Đan lát - nghề truyền thống của người K'ho xã La Dạ

4 giờ trướcBài gốc

Ông Brông Xen - nghệ nhân đan lát nổi tiếng tại thôn 1, xã La Dạ

Giữ hồn văn hóa từ những nan tre, sợi mây

Từ bao đời nay, nghề đan lát đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của đồng bào K’ho ở xã La Dạ. Những chiếc gùi, chiếc nia, chiếc giỏ tre mộc mạc không chỉ là vật dụng phục vụ sinh hoạt, lao động sản xuất mà còn chứa đựng tinh hoa văn hóa, sự khéo léo và tâm hồn của người dân nơi đây.

Hiện nay, xã La Dạ có khoảng 100 hộ còn duy trì nghề đan lát truyền thống, tập trung chủ yếu ở thôn 1, thôn 2 và thôn 3 - nơi có đông đồng bào K’ho sinh sống. Ông Brông Xen, nghệ nhân đan lát nổi tiếng ở thôn 1, năm nay đã ngoài 70 tuổi nhưng vẫn miệt mài bên những nan tre, sợi mây mỗi ngày. Ông cho biết, học nghề đan lát từ khi còn nhỏ, được cha truyền dạy từng công đoạn. Với người K’ho, nghề đan lát không chỉ là kế sinh nhai mà còn là niềm tự hào của gia đình, dòng họ nên thế hệ trước luôn cố gắng truyền lại cho con cháu.

Theo ông, những nan tre phải đủ mềm, đủ dẻo để khi đan kết nối với nhau không tạo khe hở, tránh bị co rút hay gãy hỏng trong quá trình sử dụng. Chính sự tỉ mỉ trong từng công đoạn đã tạo nên độ bền chắc cho sản phẩm.

Với đôi bàn tay khéo léo cùng kỹ thuật đan lóng đơn, lóng đôi, lóng ba, các nghệ nhân tạo nên nhiều sản phẩm phục vụ đời sống lao động như: gùi đi rẫy, nia, sàng, giỏ đựng nông sản hay dụng cụ đánh bắt cá. Mỗi sản phẩm đều mang nét riêng với các hoa văn, mô típ độc đáo, phản ánh đời sống văn hóa của người K’ho. Không cầu kỳ hay sặc sỡ, những họa tiết trên sản phẩm đan lát thường gần gũi với thiên nhiên, núi rừng và cuộc sống lao động thường ngày.

Để tạo ra một sản phẩm hoàn chỉnh, người làm nghề phải trải qua nhiều công đoạn công phu. Nguyên liệu chủ yếu là tre, nứa, lồ ô, mây… được lấy từ rừng già. Sau khi mang về, nguyên liệu phải được ngâm nước, phơi khô rồi chẻ nhỏ, vót nan thật đều tay.

Ông Brông Xen, thôn 1, xã La Dạ

Gìn giữ nghề truyền thống cho thế hệ mai sau

Nghề đan lát không chỉ góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa mà còn tạo việc làm cho nhiều hộ dân địa phương. Vào những lúc nông nhàn, bà con tranh thủ đan thêm sản phẩm để bán, tăng thu nhập cho gia đình. Một số sản phẩm còn được khách du lịch yêu thích bởi mang đậm nét thủ công truyền thống. Đây cũng là hướng đi góp phần quảng bá văn hóa đồng bào dân tộc thiểu số đến với nhiều người hơn.

Theo Bí thư Đảng ủy xã La Dạ Nguyễn Minh Phương, nghề đan lát truyền thống của người K’ho không chỉ là nghề thủ công dân gian mà còn là nét văn hóa đặc sắc cần được gìn giữ, phát huy. Những sản phẩm đan lát thể hiện sự khéo léo, cần cù của đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời góp phần giáo dục thế hệ trẻ ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục tạo điều kiện để nghệ nhân truyền dạy nghề cho thanh niên, gắn đan lát với phát triển du lịch cộng đồng và quảng bá sản phẩm truyền thống.

Tuy nhiên, trước sự phát triển của cuộc sống hiện đại, nghề đan lát truyền thống của người K’ho ở La Dạ cũng đang đối mặt với nhiều khó khăn. Nhiều người trẻ hiện nay ít còn mặn mà với nghề vì thu nhập chưa cao, trong khi các sản phẩm nhựa, kim loại ngày càng phổ biến và tiện lợi hơn. Nếu không được gìn giữ và truyền dạy, nguy cơ mai một nghề truyền thống là điều khó tránh khỏi.

Chính vì vậy, việc bảo tồn và truyền nghề cho thế hệ trẻ đang trở thành mong muốn lớn nhất của những nghệ nhân lớn tuổi như ông Brông Xen. Ông luôn hi vọng lớp trẻ sẽ tiếp tục học nghề, giữ lấy nét đẹp văn hóa của dân tộc mình. Theo ông, mỗi chiếc gùi, chiếc nia không chỉ là sản phẩm lao động mà còn là ký ức, là hồn cốt văn hóa của người K’ho được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Thu Hà .

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/dan-lat-nghe-truyen-thong-cua-nguoi-k-ho-xa-la-da-441934.html