Chiều 04/6, tại Nhà Quốc hội, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng - Trưởng Đoàn giám sát của Quốc hội về “Việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công là trụ sở làm việc sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính” đã chủ trì Phiên họp thứ Nhất của Đoàn giám sát.
Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Doãn Anh Thơ tham dự Phiên họp.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng chủ trì Phiên họp. Ảnh: H. LONG
Tập trung vào các địa phương có quy mô tài sản công, trụ sở dôi dư lớn
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, đây là phiên họp khởi đầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để các thành viên thống nhất về kế hoạch chi tiết, đề cương báo cáo, phân công nhiệm vụ và phương thức tổ chức hoạt động. Mục tiêu cốt lõi là hoàn thiện các nội dung cần thiết để kịp thời xin ý kiến Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp trong tháng 6 tới.
Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, chuyên đề giám sát lần này tập trung trực tiếp vào vấn đề quản lý và sử dụng hiệu quả tài sản công là trụ sở làm việc sau quá trình thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và các đơn vị hành chính. Đây là nguồn lực công có giá trị rất lớn, liên quan trực tiếp đến hệ thống trụ sở của các cơ quan và các tổ chức chính trị - xã hội.
“Nếu việc rà soát, sắp xếp, chuyển đổi công năng và quản lý không được thực hiện kịp thời, chặt chẽ, công khai và minh bạch, đây sẽ là lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ cao phát sinh lãng phí và thất thoát tài sản của Nhà nước” - Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
Căn cứ Nghị quyết số 23/2026/QH16 của Quốc hội, Đoàn giám sát sẽ tập trung đánh giá toàn diện thực trạng quản lý, sử dụng tài sản là trụ sở làm việc sau sắp xếp. Qua đó, xác định rõ nhu cầu thực tế để có phương án bố trí, xử lý cơ sở vật chất phù hợp, bảo đảm điều kiện làm việc cho các cơ quan theo mô hình tổ chức bộ máy mới.
Đặc biệt, Đoàn giám sát sẽ thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế, xác định rõ nguyên nhân và trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan. Đây là cơ sở quan trọng để kiến nghị các giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sách pháp luật, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng tài sản công trong thời gian tới.
Tại Phiên họp, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Cao Mạnh Linh đã công bố Nghị quyết về việc thành lập Đoàn giám sát của Quốc hội; Nghị quyết về danh sách Ủy viên và đại biểu mời tham gia Đoàn giám sát chuyên đề của Quốc hội.
Phó Tổng Kiểm toán nhà nước Doãn Anh Thơ và các đại biểu tham dự Phiên họp. Ảnh: H. LONG
Về Dự thảo Kế hoạch giám sát, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề xuất Đoàn giám sát thảo luận, cho ý kiến sâu về đối tượng báo cáo trọng tâm là “tài sản công là trụ sở làm việc”, cần định nghĩa và bóc tách rõ ràng khái niệm này nhằm tạo sự đồng thuận, thống nhất trong cách hiểu khi triển khai xuống các Bộ, ngành, địa phương. Thời gian và lộ trình giám sát cần nghiên cứu tính toán bảo đảm tính thời sự và đưa ra kiến nghị kịp thời.
Về phương thức giám sát và khảo sát, ông Phan Văn Mãi cho biết, Đoàn sẽ làm việc trực tiếp với một số cơ quan, tổ chức có liên quan. Địa bàn khảo sát thực tế sẽ được chọn lọc kỹ lưỡng, tập trung vào các địa phương có quy mô tài sản công, trụ sở dôi dư lớn; các địa phương thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính quy mô lớn và những nơi có nhiều phản ánh, kiến nghị từ dư luận.
Đối với khối Trung ương, Đoàn dự kiến làm việc với Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng các Bộ, ngành, cơ quan then chốt. Trong trường hợp cần thiết, Đoàn có thể tiến hành khảo sát chuyên sâu tại một số địa bàn hoặc tổ chức các hội thảo khoa học để tham vấn ý kiến từ các chuyên gia hàng đầu.
Xác định rõ phạm vi nội hàm và đối tượng giám sát
Thảo luận tại Phiên họp, các thành viên Đoàn giám sát đã đưa ra nhiều giải pháp quan trọng nhằm định hình rõ phạm vi, phương thức và lộ trình triển khai, bảo đảm cuộc giám sát đạt chất lượng cao nhất, tránh hình thức và lãng phí.
Một trong những vấn đề được quan tâm là việc xác định chính xác phạm vi nội hàm và đối tượng giám sát. Các đại biểu cho rằng, do tính chất phức tạp và quy mô đồ sộ của tài sản công, nếu không khoanh vùng rõ ràng ngay từ đầu sẽ dẫn đến tình trạng số liệu trùng lặp hoặc sót, lọt. Các ý kiến cũng đề xuất giao trách nhiệm cho UBND cấp tỉnh làm đầu mối chính để tổng hợp báo cáo chung về toàn bộ các cơ quan, tổ chức trên địa bàn; đồng thời, cải tiến mạnh mẽ phương thức làm việc theo hướng tinh gọn, giảm phiền hà cho cơ sở.
Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: H. LONG
Phát biểu kết luận Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng đề nghị, qua ý kiến thảo luận, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Tổ giúp việc cần tiếp tục hoàn thiện Dự thảo Kế hoạch giám sát.
Theo Nghị quyết số 23/2026/QH16 của Quốc hội, Đoàn giám sát báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về kết quả giám sát tại Phiên họp tháng 9/2027, trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 4 (tháng 10/2027). Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị đẩy nhanh tiến độ giám sát, trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ 3(tháng 5/2027).
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đánh giá kỹ cơ sở và tính khả thi đối với đề xuất này; đặc biệt, dù đẩy nhanh tiến độ, nhưng phải bảo đảm chất lượng và hiệu quả giám sát.
Về đối tượng giám sát, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng, phải bám sát Nghị quyết số 23/2026/QH16 của Quốc hội đó là Chính phủ; các Bộ, cơ quan ngang Bộ; HĐND, UBND các tỉnh, thành phố; các cơ quan, tổ chức, cá nhân.
Đồng thời, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính căn cứ vào Luật Quản lý, sử dụng tài sản công để làm rõ, đối với các cơ quan của Đảng, tổ chức chính trị - xã hội có thuộc đối tượng giám sát hay không? Xây dựng dự kiến các cơ quan, địa phương thực hiện giám sát, lưu ý với các địa phương thực hiện sáp nhập với nhiều tỉnh, địa phương có khoảng cách địa lý xa…
Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý, thời kỳ giám sát bắt đầu từ ngày 01/7/2025, sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, đồng thời cần kết nối thông tin, nhất là trong bối cảnh, các địa phương vừa tổ chức Hội nghị sơ kết một năm vận hành hệ thống chính trị và chính quyền địa phương hai cấp; làm rõ sau sắp xếp trụ sở làm việc là tài sản công được quản lý, sử dụng như thế nào, có thất thoát lãng phí không…
ĐĂNG KHOA - ANH THẢO