển bền vững.
Là một Đối tác Đối thoại theo lĩnh vực, Na Uy hợp tác chặt chẽ với ASEAN và các quốc gia thành viên trên nhiều lĩnh vực. Chuyển đổi xanh, năng lượng, giáo dục, quyền con người và kinh tế tuần hoàn chỉ là một số lĩnh vực mà ASEAN và Na Uy đang hợp tác. Ví dụ, khi nói đến quản lý đại dương bền vững, Na Uy và ASEAN cùng quan tâm mạnh mẽ tới việc bảo vệ tài nguyên biển, hỗ trợ nền kinh tế biển và chống ô nhiễm biển. Biến đổi khí hậu là một lĩnh vực hợp tác quan trọng khác, bao gồm năng lượng tái tạo, thích ứng với biến đổi khí hậu và giảm thiểu rủi ro thiên tai.
Tương tự, hòa bình và phát triển luôn song hành. Phát triển bền vững sẽ khả thi hơn thông qua hòa bình và ổn định, cũng như hòa bình lâu dài thường phụ thuộc vào sự phát triển bao trùm và các cơ hội kinh tế. Do đó, Na Uy rất coi trọng việc đối thoại với các đối tác trên toàn thế giới về xây dựng hòa bình, hòa giải và ngoại giao phòng ngừa.
Na Uy có kinh nghiệm sâu rộng trong ngoại giao hòa bình và giải quyết xung đột. Trong những năm qua, chúng tôi đã đóng góp vào các tiến trình hòa bình, lệnh ngừng bắn, tiếp cận nhân đạo và giảm bạo lực ở nhiều nơi trên thế giới. Mặc dù mỗi cuộc xung đột đều có những đặc điểm riêng, chúng tôi đã thấy được sự tham gia của địa phương, các quy trình bao trùm và ngoại giao kiên nhẫn là các yếu tố thiết yếu của những giải pháp bền vững.
Chúng tôi đánh giá cao hợp tác với ASEAN trong việc tăng cường năng lực hòa giải và ngoại giao phòng ngừa. ASEAN có nhiều kinh nghiệm quý báu trong xây dựng lòng tin, quản lý xung đột và giải quyết tranh chấp bằng các biện pháp hòa bình. Chúng tôi tin rằng hai bên còn nhiều cơ hội để mở rộng trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ kiến thức và các thông lệ tốt.
Trong bối cảnh các cuộc xung đột gia tăng trên toàn cầu, đầu tư cho ngoại giao phòng ngừa và đối thoại trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Hướng tới tương lai, Na Uy cam kết tiếp tục làm sâu sắc quan hệ đối tác với ASEAN và cùng nhau khai thác những cơ hội hợp tác mới.
Đại sứ có thể chia sẻ suy nghĩ về các giá trị cốt lõi của ASEAN, như tính thống nhất, khả năng thíchứng và tinh thần đồng thuận? Những giá trị này có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển chung của Hiệp hội?
Hơn một thập kỷ qua, tôi đã may mắn được sống tại một số quốc gia ASEAN và tôi luôn ấn tượng bởi sự đa dạng phong phú của khu vực này. Đồng thời, điều khiến tôi đặc biệt trân trọng là những phẩm chất vượt ra khỏi mọi biên giới quốc gia đó là sự hào phóng, tinh thần lạc quan, tính sáng tạo và sự cởi mở mà tôi bắt gặp ở bất cứ nơi nào trong khu vực ASEAN. Chính những điều đó luôn khiến tôi mong muốn được quay trở lại khu vực này bất cứ khi nào có thể.
ASEAN đã thành công trong việc duy trì các giá trị cốt lõi của mình như tính thống nhất, khả năng thích ứng và tinh thần cộng đồng trong những giai đoạn nhiều biến động và thách thức. Theo tôi, mỗi bước ngoặt mà ASEAN vượt qua đều góp phần củng cố thêm những nền tảng đó, tạo niềm tin cho tương lai. Chính các nguyên tắc này đã định hình bản sắc riêng của ASEAN và giúp Hiệp hội thích ứng với một môi trường khu vực và quốc tế ngày càng phức tạp.
Tính thống nhất có lẽ là tài sản chiến lược quan trọng nhất của ASEAN và Khối đã liên tục chứng minh khả năng và sự sẵn sàng làm việc hướng tới các mục tiêu chung. Đó không phải là một thành tựu nhỏ trong thế giới ngày nay và là điều đáng tự hào và cần tiếp tục đấu tranh. Sự thống nhất này đã củng cố tiếng nói của ASEAN trên trường quốc tế và giúp duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực.
Ngoại giao phòng ngừa hiếm khi được chú ý khi thành công, bởi rất khó nhìn thấy giá trị của một cuộc khủng hoảng không xảy ra, một cuộc xung đột được ngăn chặn từ sớm hay một thảm họa nhân đạo đã được tránh khỏi. Nhưng trong thế giới hôm nay, cái giá của việc phòng ngừa thất bại lại hiện hữu ngày càng rõ ràng.
Khả năng thích ứng cũng quan trọng không kém. Khu vực này đã phải đối mặt với các cuộc khủng hoảng tài chính, thiên tai, các trường hợp khẩn cấp về sức khỏe cộng đồng và những thay đổi về địa chính trị. Khả năng của ASEAN trong việc thích ứng và tiếp tục thúc đẩy chương trình hội nhập của mình thể hiện đáng kể khả năng này và sẽ vẫn rất cần thiết khi khu vực phải đối mặt với những thách thức mới nổi – đối với tất cả chúng ta cũng vậy.
Tinh thần đồng thuận là một đặc điểm nổi bật khác của ASEAN. Xây dựng sự đồng thuận đòi hỏi đối thoại, sự kiên nhẫn, tôn trọng lẫn nhau, khiêm tốn và sẵn sàng lắng nghe các quan điểm khác nhau. Mặc dù cách tiếp cận này có thể tốn thời gian, nhưng khi thành công, nó giúp đảm bảo rằng các quyết định nhận được sự ủng hộ rộng rãi và tính hợp pháp, do đó đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự gắn kết và xây dựng lòng tin.
Từ góc nhìn của Na Uy, những giá trị này có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi ASEAN. Trong một thế giới ngày càng bị chi phối bởi sự phân cực và chia rẽ, cam kết của ASEAN đối với đối thoại, hợp tác và giải quyết khác biệt bằng các biện pháp hòa bình cho thấy giá trị lâu dài của chủ nghĩa đa phương. Chính tính thống nhất, sự thích ứng và đồng thuận đã tạo nên nền tảng cho những thành công của ASEAN, và sẽ tiếp tục là kim chỉ nam cho Hiệp hội trên hành trình xây dựng một cộng đồng hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm.
Na Uy mong muốn tiếp tục đồng hành và hợp tác với ASEAN trong nỗ lực tìm kiếm các giải pháp cho những cuộc xung đột mà chúng ta đang phải đối mặt hiện nay, đồng thời cùng nhau ngăn ngừa những xung đột mới phát sinh trong bối cảnh thế giới còn nhiều bất ổn và mong manh.
Trân trọng cảm ơn Đại sứ!