Đánh thức đại ngàn với du lịch cộng đồng từ bản sắc văn hóa

2 giờ trướcBài gốc

Những mô hình du lịch cộng đồng từ nền tảng văn hóa

Những năm gần đây, nhiều địa phương tại Gia Lai đã từng bước hình thành, phát triển các mô hình du lịch cộng đồng, lấy văn hóa truyền thống làm nền tảng cốt lõi.

Tại xã Bình Phú, việc triển khai dự án phát triển dược liệu dưới tán rừng đã mở ra hướng đi mới khi kết hợp với phát triển du lịch cộng đồng tại các làng đồng bào dân tộc thiểu số. Người dân được tổ chức tham quan, học tập kinh nghiệm từ các mô hình hiệu quả; đồng thời được hỗ trợ xây dựng 6 tuyến, điểm du lịch trải nghiệm gắn với cảnh quan tự nhiên và bản sắc văn hóa địa phương. Mô hình bước đầu được thí điểm tại các làng như: Xà Tang, Kon Giọt 1, Kon Giọt 2, Kon Mon với việc cải tạo vườn nhà thành điểm dừng chân cho du khách. Các tổ, nhóm phục vụ du lịch cũng được hình thành, đảm nhiệm các dịch vụ như lưu trú, ẩm thực, hướng dẫn, dệt thổ cẩm, biểu diễn văn hóa… Sự tham gia trực tiếp của người dân đã giúp mô hình tạo thêm thu nhập, đồng thời góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống đang có nguy cơ mai một.

Người dân làng De Chí (xã Gào) trình diễn cồng chiêng trong ngày lễ cúng rừng. Ảnh: T.C

Người Jrai, Bahnar tại nhiều địa phương trong tỉnh cũng đang khai thác du lịch cộng đồng từ tiếng cồng chiêng, lễ hội truyền thống. Như tại phường An Phú, nơi có hơn 30% dân số là đồng bào Jrai, du lịch cộng đồng được xây dựng trên nền tảng bảo tồn văn hóa bản địa. Chính quyền địa phương đã khảo sát, lựa chọn các làng còn lưu giữ nhiều giá trị truyền thống như dệt thổ cẩm, đan đát, chế tác nhạc cụ, không gian cồng chiêng… để phát triển thành điểm du lịch. Đồng thời, các nghệ nhân được hỗ trợ truyền dạy nghề cho thế hệ trẻ, tạo nên sự kế thừa bền vững. Các hoạt động văn hóa còn được “sân khấu hóa” hợp lý phục vụ du khách. Những đội cồng chiêng, đội xoang của phường thường xuyên biểu diễn tại các sự kiện văn hóa, lễ hội, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương và nâng cao thu nhập cho người dân.

Ở các địa phương khác như xã Vĩnh Sơn hay xã An Toàn, du lịch cộng đồng cũng đang phát triển mạnh mẽ với nhiều sản phẩm hấp dẫn; tại xã Vĩnh Sơn, nhóm bạn trẻ người Bahnar đã xây dựng các tour trải nghiệm khám phá thiên nhiên như trekking rừng, tắm suối, dã ngoại kết hợp giao lưu văn hóa bản địa. Mỗi tour không chỉ mang lại trải nghiệm mới lạ cho du khách mà còn tạo nguồn thu nhập ổn định cho người dân. Trong khi đó, tại xã An Toàn, các tour du lịch được tổ chức bài bản với sự kết hợp giữa cảnh quan thiên nhiên và văn hóa truyền thống của người Bahnar, từ các tour trekking xuyên rừng, tắm suối, trải nghiệm cồng chiêng, xoang đến thưởng thức ẩm thực đặc trưng. Những mô hình này đang từng bước chứng minh hiệu quả khi vừa phát huy tiềm năng du lịch, vừa tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Chính quyền đồng hành, tạo đà phát triển

Đằng sau sự chuyển mình của du lịch cộng đồng Gia Lai là vai trò quan trọng của chính quyền các cấp, từ việc tạo điều kiện, hỗ trợ ban đầu đến định hướng phát triển. Những cách làm phù hợp đang dần đánh thức tiềm năng sẵn có, giúp các mô hình du lịch hình thành rõ nét hơn và từng bước đi vào ổn định.

Cụ thể, tỉnh Gia Lai đã ban hành nhiều kế hoạch, đề án đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Kế hoạch thực hiện Đề án phát triển du lịch trong năm 2026 xác định rõ việc phát triển du lịch gắn với bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống; định hướng đến năm 2030, Gia Lai phấn đấu trở thành điểm đến an toàn, thân thiện, hấp dẫn, với hệ thống sản phẩm du lịch đa dạng, chất lượng cao và có sức cạnh tranh.

Dự án hỗ trợ xe đạp phục vụ du lịch trải nghiệm tại các làng đồng bào dân tộc thiểu số của xã Bình Phú. Ảnh: H.P

Ở cấp cơ sở, nhiều địa phương đã chủ động triển khai các giải pháp cụ thể; xã Gào khuyến khích người dân phát triển sản xuất hàng hóa gắn với du lịch, từng bước phục dựng nghề dệt thổ cẩm, phục dựng các lễ hội truyền thống, duy trì và trẻ hóa đội cồng chiêng, đội ngũ nghệ nhân.

Tại xã An Toàn, địa phương định hướng phân vùng phát triển không gian, tổ chức sản xuất nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái cộng đồng; đồng thời, kêu gọi doanh nghiệp đầu tư các điểm du lịch, khu ẩm thực, trung tâm trải nghiệm; khuyến khích người dân khôi phục nghề truyền thống, phát triển sản phẩm lưu niệm. Song song với đó là ưu tiên đào tạo kỹ năng làm du lịch, giúp người dân từng bước chuyên nghiệp hóa dịch vụ; xây dựng các sản phẩm mới và từng bước hoàn thiện hạ tầng, hướng tới phát triển du lịch bền vững.

Mô hình du lịch cộng đồng Ia Mơ Nông tại xã Ia Ly cũng là một ví dụ tiêu biểu cho sự đồng hành của chính quyền. Tại đây, các giá trị văn hóa truyền thống như cồng chiêng, dệt thổ cẩm, ẩm thực… được đưa vào khai thác du lịch bài bản, góp phần nâng cao đời sống người dân và bảo tồn bản sắc dân tộc. Không dừng lại ở hỗ trợ ban đầu, chính quyền còn chú trọng nâng cao năng lực cho người dân, tăng cường quảng bá, kết nối thị trường, từng bước hoàn thiện hạ tầng và xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng.

Có thể khẳng định, với sự đồng hành của chính quyền và sự chủ động của cộng đồng, du lịch Gia Lai đang từng bước hình thành hướng phát triển bền vững từ văn hóa truyền thống. Khi những buôn làng mở cửa đón du khách, khi tiếng cồng chiêng vang lên giữa không gian trải nghiệm, cũng là lúc giá trị truyền thống được “đánh thức”, trở thành động lực phát triển kinh tế và gìn giữ bản sắc lâu dài cho vùng đất đại ngàn.

Nhã Nam

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/danh-thuc-dai-ngan-voi-du-lich-cong-dong-tu-ban-sac-van-hoa-10415859.html