Đàn động vật quý hiếm tại Khánh Hòa 'tắc' ở khâu sinh sản

3 giờ trướcBài gốc

Nhóm nghiên cứu của Ban quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa - Phước Bình ghi nhận có hiện tượng giao phối của cá thể bò đực thế hệ 1 (ký hiệu D2) với bò cái thế hệ 2 (ký hiệu C6).

Ngày 23/4, Ban quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa – Phước Bình (tỉnh Khánh Hòa) cho biết, sau 4 năm nghiên cứu (từ năm 2021 đến 2025), đến nay Sở Khoa học và Công nghệ đã nghiệm thu đề tài khoa học "Bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn gen bò tót lai F1 giữa bò cái nhà và bò tót đực".

Trong suốt thời gian đó, nhóm nghiên cứu đã tập trung vào các nội dung như: đánh giá hiện trạng sức khỏe từng cá thể bò tót lai F1; tổ chức chăm sóc, nuôi dưỡng trong điều kiện bán hoang dã; theo dõi tập tính sinh hoạt, khả năng thích nghi môi trường; đồng thời giám sát, ghi nhận khả năng sinh sản, tạo đàn giữa các cá thể thế hệ F1, F2.

Ông Nguyễn Anh Tuấn – cán bộ Ban Quản lý Vườn Quốc gia Núi Chúa - Phước Bình, chủ nhiệm đề tài trên cho biết, qua theo dõi, trong môi trường chăn thả tự nhiên bán hoang dã với diện tích 3ha, các cá thể trong quần đàn bò tót lai có sự cạnh tranh về quyền giao phối và quản lý bầy đàn.

Bò tót đực lai tại Vườn quốc gia Phước Bình.

Theo ghi nhận có sự giao phối của bò đực thế hệ 1 (ký hiệu D1) trong thời gian từ tháng 7/2021 đến tháng 6/2024 và sự giao phối của bò đực thế hệ 1 (ký hiệu D2) từ tháng 7/2025 đến tháng 8/2025.

Kết quả theo dõi theo phương pháp phối giống trực tiếp giữa 4 cá thể bò đực thế hệ thứ 1 và một cá thể bò cái thế hệ thứ 2 ghi nhận có hiện tượng giao phối của cá thể bò đực thế hệ 1 với bò cái thế hệ 2 (ký hiệu C6).

Tuy nhiên, hiện tại vẫn chưa ghi nhận được sự mang thai của bò cái thế hệ 2. Vấn đề đối mặt với sự không tương thích di truyền, do khác biệt cấu trúc nhiễm sắc thể, phân kỳ tiến hóa và các đặc điểm di truyền. Qua đó cho thấy, cần tiếp tục nghiên cứu, theo dõi sâu hơn về khả năng tạo đàn ở thế hệ tiếp theo.

Một cá thể bò tót đực lai trong môi trường chăn thả tự nhiên bán hoang dã tại Vườn quốc gia Phước Bình.

Ngoài ra, qua quá trình theo dõi, nhóm nghiên cứu của Ban quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa – Phước Bình ghi nhận một cá thể bê cái thuộc thế hệ thứ 3, sinh ngày 1/12/2020, có một số đặc điểm hình thái đáng chú ý: lông màu vàng, khối lượng sơ sinh 14,5 kg; không xuất hiện u vai như bò lai thế hệ thứ 1; có yếm rốn tương đồng bò nhà; đầu nhỏ, trán rộng và hơi lõm. Cá thể này có biểu hiện hành vi linh hoạt, bú tốt, ngủ nhiều và bắt đầu tập ăn từ khoảng 40 ngày tuổi.

Đến nay, bê cái thế hệ thứ 3 đã gần đủ 5 năm tuổi, bộ lông màu vàng đậm hơn so với lúc nhỏ. Đánh giá cảm quan, bê cái thế hệ thứ 3 kiểu hình thể hiện bên ngoài không có những nét đặc trưng của bò tót lai.

"Bê cái thế hệ thứ 3 được chăm sóc, nuôi dưỡng trong điều kiện chăn thả tốt tại khu vực vườn thực vật của đơn vị. Khẩu phần ăn uống được cung cấp đầy đủ, chuồng trại được vệ sinh thường xuyên. Trong môi trường chăn thả bán hoang dã, có đủ điều kiện cho bê con sinh trưởng và phát triển tốt", ông Tuấn cho biết.

Bê cái thế hệ 3 gần đủ 5 năm tuổi có màu lông vàng, hơi đậm, sừng ngắn, nặng 220 kg, thể trạng mạnh khỏe.

Từ những kết quả bước đầu, Ban quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa – Phước Bình đề xuất các cơ quan liên quan tiếp tục đẩy mạnh đánh giá và triển khai các nghiên cứu về nguồn gen bò tót lai theo hướng tiếp cận "chuỗi lai tạo giống", với các nội dung trọng tâm như: đánh giá nguồn gen, tạo phôi, thụ tinh nhân tạo...

Đồng thời, việc ứng dụng các công nghệ hỗ trợ sinh sản hiện đại như tiêm tinh trùng vào bào tương tế bào trứng (ICSI) và chuyển nhân tế bào sinh dưỡng (SCNT) nhằm bảo tồn và phát triển nguồn gen động vật quý hiếm cần được quan tâm đẩy mạnh trong thời gian tới.

Những công nghệ này đòi hỏi kỹ thuật cao và chi phí lớn, cần phải đề xuất sự hỗ trợ từ các bộ, ngành trung ương.

Bên cạnh đó, chuyển giao một số cá thể bò đực lai khỏe mạnh cho các cơ quan có chuyên môn để huấn luyện khai thác sản xuất tinh đông lạnh phục vụ công tác bảo tồn, phát triển nguồn gen. Sau khi sản xuất tinh đông lạnh sẽ bàn giao lại cho đơn vị chủ trì (bò, tinh đông lạnh).

Ban quản lý Vườn quốc gia Núi Chúa – Phước Bình cũng đề nghị Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Khánh Hòa tham mưu UBND tỉnh sớm có chủ trương, xây dựng kế hoạch (hoặc đề tài) nhằm bảo tồn và phát triển nguồn gen bò tót lai tại Vườn Quốc gia Phước Bình.

Duy Ngọc

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/dan-dong-vat-quy-hiem-tai-khanh-hoa-tac-o-khau-sinh-san-16926042314275143.htm