Dàn vũ khí 'khủng' làm rung chuyển Trung Đông: Biến số vùng Vịnh

4 giờ trướcBài gốc

Cuộc chiến giữa liên minh Mỹ - Israel với Iran được xem là phép thử rõ nét nhất từ trước đến nay đối với nỗ lực củng cố và tích hợp hệ thống phòng không ở vùng Vịnh suốt nhiều năm qua.

Mạng lưới phòng không đa tầng

Theo Washington Institute, cho đến nay, các hệ thống này đang chứng minh hiệu quả trước các cuộc tấn công liên tục của Iran, làm nổi bật năng lực vốn được xây dựng thông qua sự hợp tác an ninh chặt chẽ giữa Mỹ và các nước vùng Vịnh.

Báo Asharq Al-Awsat cho biết các hệ thống phòng không vùng Vịnh đã đánh chặn hơn 3.133 tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran trong 12 ngày đầu của cuộc xung đột. Trong mạng lưới phòng không đa tầng bao trùm khu vực này, đáng chú ý, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) là quốc gia đầu tiên trên thế giới ngoài Mỹ mua và đưa hệ thống THAAD vào thực chiến.

Hệ thống này từng đánh chặn thành công tên lửa do nhóm Houthi ở Yemen phóng vào năm 2022. UAE sử dụng THAAD cho tầm cao, Patriot PAC-3 cho tầm trung và hệ thống pháo/tên lửa Pantsir-S1 của Nga cho tầm thấp để diệt UAV.

Trong khi đó, Ả Rập Saudi sở hữu mạng lưới phòng không dày đặc nhất vùng Vịnh vì thường xuyên bị Houthi tấn công, với "khung xương sống" là hàng chục khẩu đội Patriot PAC-2/PAC-3. Để đối phó tên lửa đạn đạo tầm xa, Riyadh đã ký hợp đồng trị giá 15 tỉ USD với Mỹ để mua hệ thống THAAD.

Qatar không chỉ mua sắm mạnh tay mà còn được hưởng lợi trực tiếp từ Mỹ. Họ sử dụng hệ thống Patriot PAC-3 và hệ thống NASAMS chuyên đối phó tên lửa hành trình và UAV. Đặc biệt, Mỹ đặt một trạm radar cảnh báo sớm AN/TPY-2 cực mạnh tại Qatar, giúp phát hiện tên lửa đạn đạo của Iran ngay khi vừa rời bệ phóng để báo động cho toàn khu vực.

Trong khi đó, Kuwait và Bahrain phụ thuộc lớn vào Patriot PAC-3 do Mỹ cung cấp. Hệ thống này còn bảo vệ các căn cứ quân sự Mỹ đồn trú trên lãnh thổ 2 nước.

Khi cuộc xung đột đã chuyển từ giai đoạn leo thang quân sự tạm thời sang giai đoạn tiêu hao, theo giới phân tích, điểm yếu lớn nhất của Mỹ và vùng Vịnh không nằm ở công nghệ, mà là tài chính. Dùng một tên lửa đánh chặn của hệ thống Patriot trị giá khoảng 4 triệu USD để bắn hạ một chiếc UAV Shahed-136 của Iran giá chỉ khoảng 20.000 - 50.000 USD là một bài toán đốt tiền không bền vững.

Tổ hợp tên lửa phòng không NASAMSẢnh: RAYTHEON

Cạn dần kiên nhẫn?

TS Turki Faisal Al-Rasheed tại Trường ĐH Arizona (Mỹ) nhận định chiến sự có nguy cơ kéo vùng Vịnh lún sâu hơn vào cuộc đụng độ trực tiếp với Iran mà không màng tới các ưu tiên phát triển và an ninh dài hạn của khu vực.

Theo ông Al-Rasheed, đây là "cái bẫy nguy hiểm", bởi cuộc chiến giữa liên quân Mỹ - Israel với Iran cuối cùng cũng sẽ kết thúc, song cuộc đối đầu giữa vùng Vịnh và Iran nếu nổ ra có thể kéo dài mãi. Khi đó, nguồn lực của khu vực này bị rút cạn, gây bất ổn xã hội và mở cửa cho sự can thiệp sâu hơn của nước ngoài dưới vỏ bọc "hỗ trợ".

Ông Al-Rasheed cho rằng điều nguy hiểm nhất hiện nay không hẳn là sự thay đổi chế độ, mà là sự tan rã tiềm tàng dẫn đến tình trạng vô chính phủ kéo dài ở Tehran. Điều đó sẽ gây ra làn sóng tị nạn, sự tràn lan của các lực lượng dân quân xuyên biên giới và sự gián đoạn liên tục trên thị trường năng lượng. Bị đe dọa trực tiếp bởi viễn cảnh này là Ả Rập Saudi - đối thủ cạnh tranh lớn nhất của Iran tại Trung Đông - cùng chiến lược "Tầm nhìn 2030" của họ và an ninh của toàn vùng Vịnh.

Lo sợ kịch bản này, Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) không có lựa chọn nào khác ngoài việc đoàn kết lại, với lập trường chung luôn nhấn mạnh đến việc hạ nhiệt căng thẳng và đề cao ngoại giao. Đồng thời, GCC cũng kiên quyết không để bị lôi kéo vào cuộc chiến trực tiếp giữa Mỹ - Israel với Iran.

Theo trang Arab News, điều này không có nghĩa là chấp nhận sự xâm phạm mà phản ánh mong muốn mọi phản ứng đều phải phục vụ an ninh, kinh tế và tầm nhìn dài hạn về ổn định khu vực, chứ không phải phục vụ các chương trình nghị sự ngắn hạn của nước khác.

Dù vậy, với mức độ thiệt hại ngày càng nhiều lên hạ tầng dân sự, bao gồm cơ sở dầu khí, nhà máy khử mặn, sân bay…, 12 quốc gia Ả Rập và Hồi giáo ngày 19-3 đã ra tuyên bố chung kêu gọi Iran ngay lập tức chấm dứt các cuộc tấn công vào láng giềng. Riêng Ả Rập Saudi cảnh báo "sức chịu đựng của các nước vùng Vịnh là có giới hạn" - một phát ngôn mà truyền thông Israel nhận định là "để ngỏ khả năng quân sự".

Máy bay chiến đấu Eurofighter TyphoonẢnh: Creative Commons

Những phi đội đáng nể

Dù các quốc gia GCC không sở hữu lực lượng bộ binh áp đảo như Iran nhưng theo đánh giá của Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS), họ lại chiếm ưu thế vượt trội về không quân.

Điển hình là Ả Rập Saudi, số liệu từ chuyên trang phân tích War Power Saudi Arabia chỉ ra quốc gia này đang vận hành một phi đội tiêm kích khổng lồ và cực kỳ hiện đại mua của Mỹ và châu Âu. Lực lượng nòng cốt của họ bao gồm F-15SA - một trong những biến thể F-15 tiên tiến nhất thế giới, máy bay chiến đấu Eurofighter Typhoon và máy bay Panavia Tornado.

Theo Defense Industry Daily, phi đội F-16E/F Block 60 của UAE được giới quân sự đánh giá là hiện đại bậc nhất thế giới nhờ trang bị radar mảng quét điện tử chủ động (AESA). UAE còn mua máy bay Mirage 2000 và gần đây chốt thêm hợp đồng mua số lượng lớn siêu máy bay chiến đấu Dassault Rafale, cũng từ Pháp.

Bên cạnh đó, tạp chí quân sự 19FortyFive nhận định không quân Qatar đang sở hữu "bộ 3 sức mạnh đáng gờm" nhờ chiến lược đa dạng hóa nguồn cung, bao gồm F-15QA của Mỹ, Dassault Rafale của Pháp và Eurofighter Typhoon của châu Âu. Bahrain cũng nâng cấp năng lực phòng thủ khi trở thành quốc gia đầu tiên vận hành phi đội F-16 Block 70 thế hệ mới - theo thông cáo của nhà sản xuất Lockheed Martin (Mỹ).

Ưu thế của khối vùng Vịnh còn nằm ở năng lực tên lửa tấn công sâu.

Theo dữ liệu của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), UAE đang nắm trong tay tên lửa hành trình tầm xa Black Shaheen - một biến thể xuất khẩu của dòng tên lửa tàng hình Storm Shadow/SCALP. Loại vũ khí này cho phép tấn công chính xác các mục tiêu nằm sâu trong đất liền từ khoảng cách an toàn. Tương tự, Ả Rập Saudi cũng tích hợp thành công tên lửa hành trình Storm Shadow lên các chiến đấu cơ Typhoon.

Để đối phó UAV của Iran một cách kinh tế, nhiều nước vùng Vịnh đang nhắm đến nguồn UAV đánh chặn giá rẻ của Ukraine, nổi bật là 2 mẫu Sting và Wild Hornets - theo báo The Wall Street Journal. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gần đây cho biết hơn 200 chuyên gia quân sự Ukraine đã đến Trung Đông, theo yêu cầu hỗ trợ chính thức từ hơn 10 nước vùng Vịnh và châu Âu.

XUÂN MAI

Nguồn NLĐ : https://nld.com.vn/dan-vu-khi-khung-lam-rung-chuyen-trung-dong-bien-so-vung-vinh-196260319205933373.htm