Khánh Ly vừa ra mắt ê-kíp cùng bà thực hiện dự án phim và sách tại một phòng trà giản dị chuyên hát nhạc Trịnh ở Hà Nội. Bà coi đây là cơ hội để “nói thêm một tí nữa không phải về tôi mà về những người bạn của tôi và về cuộc sống ở quanh chúng ta”.
Tầm này đầu năm 2025, Khánh Ly bị một cơn đột quỵ do nghẽn mạch máu não. Vì thế việc bà vẫn có thể nói hàng tiếng với phong thái mẫn tiệp khiến cử tọa khá ngạc nhiên. Bà khẳng định mình “đội chết để về đây”.
Nợ ân tình khó trả
“Đi được qua đến đây tôi cũng can đảm lắm. Tại tôi sợ đi nửa đường rủi có chuyện gì đó xảy ra phiền cho mọi người”, Khánh Ly nói. Bà kể con gái không muốn cho mẹ đi, nhưng bà bảo với con: “Mẹ có thể không đi những nơi khác, lần khác, nhưng lần này mẹ phải đi. Không phải cho mẹ mà vì có những người yêu quý mẹ đã cho mẹ món quà lúc cuối đời. Cho nên dẫu thế nào mẹ cũng phải đi”.
Món quà này tức là phim tài liệu dài tập cùng cuốn sách Hát cùng nguồn cội - Chân dung Khánh Ly. “Nợ ân tình này khó trả lắm, nhưng tôi cũng cố gắng. Rồi để trở về với con và sẽ sống rất bình an”, bà nói.
Khánh Ly hát một đoạn ngắn trong bài Ngẫu nhiên theo yêu cầu khán giả có mặt tại buổi ra mắt phim và sách chân dung về bà. Ảnh: N.M.Hà.
Bà bảo rằng nợ tiền một ngày trời thương có thể trả được. Nhưng một lời cảm ơn thường lắm. Cứ nói cảm ơn mãi rồi rốt cuộc chẳng có ơn gì cả. "Cứ im lặng có lẽ là hay hơn. Cho nên tôi không dám nói cám ơn các anh chị đâu. Nói ra nó sáo ngữ lắm, không thật. Biết ơn thì đúng hơn nhưng nó lại nặng nề quá, lại làm cho người nghe không thoải mái. Dù người nói rất thích…”, Khánh Ly nói.
Bà tự hỏi vì sao đi đâu cũng được yêu nhiều như thế. “Tôi đâu có hơn gì ai. Ở Hà Nội quá nhiều người tài, người giỏi… Sau cùng tôi mới nghĩ chắc chắn người ta yêu ông Sơn nhiều. Giờ không có ông Sơn nữa thì thôi yêu đỡ đi. Yêu người này để nhớ người kia. Cái đó cũng có lý”, bà nói.
TS. Bùi Quang Ngọc - chủ nhiệm dự án Hát cùng nguồn cội - cho biết công trình phim và sách được thực hiện chủ yếu trong 2 năm vừa qua. Riêng trong 2024, Khánh Ly về Việt Nam 3 lần để đảm trách vai trò “diễn viên chính” trong cuốn phim nói về chính bà.
“Thông thường phim chân dung ai đó viết lời bình sau đó một nghệ sĩ tốt giọng đọc. Còn đây tự ca sĩ kể chuyện và lồng bài hát của mình vào”, ông Ngọc cho biết. Những lời kể của Khánh Ly chính là chất liệu quan trọng cho cuốn sách cùng tên.
Từ trái qua: TS Bùi Quang Ngọc, ca sĩ Khánh Ly, MC Hạnh An An và ca sĩ Quang Thành. Ảnh: N.M.Hà.
Chủ biên cuốn Hát cùng nguồn cội, ca sĩ Quang Thành cũng là người quản lý của Khánh Ly cho biết công trình này là trách nhiệm. Anh phải làm đúng thời điểm để Khánh Ly “khép lại hành trình của một ca sĩ bước qua giai đoạn của một nhân vật đã đi qua một thời kỳ của Việt Nam” và “Dẫu thế nào đi chăng nữa, còn âm nhạc Trịnh Công Sơn, chắc chắn giọng hát Khánh Ly cũng sẽ còn. Và Việt Nam mình còn yêu thương là còn nhạc Trịnh Công Sơn”.
Được các đồng sự “tuyên dương” vì “thành tích lao động” - tức những công sức đã bỏ ra cho dự án - Khánh Ly nhắc lại kỷ niệm với Trịnh Công Sơn: “Ông xách tôi đi lao động một cách khủng khiếp. Ông Trịnh Công Sơn thương tôi, ông nói: Mai lao động tốt. Là bởi vì ông bắt tôi hát từ sáng đến đêm. Ông chưa hài lòng đâu. Nằm chớp mắt chút xíu, gọi dậy hát tiếp.
Đối với ông Trịnh Công Sơn chỉ có hát thôi. Tôi là người tuyệt đối vâng lời, ông bảo hát là tôi hát. Không bao giờ tôi nói tại sao em phải hát nhiều nhiều thế. Đó cũng là một lý do mà ông Sơn thương tôi. Không có gì khác đâu. Đối với ông Sơn, nhạc với những điều ông nghĩ, ông viết ra quan trọng lắm. Cho cá nhân ông ấy và ông hy vọng là ông mang lại niềm vui cho mọi người. Ông muốn chia sẻ với mọi người, ông muốn mọi người chia sẻ với ông, cuộc đời chia sẻ với ông…”.
Anh Quang Thành cho biết đội ngũ thực hiện thống nhất phim tài liệu về Khánh Ly sẽ được chiếu miễn phí. Và nếu có được nhiều nguồn hỗ trợ thì sẽ tích lũy để tái sản xuất để thực hiện các dự án về nhiều nhân vật khác, không chỉ Trịnh Công Sơn và Khánh Ly. “Tôi muốn kêu gọi sự hợp tác lan tỏa ý tưởng gìn giữ và phát triển di sản Việt,” anh Thành nói.
“Mọi người chấm điểm rất công minh”
Theo Khánh Ly, cuốn Hát cùng nguồn cội giúp cá nhân bà “giải tỏa những ẩn ức trong đời sống”, giúp bà chia sẻ “những tâm tư khó có thể nói được với chồng con hay bạn bè”.
“Có nhiều điều nói ra không phải để chứng minh với ai cả. Vì quan trọng nhất trong đời sống là chỉ chứng minh với chính mình thôi. Còn mình như thế nào thì đó là sự nhận xét cho điểm của mọi người. Mọi người sẽ là giám khảo công bằng với mỗi người trong đời sống này”, bà nói.
Về người chủ biên Quang Thành, Khánh Ly tiết lộ: “Có những điều Thành gợi ý. Nhiều khi Thành nghĩ ra điều gì đó Thành hỏi thì tôi cứ kể thôi. Trong đời mình có gì thì mình sẽ kể như vậy. Nhưng không phải Thành hỏi một lần, hỏi nhiều lần để coi mình có nói dối không. Bởi người nói dối khó nói hai lần giống nhau, thế nào cũng sơ hở. Nhưng tôi có sao nói vậy. Mình xấu thì nói mình xấu đi. Mình bất tài thì mình nói mình bất tài, may mắn thì nói mình may mắn. Tôi may mắn khi được mọi người thương. Điều đó bù đắp cho mình nhiều lắm trong đời sống này”.
Khánh Ly cho biết mối thân tình 20 năm giữa bà và người quản lý xuất phát từ việc gia đình bà và gia đình Quang Thành đều theo đạo Thiên Chúa. Đặc biệt trước khi mất một ngày, chồng bà - nhà báo Nguyễn Hoàng Đoan - đã gửi gắm Quang Thành lo lắng giùm cho vợ.
Khánh Ly kể: “Từ đó Quang Thành có vẻ săn sóc tôi nhiều hơn về sức khỏe, về đời sống gia đình, về nhiều thứ. Ngược lại có điều gì thắc mắc trong đời sống này, tôi hay hỏi Quang Thành. Kể cả người mời tôi đi diễn cái này, dự cái kia tôi đều hỏi Thành cả”.
Khánh Ly chụp ảnh lưu niệm cùng ê-kip và các nghệ sĩ của phòng trà Trịnh Ca. Ảnh: N.M.Hà.
Về chủ nhiệm dự án Bùi Quang Ngọc, Khánh Ly nói: “Ông Ngọc biết gì về tôi đâu, nhưng vì ông yêu Trịnh Công Sơn và ông nghĩ chỉ nói về Trịnh Công Sơn thì tội nghiệp cho tôi. Tôi trở thành một kẻ quá mờ nhạt đúng là cái bóng như là tôi vẫn nói. Chính vì ông nghĩ như thế cho nên trong những ngày cuối cùng của cuộc đời tôi, ông muốn trả lại cho tôi một cái gì đó thay cho quý vị”.
Để nhắn gửi các ca sĩ trẻ đang hát nhạc Trịnh, Khánh Ly dẫn lời hát của Trịnh Công Sơn: “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng…”. Bà nói: “Khó lắm nhưng mà cố gắng các em ơi, cuộc đời còn dài lắm. Đời sống không hề bình an với bất cứ ai. Giàu nghèo, xấu đẹp đều có những cái cay đắng, gian nan phải trải qua, như là quê hương của mình vậy - cũng có lúc gian nan, lúc yên ấm.
Thì các em à, cứ sống tới đi, cứ nghĩ cuộc đời này ai cũng tốt với mình cả, nhìn ra ngoài thấy cái gì cũng đẹp cả, thì tự nhiên trong lòng em thanh thản. Em sẽ cảm thấy cuộc đời đáng sống, là nơi để sống chứ không phải nơi để chạy trốn. Hy vọng các em đưa nhạc Trịnh Công Sơn đi lâu hơn, xa hơn, đi tới mọi nơi, mọi miền để cho mọi người thấy là các em thực sự sống với một tấm lòng. Nhớ đến với những người nghèo khổ, bệnh tật, già nua, đói khát… Vì chính những người đó sẽ cho các em hạnh phúc, chứ không phải em cho người ta đâu”.
Theo Nguyễn Mạnh Hà/Tiền Phong