Dân xứ Cùa giữ vườn chè cổ thụ

8 giờ trướcBài gốc

Giữ “kỷ vật” của cha ông

Theo chân ông Nguyễn Văn Hiếu người được xem là “nhà Cùa học” với sự am tường sâu về lịch sử vùng đất này, chúng tôi đi thăm một số vườn chè cổ thụ được người dân giữ lại từ hàng trăm năm trước.

Cùa (trước đây thuộc xã Cam Chính và Cam Nghĩa cũ, nay là xã Cam Lộ) là vùng đất trù phú với bát ngát những đồi cao su, những vườn hồ tiêu xanh mướt cùng nhiều loại cây trồng chủ lực khác. Sức sống của vùng Cùa còn được phủ xanh bởi những vườn chè cổ thụ hiếm có, là niềm tự hào của những cư dân sinh sống ở nơi này.

Đón chúng tôi với nụ cười tươi, bà Hoàng Thị Thoại (76 tuổi), ở thôn Mai Trung khoe gia đình mình trước đây có đến gần 250 cây chè có độ tuổi từ 125-130 năm tuổi. Qua thời gian, do phải chặt bớt để lấy đất phát triển kinh tế cùng với nhiều cây chè đã mục ruỗng, tự chết đi nên số lượng chè cổ thụ hiện chỉ còn khoảng 100 cây.

Bà Thoại kể, vườn chè cổ này do bà nội chồng bà trồng và trao truyền lại cho gia đình. Những thân chè trăm năm tuổi có chiều cao trung bình từ 5-10m, đường kính 40-50cm đã lên rêu mốc thếch, nhiều thân cây già bắt đầu mục ruỗng dần.

“Dù là chè cổ, song mỗi năm vườn chè vẫn thu đều đặn 2 lứa, mỗi lứa bán được vài triệu đồng. Để khống chế chiều cao của cây, dễ cho việc thu hái, năm nào gia đình tôi cũng cắt tỉa bớt cành ngọn”, bà Thoại nói. Theo bà, vườn chè này vừa là cây kỷ niệm, vừa mang đến nguồn thu nhập giúp cải thiện cuộc sống gia đình.

Do cây cao lớn, người dân vùng Cùa phải bắc thang để hái lá từ vườn chè cổ thụ - Ảnh: Đ.V

Anh Nguyễn Thế Hùng (47 tuổi) ở thôn Mai Trung kế thừa vườn chè cổ của gia đình từ đời ông nội để lại. Ước tính vườn chè có tuổi đời khoảng trên 120 năm. Theo anh Hùng, trước đây vườn chè cổ của gia đình có hơn 100 cây nhưng qua thời gian, nhiều cây già đã mục ruỗng chết dần, một số ít bị chiến tranh tàn phá rồi hư hại do mưa bão nên hiện chỉ còn lại vài chục cây.

“Mấy năm trước mẹ tôi còn sống, bà rất trân quý vườn chè. Dù tuổi đã ngoài 80 nhưng hầu như ngày nào bà cũng chống gậy ra ngắm vườn. Cảm nhận được tình cảm đó, anh em chúng tôi xem vườn chè cổ như là kỷ vật và sẽ giữ gìn cho con cháu mai sau”, anh Hùng quả quyết.

Không chỉ vườn gia đình bà Thoại, anh Hùng mà tại vùng Cùa hiện còn nhiều vườn chè cổ thụ có tuổi đời hơn trăm năm, vẫn đang được các gia đình ra sức giữ gìn, chăm sóc như là niềm tự hào về một sản vật độc đáo của quê hương.

Niềm tự hào của miền đất đỏ bazan

Nếu ai một lần đến xứ Cùa, lạc chân vào những vườn chè cổ thụ cao lớn rợp bóng xanh um sẽ có cảm tưởng như lạc vào một miền cổ tích. Những thân chè vững chãi đã lên nu sần, nhuốm rêu phong thời gian và trải qua bao thăng trầm lịch sử tựa như những nhân chứng sống của miền đất đỏ bazan. Mảnh đất Cùa là nơi quần cư của cư dân ở các vùng đồng bằng lên khai hoang, làm ăn sinh sống từ hàng trăm năm trước.

Theo bước chân khai hoang lập làng của các bậc tiền nhân, cây chè cũng đã xuất hiện ở vùng Cùa từ lâu đời. Ngày trước, người dân địa phương chỉ trồng chè để làm thức uống và làm quà biếu người thân mỗi khi về thăm quê cũ. Tuy nhiên, những năm gần đây, nhu cầu sử dụng chè xanh của thị trường ngày một tăng lên, trong đó giá trị của lá chè từ các vườn chè cổ thụ vùng Cùa thu hút khách hàng hơn so với những nơi khác. Do đó, chè xanh vùng Cùa ngày càng được ưa chuộng.

Vườn chè cổ thụ của gia đình bà Hoàng Thị Thoại - Ảnh: Đ.V

Theo bà Thoại, chè vùng Cùa có vị ngọt thơm tự nhiên, nước chè có màu vàng trong, có thể pha đến nước thứ 2, thứ 3 vẫn còn đậm vị.

“Chè vùng Cùa om với nước giếng cổ trong vắt ở đây nữa thì ngon không gì bằng. Muốn có ấm chè thơm, đậm vị, cần phải chọn cành lá không quá non hoặc già và phải dùng cả lá lẫn cành có màu xanh tươi”, bà Thoại chia sẻ. Để giữ gìn và nhân giống chè địa phương, những năm qua, nhiều gia đình ở vùng Cùa đã chiết cành, gieo hạt để trồng thêm những vườn chè mới.

Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, không chỉ xem là thức uống hằng ngày, người dân xứ Cùa còn quý cây chè bởi đây là cây trồng thân thuộc gắn bó lâu đời với gia đình, quê hương.

Phó Chủ tịch UBND xã Cam Lộ Nguyễn Tiến Long nhìn nhận, việc người dân vùng Cùa giữ được các vườn chè cổ thụ là rất đáng mừng. Trong thời gian tới, kỳ vọng những vườn chè cổ thụ này cũng sẽ trở thành điểm đến thú vị cho khách du lịch bên cạnh những địa điểm quen thuộc như: Đền thờ Vua Hàm Nghi và các tướng sĩ Cần Vương; hệ thống giếng cổ Chăm Pa cùng nhiều sản vật nức tiếng như gà, gạo, hồ tiêu… của vùng Cùa.

Dù không phải cây trồng chủ lực nhưng do mang đậm nét văn hóa truyền thống của địa phương nên đến nay toàn vùng Cùa vẫn có khoảng hơn 30 hộ trồng chè chuyên canh với diện tích khá lớn. Trong đó có khoảng 10 hộ dân hiện vẫn giữ được vườn chè cổ thụ với từ hàng chục đến hàng trăm cây. Là niềm tự hào của người dân xứ Cùa, nên dù nhiều cây chè cổ thụ đẹp có giá phổ biến từ 4-5 triệu đồng trở lên vẫn rất ít gia đình bán đi. Những vườn chè cổ thụ được trao truyền qua nhiều thế hệ ở vùng Cùa ngày càng có sức hút du khách đến tham quan, tìm hiểu. Đó cũng là tín hiệu vui cho cây chè cổ nơi miền đất bazan này…

Đức Việt

Nguồn Quảng Trị : https://baoquangtri.vn/xa-hoi/202603/dan-xu-cua-giu-vuon-che-co-thu-54c6712/