Đàn bò tót lai quý hiếm ở Khánh Hòa đứng trước nguy cơ mất nguồn gen

3 giờ trướcBài gốc

Ngày 5-5, ông Trần Văn Tiếp, Giám đốc Ban quản lý Vườn Quốc gia Núi Chúa – Phước Bình cho biết đơn vị đã có báo cáo phương án xin kinh phí để duy trì, chăm sóc, nuôi dưỡng đàn bò tót lai.

"Chàng bò tót si tình" và ba đề tài khoa học

Cuối năm 2009, một con bò tót hoang dã đực tách bầy đã chọn khu vực rẫy thuộc xã Phước Bình, huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận (nay là xã Bác Ái Tây, tỉnh Khánh Hòa) sinh sống. Đến năm 2015, con bò tót này đã chết tại khu vực này.

Đàn bò tót lai đang được chăm sóc tại Vườn Quốc gia Núi Chúa - Phước Bình. Ảnh: H.H

Sau nhiều năm lạc bầy về đây sinh sống, con bò tót đực hoang dã đã giao phối với bò cái nhà sinh ra được nhiều con bò tót lai quý. Bò tót thế hệ F1 vẫn giữ được hình thể to lớn, khỏe mạnh và hung hãn như cha của chúng. Đồng thời, có một bộ gen bò quí hiếm.

Giám đốc Ban quản lý Vườn Quốc gia Núi Chúa – Phước Bình chia sẻ, đến nay đã có ba đề tài khoa học công nghệ được thực hiện từ nguồn ngân sách nhà nước để nghiên cứu về đàn bò tót F1 trên.

Cụ thể, đề tài nghiên cứu giám định di truyền và đánh giá khả năng phát triển của bò lai F1 giữa bò tót (Bos gaurus) và bò nhà (Bos taurus) tại vùng rừng giáp ranh tỉnh Ninh Thuận và Lâm Đồng.

Đây là đề tài khoa học phối hợp giữa hai tỉnh Ninh Thuận và Lâm Đồng. Thời gian thực hiện từ năm 2013 - 2014, kéo dài hết năm 2015.

Đàn bò tót F1 này có thể hình to lớn, bản tính hung dữ. Ảnh: H.H

Đề tài thứ hai là Khai thác và phát triển nguồn gen bò quí hiếm tại vùng rừng giáp ranh ba tỉnh Ninh Thuận - Lâm Đồng - Khánh Hòa. Đây là nhiệm vụ thuộc đề tài cấp Bộ, Thời gian thực hiện từ năm 2015 đến năm 2019 và kéo dài tới tháng 10 năm 2020.

Cuối cùng là đề tài Bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn gen bò tót lai F1 giữa bò cái nhà (Bos taurus) và bò Tót đực (Bos gaurus) giai đoạn 2021 - 2025. Đề tài này đã kết thúc vào tháng 12-2025.

Hiện nay, đàn bò tót lai gồm 10 con, trong đó thế hệ F1 có chín con từ 13 – 16 tuổi, thế hệ F2 có một con chín năm tuổi đang được chăm sóc, nuôi dưỡng ở Vườn thực vật thuộc Vườn Quốc gia Núi Chúa – Phước Bình tại xã Bác Ái Tây.

Đau đầu vì nguồn kinh phí

Ông Trần Văn Tiếp, Giám đốc Ban quản lý Vườn Quốc gia Núi Chúa - Phước Bình cho hay đề tài thứ ba kết thúc và được nghiệm thu. Đàn bò tót lai là sản phẩm của đề tài khoa học nên được tự động chuyển giao cho Ban quản lý Vườn Quốc gia Núi Chúa - Phước Bình quản lý, sử dụng, xử lý tài sản theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.

Vườn Quốc gia Núi Chúa - Phước Bình đang chăm sóc 10 cá thể bò tót lai F1 và F2. Ảnh: H.H

Theo ông Tiếp hiện đơn vị phải cử cán bộ trực tiếp theo dõi, chăm sóc, nuôi dưỡng đàn bò. Đồng thời, trích kinh phí chi thường xuyên để thuê công lao động chăm sóc, mua thức ăn cho bò.

Tuy nhiên, nguồn kinh phí chi thường xuyên của đơn vị chỉ được cấp 30 triệu đồng/người/năm là mức thấp nhất trong tất cả các đơn vị hành chính sự nghiệp của tỉnh. Số tiền này chỉ đủ cho Ban quản lý Vườn Quốc gia Núi Chúa - Phước Bình thực hiện nhiệm vụ chi thường xuyên của đơn vị.

“Hiện nay, đơn vị cũng không biết việc chi từ nguồn kinh phí trên có phù hợp quy định hay không. Trong khi đó, đàn bò tót là sản phẩm đặc thù cần được duy trì chăm sóc, tránh trường hợp gây sự kiện truyền thông không tốt như trước đây”, ông Tiếp nói.

Cuối năm 2020, đàn bò tót lai này từng xảy ra tình trạng ốm yếu, bệnh tật do không được chăm sóc tốt sau khi đề tài cấp bộ kết thúc và không được chuyển giao kịp thời cho Vườn Quốc gia Núi Chúa - Phước Bình.

Cũng theo ông Tiếp, phương án duy trì, chăm sóc, nuôi dưỡng đàn bò tót lai năm 2026 với dự toán kinh phí khoảng hơn 300 triệu đồng đã được trình Sở Nông nghiệp và Môi trường thẩm định để trình UBND tỉnh phê duyệt.

Phương án trên nhằm bảo tồn nghiêm ngặt đàn bò tót lai. Phục vụ cho công tác tuyên truyền giáo dục, nâng cao nhận thức cho các em học sinh, sinh viên và du khách về trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học. Là môi trường “sống” để nghiên cứu thực tế tại Ban quản lý Vườn Quốc gia Núi Chúa - Phước Bình.

Đàn bò tót lai được chăn thả trong môi trường bán hoang dã. Ảnh: H.H

Sở Khoa học và Công nghệ thống nhất với nội dung phương án trên của Ban quản lý Vườn Quốc gia Núi Chúa - Phước Bình.

Mới đây, UBND tỉnh Khánh Hòa đã văn bản chỉ đạo Ban quản lý vườn Quốc gia Núi Chúa – Phước Bình phối hợp với các sở ngành liên quan đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện phương án duy trì, chăm sóc, nuôi dưỡng đàn bò tót lai.

Nguy cơ mất nguồn gen quý

Thạc sỹ Nguyễn Anh Tuấn, Chuyên viên Ban quản lý Vườn Quốc gia Núi Chúa - Phước Bình, chủ nhiệm đề tài Bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn gen bò Tót lai F1 giữa bò cái nhà (Bos taurus) và bò Tót đực (Bos gaurus) giai đoạn 2021 - 2025 cho biết cơ sở vật chất tại chỗ hiện nay chỉ dừng ở mức bảo tồn, chăm sóc và nghiên cứu theo dõi khả năng sinh sản của các thế hệ trong quần thể.

Đàn bò tót F1 đã 16 tuổi. Ảnh: H.H

Ông Nguyễn Anh Tuấn cho hay một số doanh nghiệp muốn phối hợp nghiên cứu chuyên sâu, bảo tồn nguồn tinh, gen quý hiếm của đàn bò tót lai. Tuy nhiên, họ muốn di chuyển đàn bò tót lai đi nơi khác nghiên cứu là việc khó có thể thực.

“Các đề tài trước đây đã đánh giá thế hệ F1 anh em với nhau khó có khả năng sinh sản. Thế hệ F1 của đàn bò đã khoảng 16 tuổi, đã gần hết tuổi sinh sản tốt nhất. Do đó, chúng ta có nguy cơ mất đi nguồn gen quý”, ông Nguyễn Anh Tuấn trăn trở.

Ông Tuấn chia sẻ, hiện nay đơn vị đang tích cực chăm sóc đàn bò. Đồng thời tiếp tục tìm kiếm các nhà nghiên cứu chuyên sâu để phối hợp, bảo tồn nguồn gen quý này.

HUỲNH HẢI

Nguồn PLO : https://plo.vn/dan-bo-tot-lai-quy-hiem-o-khanh-hoa-dung-truoc-nguy-co-mat-nguon-gen-post907149.html