Đình Nhị Châu - công trình vừa được trùng tu năm 2025 bằng nguồn vốn ngân sách và xã hội hóa. Ảnh: Hoàng Quyết
Khơi sức dân từ những chủ trương đúng
Những ngày này, đi dọc thôn Nhị Châu, dễ dàng cảm nhận không khí đổi thay trên từng tuyến đường, từng khu dân cư. Từ một vùng quê thuần nông, Nhị Châu đang đứng trước cơ hội phát triển lớn khi nhiều dự án trọng điểm quốc gia và thành phố được triển khai trên địa bàn.
Theo Bí thư Chi bộ thôn Nhị Châu Nguyễn Văn Lộc, trên địa bàn thôn có ba dự án lớn đi qua gồm: Tổ hợp ga Ngọc Hồi, Dự án đường sắt cao tốc Bắc – Nam và Dự án Khu đô thị thể thao Olympic. Riêng dự án Olympic có số lượng mộ cần di dời lớn nhất xã với khoảng 1.300/1.477 ngôi.
Đây là nhiệm vụ chưa từng có tiền lệ ở địa phương bởi việc di dời mồ mả luôn gắn với yếu tố tâm linh, phong tục và tình cảm của người dân. Nếu không làm tốt công tác dân vận, rất dễ phát sinh tâm tư, băn khoăn, thậm chí tạo điểm nóng trong dư luận.
Nhận thức rõ điều đó, cấp ủy, chính quyền, Ban công tác Mặt trận cùng các chi hội đoàn thể thôn Nhị Châu đã xác định: Muốn thực hiện thành công các nghị quyết của Đảng thì trước hết phải tạo được sự đồng thuận trong nhân dân. Vì thế, ngay từ đầu, địa phương không lựa chọn cách làm hành chính cứng nhắc mà kiên trì vận động theo phương châm “gần dân, hiểu dân, tôn trọng dân và vì nhân dân phục vụ”.
Người dân thôn Nhị Châu tại một cuộc họp về công tác bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng dự án Khu đô thị thể thao Olympic. Ảnh: Hoàng Quyết
Từng cuộc họp dân được tổ chức công khai; từng hộ gia đình được gặp gỡ, đối thoại trực tiếp để giải thích rõ chủ trương, lợi ích chung của cộng đồng cũng như chính sách hỗ trợ. Những băn khoăn của người dân đều được lắng nghe và giải đáp thấu đáo, quan trọng hơn cả là tinh thần nêu gương của cán bộ, đảng viên.
“Khi vận động dân, mình phải làm trước thì dân mới tin” – đó là quan điểm xuyên suốt của Chi bộ thôn Nhị Châu. Gia đình Bí thư chi bộ và gia đình Trưởng thôn đều có 17 ngôi mộ cần di dời và đã chủ động thực hiện ngay từ đầu năm 2026. Sau đó, các đảng viên trong thôn tiếp tục gương mẫu thực hiện trước để tạo sức lan tỏa trong cộng đồng. Chính sự tiên phong ấy đã tháo gỡ dần những tâm lý e ngại ban đầu của người dân.
Kiên trì vận động để “việc khó thành dễ”
Nếu chỉ nhìn vào kết quả di dời mộ hôm nay, ít ai biết rằng quá trình vận động ở Nhị Châu từng gặp vô vàn khó khăn. Có thời điểm, nhiều dòng họ lớn chưa đồng thuận do lo ngại việc quy tập ảnh hưởng đến tâm linh, phong tục truyền thống. Một số gia đình đề nghị kéo dài thời gian hoặc yêu cầu hỗ trợ vượt quy định...
Trong đó, dòng họ Vũ là trường hợp tiêu biểu khi có hơn 300 ngôi mộ cần di dời, số lượng lớn nhất thôn. Ban đầu, đại diện dòng họ đề nghị chỉ di dời khi nghĩa trang mới hoàn thiện đầy đủ hạ tầng, thậm chí muốn chờ đến cuối năm 2026.
Trước tình hình đó, cấp ủy, chính quyền, Ban công tác Mặt trận đã không nóng vội mà lựa chọn cách tiếp cận mềm dẻo, có tình có lý. Những người có uy tín trong dòng họ, các trưởng họ, đảng viên được mời tham gia trao đổi, phân tích để thống nhất nhận thức. Chính quyền địa phương cũng phối hợp với nhà chùa tổ chức các nghi lễ tâm linh chu đáo nhằm tạo sự yên tâm cho người dân.
Sau nhiều lần đối thoại, dòng họ Vũ đã đồng thuận di dời toàn bộ phần mộ về khu nghĩa trang mới theo đúng kế hoạch. Từ hiệu ứng tích cực đó, nhiều gia đình khác cũng tự nguyện thực hiện theo.
Một trường hợp đặc biệt khác là việc di dời phần mộ cụ Hầu Vũ Phúc Đình Châu, người được cho là có công xây dựng đình làng. Ban đầu, gia đình mong muốn giữ nguyên vị trí cũ hoặc có khu an táng riêng.
Để tháo gỡ, địa phương đã mời các nhà nghiên cứu Hán Nôm về kiểm tra thần phả, sắc phong, đối thoại công khai với dòng họ để làm rõ các thông tin lịch sử liên quan. Sau khi hiểu rõ chủ trương và được vận động thấu tình đạt lý, gia đình đã đồng thuận di dời.
Theo Bí thư Chi bộ thôn Nhị Châu Nguyễn Văn Lộc, có thời điểm cao điểm sau Tết Nguyên đán, thôn huy động tới 15 máy cùng các tổ chuyên nghiệp hỗ trợ nhân dân, mỗi ngày thực hiện di dời khoảng 300 ngôi mộ.
Đến nay, công tác di dời cơ bản hoàn tất, chỉ còn 6 ngôi mộ mới chưa đủ thời gian cải táng theo phong tục. Các gia đình cũng đã cam kết sẽ hoàn thành trước thời điểm bàn giao mặt bằng cho dự án.
Khi dân đồng lòng, nghị quyết đi vào cuộc sống
Không chỉ trong giải phóng mặt bằng, công tác dân vận ở Nhị Châu còn tạo dấu ấn ở nhiều lĩnh vực khác. Thôn hiện có 741 hộ dân với hơn 2.079 nhân khẩu; thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 72 triệu đồng/người/năm; tỷ lệ hộ khá, giàu đạt khoảng 94%.
Bí thư Chi bộ thôn Nhị Châu Nguyễn Văn Lộc tại công trình chùa Nhị Châu sau khi được trùng tu. Ảnh: Hoàng Quyết
Những năm qua, địa phương đã phát huy hiệu quả các mô hình tự quản như tổ an ninh trật tự, tổ hòa giải, tổ vệ sinh môi trường, tổ liên gia đoàn kết… Qua đó, người dân trực tiếp tham gia quản lý cộng đồng theo đúng tinh thần “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.
Điểm nổi bật khác là việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác dân vận. Các nhóm Zalo cộng đồng được sử dụng để công khai chủ trương, kế hoạch, các khoản thu – chi xã hội hóa, đồng thời kịp thời nắm bắt dư luận nhân dân.
Nhờ công khai, minh bạch, người dân tin tưởng và tích cực tham gia đóng góp xây dựng quê hương. Riêng công tác xã hội hóa trùng tu đình, chùa và lăng mộ Mẫu của thôn đã huy động được hơn 1,4 tỷ đồng từ nhân dân và con em xa quê. Bên cạnh đó, các quỹ khuyến học, đền ơn đáp nghĩa, vì người nghèo, vì biển đảo quê hương… đều nhận được sự hưởng ứng rộng rãi.
Từ thực tiễn Nhị Châu có thể thấy, công tác dân vận muốn hiệu quả thì không thể chỉ dừng ở tuyên truyền bằng lời nói mà phải bằng hành động cụ thể, bằng sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên và sự tôn trọng nhân dân. Nghị quyết của Đảng chỉ thực sự đi vào cuộc sống khi được chuyển hóa thành lợi ích thiết thực, khi người dân thấy mình là chủ thể của quá trình phát triển.
Nhiều mô hình "Dân vận khéo" tại xã Ngọc Hồi đã phát huy hiệu quả rõ nét, tạo sự đồng thuận cao trong nhân dân, tiêu biểu như công tác di dời mộ tại thôn Nhị Châu phục vụ Dự án Khu đô thị thể thao Olympic. Đây là nhiệm vụ khó, nhạy cảm, liên quan đến yếu tố tâm linh và đời sống của hàng nghìn hộ dân, nhưng bằng sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, sự gương mẫu của cán bộ, đảng viên và cách làm gần dân, trọng dân, địa phương đã tạo được sự đồng thuận rất lớn trong nhân dân".
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Ngọc Hồi Nguyễn Xuân Phong
Hoàng Quyết