Đánh giá Luật Thủ đô, hướng tới khung thể chế mới

4 giờ trướcBài gốc

Hội nghị nhằm nhìn nhận toàn diện kết quả đạt được, chỉ rõ những khó khăn, vướng mắc và xác định phương hướng hoàn thiện thể chế để Hà Nội phát triển tương xứng vị trí, vai trò trung tâm của cả nước trong giai đoạn mới.

Dự hội nghị có Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu; Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND Thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn; Phó Chủ tịch HĐND TP Phạm Thị Thanh Mai - Phó Trưởng đoàn Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội.

Triển khai Luật Thủ đô: Chủ động, quyết liệt, đồng bộ

Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 28/6/2024, có hiệu lực từ ngày 1/1/2025 (một số nội dung có hiệu lực từ 1/7/2025). Việc ban hành Luật đánh dấu bước phát triển mới trong tư duy lập pháp đối với Thủ đô Hà Nội, không chỉ thay thế Luật Thủ đô năm 2012 mà còn thiết lập một khung thể chế đặc thù, vượt trội, trao quyền chủ động lớn hơn cho chính quyền Thủ đô trong quản trị, phát triển và huy động nguồn lực.

Ngay sau khi Luật được thông qua, công tác chỉ đạo triển khai thi hành đã được các cấp, các ngành khẩn trương thực hiện. Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 762/QĐ-TTg ngày 22/8/2024 về Kế hoạch triển khai thi hành Luật Thủ đô. Trên địa bàn Hà Nội, các cơ quan của Thành phố đã ban hành 8 văn bản để tổ chức triển khai, thực hiện Luật. Trong đó, các nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu được xác định là soạn thảo văn bản quy định chi tiết thi hành; tổ chức quán triệt, phổ biến pháp luật về Thủ đô và xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, tổ chức trong quá trình tổ chức thi hành.

Trên cơ sở các kế hoạch và văn bản chỉ đạo, Bộ Tư pháp, các bộ, ngành và UBND Thành phố Hà Nội đã triển khai công tác tổ chức thi hành Luật một cách quyết liệt, toàn diện thông qua nhiều hình thức: tuyên truyền, phổ biến, quán triệt, tập huấn các nội dung của Luật Thủ đô; xây dựng, trình và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật quy định chi tiết thi hành Luật; bảo đảm các điều kiện về cơ sở vật chất, nguồn lực con người cho việc thực thi.

Nhìn chung, công tác chỉ đạo, tổ chức triển khai và theo dõi thi hành Luật Thủ đô đã được các cơ quan Trung ương và Thành phố Hà Nội đặc biệt quan tâm, triển khai chủ động, kịp thời và đạt những kết quả bước đầu tích cực, tạo nền tảng quan trọng cho việc đưa Luật vào cuộc sống.

Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) Lê Tuấn Phong trình bày báo cáo kết quả theo dõi tình hình thi hành Luật Thủ đô

Nhận diện vướng mắc, làm rõ yêu cầu sửa đổi Luật

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn thi hành Luật Thủ đô vẫn bộc lộ không ít khó khăn, vướng mắc, cả trong tổ chức thực hiện lẫn từ chính các quy định của Luật. Đây là bối cảnh quan trọng để Bộ Tư pháp tổ chức Hội nghị đánh giá thi hành Luật Thủ đô số 39/2024/QH15 và đề xuất nội dung cơ chế, chính sách đặc thù xây dựng Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Hội nghị được xác định với hai mục tiêu chính. Thứ nhất, đánh giá khách quan, toàn diện kết quả thực hiện Luật, nhận diện những vướng mắc, bất cập của quy định pháp luật và công tác tổ chức thi hành, đồng thời thẳng thắn làm rõ nguyên nhân. Thứ hai, xác định phương hướng và các nhiệm vụ trọng tâm nhằm hoàn thiện chính sách, pháp luật, làm cơ sở đề xuất nội dung cơ chế, chính sách đặc thù cho việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi).

Hội nghị đã lắng nghe các tham luận và ý kiến chuyên sâu. Trong đó có báo cáo kết quả theo dõi tình hình thi hành Luật Thủ đô do Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) Lê Tuấn Phong trình bày; báo cáo về một số định hướng chính sách lớn xây dựng Luật Thủ đô từ kết quả tổng kết thi hành Luật tại Hà Nội do Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh trình bày.

Bên cạnh đó là các ý kiến đánh giá kết quả thi hành Luật của đại diện Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo; cùng các tham luận đánh giá kết quả triển khai và đề xuất cơ chế, chính sách vượt trội để xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) của đại diện Sở Tài chính, Ban Quản lý Khu Công nghệ cao và Khu Công nghệ Hà Nội, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Nguyễn Công Anh trình bày báo cáo về một số định hướng chính sách lớn xây dựng Luật Thủ đô từ kết quả tổng kết thi hành Luật tại Hà Nội

Các ý kiến tại Hội nghị cho thấy yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục rà soát, hoàn thiện Luật Thủ đô để đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển của Hà Nội trong giai đoạn mới, bảo đảm Luật thực sự trở thành công cụ pháp lý hiệu quả, tạo không gian phát triển và phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế của Thủ đô.

Phân quyền mạnh, tạo động lực phát triển

Việc sửa đổi Luật Thủ đô được đặt trong bối cảnh thực hiện Kết luận của Bộ Chính trị và ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, giao Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với UBND Thành phố Hà Nội và các bộ, cơ quan liên quan rà soát, sửa đổi, bổ sung Luật Thủ đô và các cơ chế, chính sách phù hợp với phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới, bảo đảm đúng kết luận của Bộ Chính trị và quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025.

Yêu cầu đặt ra là phải đưa Hà Nội vào đúng vị trí chiến lược của đất nước, được định vị và vận hành như một trung tâm kiến tạo phát triển quốc gia. Trên tinh thần đó, việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) được xác định với một số định hướng lớn.

Thứ nhất, Luật Thủ đô (sửa đổi) cần bám sát Nghị quyết mới của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội, thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 5/5/2022, bảo đảm thống nhất về quan điểm, mục tiêu và định hướng phát triển.

Thứ hai, đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền Thành phố. Theo tư duy xây dựng Luật lần này, cần tiếp cận theo hướng phân quyền từ thẩm quyền của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ cho Thành phố, trừ các lĩnh vực an ninh, quốc phòng, đối ngoại, tôn giáo. Nếu tiếp tục quy định theo hướng xin từng thẩm quyền cụ thể trong từng lĩnh vực, Luật sẽ nhanh chóng lạc hậu và dễ bị các luật ban hành sau “phủ”.

Quang cảnh hội nghị

Thứ ba, tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp của Luật Thủ đô số 39/2024/QH15, Nghị quyết số 258/2025/QH15 và một số nghị quyết đặc thù của các địa phương khác, đồng thời rà soát để quy định rõ thẩm quyền trong một số lĩnh vực cụ thể, tạo điều kiện để Thành phố chủ động thực hiện các quyền được giao. Trong đó, có việc trao quyền cho Thành phố quyết định những vấn đề hiện chưa có quy định của pháp luật và phân quyền từ thẩm quyền của Quốc hội cho Thành phố trong một số lĩnh vực cụ thể.

Đặc biệt, vấn đề liên kết vùng được xác định là nội dung cần làm rõ nét trong Luật Thủ đô (sửa đổi). Luật cần trao cho Hà Nội thẩm quyền quyết định trong giải quyết các vấn đề liên vùng, nhất là về hạ tầng giao thông, hạ tầng dùng chung cho vùng như nước sạch, thoát nước, xử lý chất thải, năng lượng; liên kết kinh tế - xã hội; xử lý ô nhiễm, bảo vệ môi trường bền vững; kiểm soát an toàn thực phẩm. Cùng với đó là cơ chế tạo nguồn lực để giải quyết các vấn đề liên vùng, trong đó có Quỹ Phát triển vùng Thủ đô.

Luật Thủ đô (sửa đổi) góp phần thúc đẩy tăng trưởng “hai con số”

Theo đánh giá, Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng được kỳ vọng tạo cơ chế cho việc triển khai các mô hình kinh tế mới như kinh tế “tóc bạc”, kinh tế tầm thấp, góp phần thúc đẩy tăng trưởng “hai con số”. Hà Nội cần chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng truyền thống sang mô hình kinh tế tri thức và kinh tế số, đáp ứng yêu cầu của Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó xác định khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chủ yếu của phát triển quốc gia.

Các nội dung trao quyền và cơ chế đặc thù này nhằm xây dựng, phát triển Thủ đô theo hướng hiện đại, văn minh, bền vững, nâng cao chất lượng sống của người dân; đồng thời củng cố, tăng cường vị thế và vai trò của Hà Nội là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học - công nghệ, giữ vai trò hạt nhân và động lực tăng trưởng quan trọng của vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước.

Cùng với đó, việc sửa đổi Luật cần rà soát các luật vừa được Quốc hội thông qua, những nội dung đã được quy định áp dụng chung thì không tiếp tục quy định, tránh tình trạng “xin” quá nhiều đặc thù.

Theo kế hoạch, Luật Thủ đô (sửa đổi) dự kiến được trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI (tháng 4/2026). Hiện nay, Bộ Tư pháp đã báo cáo Chính phủ đề xuất đưa Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) vào Chương trình lập pháp năm 2026.

Hội nghị cũng nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ là việc riêng của Hà Nội mà là trách nhiệm chung của Quốc hội, Chính phủ và các bộ, ngành Trung ương trong việc tháo gỡ các rào cản pháp lý, bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật. Các cơ quan Trung ương cần tiếp tục đồng hành, chia sẻ và tạo điều kiện để Hà Nội có đủ không gian pháp lý, đủ công cụ và thẩm quyền cần thiết, qua đó phát huy vai trò Thủ đô là trung tâm dẫn dắt, lan tỏa phát triển của Vùng Thủ đô và cả nước.

Hồng Thái

Nguồn KTĐT : https://kinhtedothi.vn/danh-gia-luat-thu-do-huong-toi-khung-the-che-moi.958913.html