Đảm bảo quyền tiếp cận bình đẳng của người dân với không gian công cộng trong công viên

2 giờ trướcBài gốc

Bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng của người dân

TS.KTS Lê Thị Bích Thuận, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đô thị và phát triển hạ tầng (Tổng hội Xây dựng Việt Nam) cho rằng, không gian công cộng là không gian tất cả mọi người đều có tiếp cận mà không phải trả phí. Tuy nhiên, có một thực tế đáng buồn là không gian công cộng tại Việt Nam đang bị thiếu trầm trọng.

Các đô thị lớn tại Việt Nam như Hà Nội, TP.HCM... đang thiếu trầm trọng không gian công cộng.

Trước đây, trên địa bàn Hà Nội có rất nhiều công viên, nhưng người dân khó tiếp cận do không gian bị lấn chiếm làm bãi đỗ xe, địa điểm bán hàng; dựng rào chắn, thu phí vào cửa; thiếu tiện ích cho các nhóm yếu thế như người già, trẻ nhỏ, người khuyết tật…

Để khắc phục những bất cập nêu trên và đảm bảo quyền tiếp cận bình đẳng của người dân đối với không gian công cộng trong công viên, Bộ Xây dựng đã tham mưu, trình Chính phủ ban hành Nghị định số 258/2025/NĐ-CP ngày 9/10/2025 về quản lý công viên, cây xanh, mặt nước.

Ông Tạ Quang Vinh, Cục trưởng Cục Kết cấu hạ tầng xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, Nghị định số 258/2025/NĐ-CP được ban hành với quan điểm xuyên suốt: Công viên, cây xanh và mặt nước đô thị không chỉ là hạ tầng kỹ thuật, mà còn là không gian công cộng phục vụ lợi ích cộng đồng, góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân và phát triển đô thị bền vững.

Một trong những điểm mới quan trọng là Nghị định số 258/2025/NĐ-CP đã bổ sung nhiều quy định nhằm bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng của người dân đối với không gian công cộng trong công viên.

Theo đó, việc quản lý, khai thác công viên phải bảo đảm tính công cộng, tính mở, phục vụ nhu cầu sinh hoạt văn hóa, vui chơi, giải trí, thể dục thể thao và nghỉ ngơi của cộng đồng dân cư.

"Đặc biệt, tại điểm a khoản 3 Điều 11 của nghị định đã quy định rõ không thu tiền vào cửa đối với người sử dụng công viên. Đây là quy định có ý nghĩa rất nhân văn, khẳng định công viên là không gian công cộng phục vụ mọi tầng lớp nhân dân, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận bình đẳng với không gian xanh đô thị", ông Vinh nhấn mạnh.

Theo ông Vinh, nghị định yêu cầu trong đầu tư xây dựng mới, nâng cấp, cải tạo công viên phải nghiên cứu phương án loại bỏ hoặc dỡ bỏ các hàng rào cứng không cần thiết nhằm tăng tính kết nối, tính mở và khả năng tiếp cận của người dân. Đây là xu hướng quản lý hiện đại đang được nhiều quốc gia áp dụng nhằm đưa công viên thực sự trở thành không gian sinh hoạt cộng đồng thân thiện, gần gũi và dễ tiếp cận.

Hàng rào bao quanh công viên Thống Nhất đã dỡ bỏ, người dân dễ dàng tiếp cận không gian công cộng.

Nghị định số 258/2025/NĐ-CP còn quy định việc tổ chức không gian trong công viên phải bảo đảm thuận lợi cho người già, trẻ em, người khuyết tật và các nhóm yếu thế tiếp cận, sử dụng.

Tăng cường các hạng mục phục vụ cộng đồng như lối đi bộ, khu sinh hoạt chung, khu vui chơi trẻ em, không gian thể thao ngoài trời, nhà vệ sinh công cộng, hệ thống chiếu sáng và hạ tầng tiếp cận an toàn.

Ngoài ra, nghị định cũng siết chặt việc sử dụng công viên vào mục đích kinh doanh, dịch vụ nhằm hạn chế tình trạng lấn chiếm không gian công cộng hoặc thương mại hóa quá mức.

Các hoạt động khai thác dịch vụ trong công viên phải bảo đảm không ảnh hưởng đến diện tích cây xanh, cảnh quan, môi trường và quyền tiếp cận, sử dụng của người dân.

Cơ sở pháp lý xây dựng công viên phục vụ cộng đồng

Sau một thời gian triển khai, nhiều quy định của Nghị định số 258/2025/NĐ-CP đã từng bước đi vào thực tiễn quản lý tại các đô thị lớn.

Ông Vinh cho biết, sau khi Nghị định số 258/2025/NĐ-CP được ban hành, nhiều địa phương đã chú trọng duy trì tính mở của công viên, tăng diện tích không gian sinh hoạt cộng đồng, cải tạo cảnh quan, chỉnh trang hệ thống cây xanh, mặt nước, bổ sung tiện ích công cộng và tăng cường quản lý trật tự, vệ sinh môi trường.

Một số công viên đã từng bước giảm tình trạng lấn chiếm, kinh doanh tự phát, đồng thời nghiên cứu điều chỉnh hàng rào cứng, tạo thêm các lối tiếp cận thuận lợi cho người dân.

Đặc biệt, nghị định quy định ngày 11/1 hàng năm là "Ngày Cây xanh Việt Nam" đã góp phần nâng cao nhận thức xã hội về vai trò của cây xanh, công viên và không gian sinh thái đô thị.

Nhiều địa phương, cơ quan, trường học và tổ chức xã hội đã tổ chức các hoạt động hưởng ứng như trồng cây, chăm sóc cây xanh, vệ sinh công viên và tuyên truyền bảo vệ môi trường. Qua đó, ý thức của cộng đồng về bảo vệ và sử dụng bền vững không gian xanh đô thị ngày càng được nâng cao.

Nhận thức của các cơ quan quản lý và cộng đồng về vai trò của công viên đô thị cũng có chuyển biến tích cực. Công viên bây giờ không chỉ đơn thuần là nơi trồng cây xanh mà còn trở thành không gian sinh hoạt xã hội, kết nối cộng đồng, nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần cho người dân đô thị.

Anh Nguyễn Trọng Cương, người dân sống tại phường Hai Bà Trưng cho biết: "Nhà tôi ở phố Tô Hiến Thành nên bố con tôi thường xuyên ra công viên Thống Nhất tập thể dục. Ngày trước vẫn còn hàng rào, chúng tôi phải đi vòng một đoạn khá xa mới vào được bên trong công viên. Bây giờ thì quãng đường đó ngắn hơn nhiều rồi".

Nghị định số 258/2025/NĐ-CP đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để từng bước xây dựng hệ thống công viên công cộng văn minh, hiện đại, thân thiện và thực sự phục vụ cộng đồng.

Chị Đặng Thị Kiều ở phường Bạch Mai vui mừng chia sẻ: "Khoảng 1 năm nay, tôi thấy lượng người đến công viên Thống Nhất vui chơi, tập thể dục ngày càng nhiều hơn. Tôi nghĩ đó là kết quả của việc không thu tiền vé vào cửa và dỡ bỏ hàng rào".

Với việc cải tạo công viên theo hướng mở, công viên Thống Nhất và nhiều công viên lớn khác tại Hà Nội đã nghiên cứu tổ chức nhiều sự kiện văn hóa giải trí, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân như lễ hội thiết kế sáng tạo, lễ hội văn hóa ẩm thực, hội sách…

Tuy nhiên, Ban quản lý của các công viên cũng phải đảm bảo hạn chế tình trạng lấn chiếm không gian công cộng hoặc thương mại hóa quá mức, nhằm bảo đảm quyền tiếp cận bình đẳng của người dân.

"Có thể thấy, người dân là đối tượng được hưởng lợi trực tiếp và rõ nét nhất từ các quy định mới của nghị định. Không gian xanh, mặt nước được cải thiện đã góp phần nâng cao chất lượng môi trường sống, giảm tác động của nắng nóng đô thị, tạo thuận lợi cho các hoạt động văn hóa, thể thao và vui chơi giải trí ngoài trời", ông Vinh nói.

Bên cạnh đó, nhiều nhóm đối tượng, đặc biệt là trẻ em, người cao tuổi và người khuyết tật cũng có điều kiện sử dụng công viên thuận lợi hơn trước đây.

"Có thể nói, Nghị định số 258/2025/NĐ-CP đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để từng bước xây dựng hệ thống công viên công cộng văn minh, hiện đại, thân thiện và thực sự phục vụ cộng đồng", ông Vinh cho biết.

Dịch Phong

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/dam-bao-quyen-tiep-can-binh-dang-cua-nguoi-dan-voi-khong-gian-cong-cong-trong-cong-vien-19226051417015088.htm