Đằng sau con số lãi nghìn tỷ của Điện Gia Lai

2 giờ trướcBài gốc

Một năm "lên đỉnh" của Điện Gia Lai

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc lịch sử đối với Công ty CP Điện Gia Lai (HOSE: GEG) khi lợi nhuận trước thuế chạm mức 979 tỷ đồng, cao nhất kể từ khi niêm yết. Tuy nhiên, nhìn sâu vào cấu trúc lợi nhuận 2025 của GEG cho thấy, đây là một khoảng thời gian hưng phấn được tạo nên bởi nhiều yếu tố mang tính thời điểm hơn là phản ánh năng lực vận hành cốt lõi.

Đóng góp lớn nhất đến từ việc ghi nhận doanh thu hồi tố giá điện của dự án điện gió Tân Phú Đông 1. Dự án có công suất khoảng 100MW này từng phải bán điện trong thời gian dài theo mức giá tạm chỉ xấp xỉ 50% giá FIT do chưa hoàn tất đàm phán hợp đồng mua bán điện.

Đến tháng 3/2025, GEG ký được giá bán điện chính thức cho Tân Phú Đông 1 ở mức gần 99% giá trần trong khung giá điện chuyển tiếp, tương đương khoảng 1.800 đồng/kWh. Việc chốt giá này cho phép doanh nghiệp ghi nhận hồi tố hàng trăm tỷ đồng doanh thu, phản ánh phần sản lượng điện đã phát lên lưới trong hơn hai năm trước đó.

Dù lên đỉnh lợi nhuận trong năm qua nhờ nguồn lực chủ yếu từ hồi tố giá điện dự án Tân Phú Đông, GEC vẫn 'thủ thế' trong năm 2026 khi áp lực còn bủa vây từ nhiều hướng. Ảnh: PC1

Bên cạnh Tân Phú Đông 1, việc thoái vốn tại dự án thủy điện Trường Phú cũng mang về một khoản thặng dư đáng kể, góp phần cải thiện kết quả tài chính trong ngắn hạn.

Việc ghi nhận các khoản thu mang tính “một lần” này đồng nghĩa nền so sánh của năm 2025 đã được đẩy lên mức rất cao. Trong bối cảnh các dư địa từ hồi tố giá điện và thoái vốn không còn lặp lại, kế hoạch “cài số lùi” cho lợi nhuận năm 2026 vì thế phản ánh một phép tính thực tế hơn là tín hiệu suy giảm trong hoạt động kinh doanh.

Trên báo cáo tài chính của các doanh nghiệp phát điện, lợi nhuận kế toán và dòng tiền thực tế không phải lúc nào cũng song hành. Doanh thu bán điện được ghi nhận khi điện được phát lên lưới theo hợp đồng, trong khi tiền thanh toán có thể đến muộn hơn, tạo ra độ trễ nhất định giữa kết quả kinh doanh và dòng tiền.

Với GEG, các khoản phải thu từ khách hàng phát sinh chủ yếu từ hoạt động bán điện và chưa được trích lập dự phòng, phản ánh đánh giá của doanh nghiệp về khả năng thu hồi.

Tuy nhiên, trong bối cảnh bên mua điện vẫn đang xử lý các tồn đọng thanh toán tại một số dự án năng lượng tái tạo trên thị trường, dòng tiền từ bán điện tiếp tục là biến số quan trọng mà nhà đầu tư theo dõi sát. Đây cũng là vấn đề được cổ đông GEG đặc biệt quan tâm nhưng chưa được làm rõ cụ thể tại Đại hội cổ đông vừa diễn ra.

Khoảng cách giữa lợi nhuận ghi nhận và dòng tiền thu về vì thế trở thành một chỉ báo đáng chú ý, đặc biệt với các doanh nghiệp có đòn bẩy tài chính cao và danh mục dự án đang bước vào giai đoạn khấu hao lớn.

Một trong những nguyên nhân then chốt khiến GEG lựa chọn kịch bản thận trọng cho năm 2026 là chi phí tài chính. Là doanh nghiệp thâm dụng vốn trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, GEG phải duy trì dư nợ vay lớn để đầu tư cho các dự án điện gió và điện mặt trời.

Tại đại hội đồng cổ đông vừa diễn ra, ban lãnh đạo GEG thừa nhận đòn bẩy tài chính hiện ở mức cao, phản ánh đặc thù ngành và giai đoạn doanh nghiệp tập trung đầu tư nguồn điện.

Báo cáo tài chính hợp nhất quý I/2026 cho thấy, tại ngày 31/3/2026, tổng tài sản của GEG đạt khoảng 15.135 tỷ đồng, trong đó nợ phải trả ở mức 8.374 tỷ đồng. Riêng dư nợ vay và nợ thuê tài chính lên tới 8.176 tỷ đồng, chiếm 54% tổng tài sản và tương đương 1,21 lần vốn chủ sở hữu.

Dù các hệ số nợ đã giảm nhẹ so với đầu năm, áp lực chi phí vốn vẫn hiện hữu khi chi phí lãi vay trong quý I/2026 đạt hơn 165 tỷ đồng, gần như chiếm trọn chi phí tài chính. Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất vẫn nhiều biến động và dòng tiền còn phụ thuộc tiến độ thanh toán tiền điện, việc kiểm soát nợ vay và hệ số đòn bẩy tiếp tục được xác định là ưu tiên trọng tâm của GEG trong giai đoạn 2025–2026.

Kỷ luật tài chính lúc này đóng vai trò như một “bộ phanh”. Thay vì mở rộng quy mô bằng mọi giá, doanh nghiệp tập trung quản trị rủi ro nợ vay, tái cơ cấu các khoản đến hạn và giữ các chỉ số tài chính ở mức an toàn trong mắt các chủ nợ.

DPPA và bài toán của GEG

Bức tranh năng lượng tái tạo năm 2026 đứng trước bước ngoặt quan trọng với sự hình thành cơ chế DPPA (mua bán điện trực tiếp). Với GEG, đây là yếu tố then chốt lý giải cho tâm thế “chờ đợi” trong giai đoạn hiện nay.

DPPA không chỉ là một phương thức giao dịch mới, mà còn mở ra khả năng chốt giá bán điện dài hạn trực tiếp với khách hàng, qua đó giảm rủi ro chính sách và giúp dự báo dòng tiền chính xác hơn. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh doanh nghiệp cần thuyết phục các định chế tài chính quốc tế trong quá trình giải ngân vốn cho các dự án mới.

Dự án điện mặt trời Đức Huệ 2, với công suất gần 49MW, là ví dụ điển hình cho chiến lược này. Thay vì vội vàng đưa dự án vào vận hành theo khung giá tạm thời, GEG đang chuẩn bị các điều kiện cần thiết để Đức Huệ 2 trở thành một trong những dự án tiên phong tham gia DPPA.

Lợi thế danh mục đa dạng từ điện gió, điện mặt trời đến thủy điện cho phép doanh nghiệp xây dựng các gói cung ứng ổn định, phù hợp với nhu cầu tiêu thụ dài hạn của khách hàng công nghiệp.

Cơ cấu doanh thu của GEG cũng đang dịch chuyển theo hướng điện gió trở thành trụ cột chính, thay thế dần vai trò của thủy điện trước đây. Các dự án như VPL giai đoạn 2, dự kiến bổ sung khoảng 30MW công suất trong giai đoạn 2026, được kỳ vọng mở rộng quy mô nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực vận hành, quản trị kỹ thuật và kiểm soát rủi ro.

Bên cạnh đó, chi phí khấu hao lớn trong những năm đầu vận hành các dự án điện gió tiếp tục tạo áp lực lên lợi nhuận kế toán, góp phần lý giải vì sao mục tiêu lợi nhuận năm 2026 khó có thể “bay cao” như kỳ vọng của một bộ phận cổ đông.

Kế hoạch kinh doanh 2026 cho thấy GEG đang chủ động “nén lò xo” để chuẩn bị cho một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn. Chiến lược này dựa trên ba lớp bảo vệ: dòng tiền trước áp lực lãi suất, biên lợi nhuận trước thay đổi chính sách và uy tín tín dụng trước các đối tác quốc tế.

Trong giai đoạn ngành năng lượng tái tạo bước vào quá trình sàng lọc, lợi thế không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở sức chịu đựng và khả năng thích ứng. Với GEG, việc “cài số lùi” lợi nhuận năm 2026 có thể được xem là bước chuẩn bị cần thiết để doanh nghiệp đứng vững khi thị trường điện vận hành ngày càng theo cơ chế thị trường – và sẵn sàng tăng tốc trở lại khi các nút thắt được tháo gỡ.

Cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) tạo ra ba thay đổi quan trọng đối với các dự án năng lượng tái tạo. Thứ nhất, doanh nghiệp có thể thỏa thuận giá bán điện trực tiếp với khách hàng công nghiệp thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào khung giá và tiến độ thanh toán của Tập đoàn Điện lực Việt Nam, qua đó giảm rủi ro dòng tiền và tăng tính ổn định cho các dự án mới như Đức Huệ 2.

Thứ hai, DPPA mở lối ra cho các dự án điện gió, điện mặt trời đã hoàn thành nhưng chưa có giá bán chính thức, giúp sớm ghi nhận doanh thu. Cuối cùng, cơ chế này còn gia tăng giá trị điện sạch thông qua chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC), đáp ứng nhu cầu ESG và Net Zero của các tập đoàn đa quốc gia.

Thái Bình

Nguồn Nhà Quản Trị : https://theleader.vn/dang-sau-con-so-lai-nghin-ty-cua-dien-gia-lai-d45759.html