Đằng sau quyết định rời OPEC của UAE

2 giờ trướcBài gốc

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), thành viên của Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) kể từ khi Abu Dhabi gia nhập năm 1967, thông báo sẽ rút khỏi tổ chức này vào ngày 1-5, khép lại gần sáu thập kỷ tham gia của một trong những thành viên lâu năm nhất của liên minh.

UAE tuyên bố rời OPEC sau gần 6 thập kỷ. Nguồn: Capital Newspoint

Cuộc chiến tại Iran và việc nước này phong tỏa Eo biển Hormuz đã khiến xuất khẩu năng lượng của khu vực bị bóp nghẹt, giáng đòn mạnh vào UAE và các nước láng giềng vùng Vịnh. Diễn biến này cuối cùng đã khiến nhà xuất khẩu dầu lớn thứ ba của OPEC quyết định hành động một mình.

Khi công bố quyết định rời tổ chức, Bộ Năng lượng UAE cảm ơn các nước thành viên OPEC vì “năm thập kỷ hợp tác”. Tuy nhiên, những lời lẽ mềm mỏng này che giấu thực tế rằng căng thẳng trong OPEC đã âm ỉ suốt nhiều năm.

OPEC áp đặt hạn ngạch sản lượng đối với các thành viên nhằm giữ giá dầu ổn định và, tốt nhất là ở mức cao. Trong những năm gần đây, các giới hạn này đặc biệt khiến UAE không hài lòng, đồng thời phản ánh sự cạnh tranh giữa nước này với Ả rập Saudi, nhà xuất khẩu lớn nhất của khối và cũng là nước thực thi kỷ luật trên thực tế.

Đôi khi Riyadh thậm chí còn tìm cách gây sức ép với UAE bằng cách tăng sản lượng để kéo giá dầu xuống. UAE, nước sản xuất khoảng 3,6 triệu thùng/ngày trong tháng 2, sở hữu khoảng 600.000 thùng/ngày công suất dự phòng trước khi chiến sự nổ ra.

Nước này đang chi mạnh cho hạ tầng khai thác và các dự án thăm dò mới với mục tiêu nâng tổng công suất lên 5 triệu thùng/ngày vào năm 2027. Khi không còn bị ràng buộc bởi hạn ngạch của OPEC, UAE sẽ có thể bơm bao nhiêu dầu tùy ý, ít nhất là khi eo biển Hormuz được mở lại và dầu có thể được xuất khẩu.

Thị trường năng lượng toàn cầu những ngày gần đây trở nên u ám hơn. Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc. Dù ở trong hay ngoài OPEC, xuất khẩu của UAE hiện vẫn bị hạn chế bởi việc Iran phong tỏa Eo biển Hormuz.

Hiện nước này chỉ có thể đưa khoảng 1,8 triệu thùng/ngày ra thị trường quốc tế thông qua đường ống dẫn tới cảng Fujairah, nằm ở phía đông eo biển.

Bất kỳ sự gia tăng đáng kể nào về sản lượng đều phụ thuộc vào việc eo biển được mở lại và xuất khẩu đường biển được nối lại. Ngày 28-4, giá dầu chuẩn toàn cầu Brent vượt 110 USD/thùng, lần đầu kể từ khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lệnh ngừng bắn ở vùng Vịnh ba tuần trước. Tuy nhiên, tuyên bố rời OPEC của UAE hầu như không tác động đến giá dầu.

UAE từng nhiều lần cân nhắc rời OPEC. Tổ chức này vẫn có thể tồn tại sau những lần chia tay như vậy. Qatar, nước sản xuất nhiều khí tự nhiên nhưng ít dầu thô, đã rời khối năm 2019. Các thành viên khác như Angola và Ecuador cũng rút lui trong những năm gần đây.

Trên thực tế, UAE từ lâu được xem là thành viên khó quản lý. Nước này nhiều lần vi phạm hạn ngạch sản lượng của OPEC. Một số chuyên gia ước tính UAE từng vượt mức tới 200.000–300.000 thùng/ngày.

Bên cạnh đó, UAE có thể cân bằng ngân sách với mức giá dầu thấp hơn so với Ả rập Saudi, quốc gia đang chi tiêu mạnh cho các dự án quy mô lớn nhằm đa dạng hóa nền kinh tế. Tuy vậy, việc UAE rời OPEC vẫn sẽ làm suy giảm ảnh hưởng của tổ chức này trên thị trường dầu mỏ.

Sản lượng dầu tăng mạnh tại châu Mỹ trong hai thập kỷ qua đã làm giảm thị phần của OPEC trong tổng sản lượng toàn cầu, khiến khả năng chi phối giá của khối suy yếu. Khi xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz được khôi phục, Saudi Arabia, nước có công suất dự phòng lớn nhất trong OPEC, có thể sẽ phải cắt giảm sản lượng nhiều hơn nếu muốn giữ giá dầu ở mức cao.

Trước mắt, quyết định của UAE cũng phản ánh những căng thẳng trong khu vực về cách xử lý hậu quả của cuộc chiến. Có thể hình dung các cuộc tấn công của Iran sẽ khiến UAE và các đồng minh trong khu vực xích lại gần nhau hơn. Nhưng trên thực tế, cuộc chiến dường như lại làm sâu sắc thêm những chia rẽ.

Một số quốc gia vùng Vịnh như Oman lựa chọn giọng điệu hòa giải với Iran, trong khi UAE thường thể hiện lập trường cứng rắn hơn.

UAE đã hứng chịu nhiều cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái từ Iran. Lãnh đạo nước này chỉ trích các nước láng giềng vì không hỗ trợ đủ cho nỗ lực phòng thủ của họ. Cuộc chiến cũng khiến UAE tăng cường quan hệ đối tác với Israel và Mỹ.

OPEC từ lâu là mục tiêu chỉ trích của Tổng thống Donald Trump, người nhiều lần cáo buộc tổ chức này đẩy giá dầu lên cao. Việc rời OPEC có thể khiến UAE ghi điểm với nhà lãnh đạo Mỹ.

Quan hệ ngày càng gần gũi với Washington cũng có thể giúp UAE phục hồi sau khi chiến tranh kết thúc. Ngày 22-4, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết Washington đang cân nhắc hỗ trợ tài chính để giúp nền kinh tế UAE phục hồi, dấu hiệu cho thấy quan hệ giữa hai đồng minh đang được củng cố.

UAE kỳ vọng việc thoát khỏi hạn ngạch sản lượng của OPEC sẽ giúp nước này nhanh chóng bổ sung nguồn thu khi xuất khẩu dầu qua eo biển Hormuz được khôi phục. Một phần nguồn tiền đó có thể được đầu tư vào các dự án giúp xuất khẩu dầu tránh phụ thuộc vào Hormuz, chẳng hạn xây dựng thêm một đường ống dẫn dầu thứ hai tới Fujairah.

Việc OPEC có trở thành nạn nhân của cuộc chiến vùng Vịnh hay không vẫn chưa rõ ràng. Nhưng ngay cả khi tổ chức này vẫn tồn tại, quyết định rời đi của UAE nhiều khả năng sẽ khiến quan hệ giữa UAE và Saudi Arabia thêm căng thẳng.

Giới lãnh đạo UAE có thể cho rằng đó là cái giá nhỏ để đổi lấy việc duy trì sự ủng hộ của Mỹ.

Ngọc Lâm

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/dang-sau-quyet-dinh-roi-opec-cua-uae-747545.html