'Đánh thức' giá trị đô thị cổ của Thủ đô

3 giờ trướcBài gốc

Các di tích này hiện đang nỗ lực bảo tồn, phát huy giá trị, hướng tới trở thành những không gian văn hóa sáng tạo hấp dẫn trên địa bàn phường, góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam.

Dấu ấn của đô thị cổ

Sau khi triển khai chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1-7-2025, phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám thuộc khu vực nội đô lịch sử, là địa bàn giao thoa và tiếp giáp với các phường như: Đống Đa, Cửa Nam, Kim Liên, Ô Chợ Dừa... Phường nằm trên nhiều tuyến đường giao thông kết nối khu vực trung tâm với các tuyến đường Giải Phóng, Xã Đàn, Tôn Đức Thắng, Nguyễn Thái Học...

Di tích Quốc gia Đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, điểm đến văn hóa hấp dẫn của Thủ đô. Ảnh: Hoàng Quyên.

Phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám là nơi tập trung một số khu dân cư hình thành từ thời Pháp thuộc. Sau năm 1954, đây là khu vực có mật độ dân cư lớn của thành phố, với nhiều khu tập thể cũ mang giá trị văn hóa - lịch sử - ký ức đô thị, đặc trưng là các khu dân cư lâu đời.

Chia sẻ với phóng viên, Bí thư Đảng ủy phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám Đỗ Trọng Nam cho biết, phường có diện tích tự nhiên 1,92 km²; quy mô dân số 105.604 người. Phường có mật độ dân cư cao hàng đầu thành phố, với nhiều khu dân cư lâu đời, tiền thân là các làng cổ trong lòng đô thị, đặc trưng là những con ngõ sâu, đông đúc, nơi cư dân sinh sống qua nhiều thế hệ như Khâm Thiên, Thổ Quan...

Văn Miếu - Quốc Tử Giám là di tích đầu tiên của Hà Nội ứng dụng công nghệ, trình chiếu 3D mapping vào phát triển tour đêm "Tinh hoa đạo học". Ảnh: HNM

“Là địa bàn đông dân cư, nằm trên các tuyến phố cũ lâu đời nên trên địa bàn còn lưu giữ nhiều dấu tích của di tích, lịch sử, truyền thống văn hóa lâu đời. Nếp sống và sinh hoạt của cư dân cũng được định hình rõ nét từ nhiều đời”, ông Đỗ Trọng Nam cho biết.

Hiện nay, trên địa bàn phường có 37 di tích được xếp hạng, trong đó có nhiều di tích lịch sử - văn hóa có giá trị như: Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám – trường đại học đầu tiên của Việt Nam; Di tích quốc gia đặc biệt đền Kim Liên – một trong “Thăng Long tứ trấn”. Các di tích lịch sử khác được xếp hạng di tích cấp quốc gia gồm: Bích Câu Đạo Quán (1990), gắn liền với những câu chuyện huyền tích đậm chất đạo giáo; chùa, đền, điện Huy Văn (1996); Y miếu Thăng Long (1980); chùa Bà Nành (1986); chùa Phổ Giác (1991); chùa Ngọc Hồ (1993); chùa Quang Minh (1993)...

Là vùng đất nội đô lâu đời, địa bàn còn lưu giữ nhiều lễ hội truyền thống tiêu biểu như: Hội chữ Xuân tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám (do Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội tổ chức), kéo dài từ rằm tháng Chạp đến hết Tết Nguyên đán với nhiều hoạt động như viết chữ thư pháp, trưng bày câu đối, trải nghiệm văn hóa Tết cổ truyền; lễ hội đình Thổ Quan (diễn ra ngày 11 và 12 tháng Hai âm lịch) với các hoạt động tế lễ, biểu diễn văn nghệ truyền thống, múa đao, múa kiếm mô phỏng trận đánh của nghĩa quân Hai Bà Trưng; lễ hội đền Kim Liên (diễn ra ngày 15 và 16 tháng Ba âm lịch)...

Phát huy giá trị di tích, lịch sử

Thực hiện các nghị quyết lớn của trung ương và thành phố Hà Nội, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Chương trình hành động số 08-CTr/TU của Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội, phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám đang triển khai nhiều kế hoạch phát triển văn hóa - xã hội, coi văn hóa là nguồn lực quan trọng trong chiến lược phát triển địa phương.

Khu vực Hồ Văn thuộc di tích Văn Miếu - Quốc Tử Giám trở thành không gian văn hóa sáng tạo. Ảnh: V.M

Một số di tích đã chủ động đổi mới, sáng tạo, trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm. Điển hình là Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám đã ứng dụng công nghệ số trong các hoạt động trải nghiệm, mở rộng không gian văn hóa, từng bước trở thành trung tâm văn hóa sáng tạo mang nét riêng của Thủ đô.

Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa, Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám Lê Xuân Kiêu cho biết, đơn vị không ngừng đổi mới hoạt động trưng bày và trải nghiệm cho du khách. Văn Miếu - Quốc Tử Giám là di tích đầu tiên của Hà Nội phát triển tour đêm “Tinh hoa đạo học”, ứng dụng công nghệ trình chiếu 3D mapping, mở rộng không gian trải nghiệm số.

Năm 2025, khu vực Hồ Văn được cải tạo, tu bổ, tạo sự kết nối với khu nội tự và trở thành không gian văn hóa sáng tạo mới. Không gian Hồ Văn trở thành điểm giới thiệu văn hóa, nghệ thuật với nhiều sự kiện được tổ chức thường xuyên như: Hội chữ Xuân, biểu diễn nghệ thuật truyền thống và đương đại, giới thiệu ẩm thực Hà Nội, triển lãm tranh và các workshop dành cho giới trẻ.

Di tích Quốc gia Đặc biệt đền (đình) Kim Liên. Ảnh: HNM.

Cùng với Văn Miếu - Quốc Tử Giám, di tích quốc gia đặc biệt đền (đình) Kim Liên cũng là điểm du lịch văn hóa tâm linh hấp dẫn của Thủ đô. Là một trong “Thăng Long tứ trấn”, đền Kim Liên không chỉ duy trì hoạt động tín ngưỡng mà còn là điểm đến giáo dục di sản quan trọng của Thủ đô.

Bí thư Đảng ủy phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám Đỗ Trọng Nam cho biết, thời gian tới, thực hiện các nghị quyết của Trung ương và thành phố, đặc biệt là Nghị quyết 80-NQ/TW, phường sẽ xây dựng kế hoạch phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa; xây dựng các tour, tuyến du lịch kết nối các điểm di tích; đồng thời xây dựng bản đồ số di tích để người dân và du khách dễ dàng trải nghiệm, khám phá những nét văn hóa đặc sắc của khu vực nội đô lịch sử Hà Nội.

Hoàng Quyên - Thịnh An

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/danh-thuc-gia-tri-do-thi-co-cua-thu-do-742475.html