Đánh thức 'vàng xanh' carbon từ rừng Gia Lai

15 giờ trướcBài gốc

Trong bối cảnh Việt Nam từng bước hình thành thị trường carbon và kiên định mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, rừng đang được xem là “bể chứa” carbon quan trọng. Với lợi thế nổi trội về quy mô và chất lượng rừng, Gia Lai được đánh giá là địa phương có nhiều dư địa để tham gia sâu vào thị trường tín chỉ carbon, mở ra hướng đi mới cho ngành lâm nghiệp và kinh tế xanh.

Lợi thế tự nhiên và tiềm năng kinh tế carbon

Gia Lai hiện có gần 1 triệu ha đất rừng, trong đó rừng tự nhiên chiếm trên 692.000 ha. Đây là nguồn tài nguyên đặc biệt quý giá, bởi rừng tự nhiên có khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon ổn định, lâu dài hơn so với nhiều loại hình sinh thái khác.

Bên cạnh đó, hệ sinh thái rừng của tỉnh phong phú, trải dài từ rừng thường xanh, rừng khộp đến các mô hình nông - lâm kết hợp, tạo nền tảng thuận lợi để phát triển các dự án tín chỉ carbon theo tiêu chuẩn quốc tế.

Không chỉ dừng lại ở lâm nghiệp, Gia Lai còn được đánh giá có tiềm năng hình thành tín chỉ carbon trong nông nghiệp và năng lượng tái tạo. Là vùng chuyên canh lớn các loại cây trồng như cà phê, hồ tiêu, cao su, dừa…, việc áp dụng nông nghiệp tái sinh, canh tác bền vững không chỉ cải tạo đất, nâng cao giá trị nông sản mà còn góp phần gia tăng khả năng hấp thụ carbon.

Song song đó, lợi thế về nắng, gió và hệ thống sông suối cũng mở ra cơ hội thu hút các dự án điện gió, điện mặt trời, thủy điện nhỏ theo hướng phát triển xanh.

Gia Lai hiện có gần 1 triệu ha đất rừng, trong đó rừng tự nhiên chiếm trên 692.000 ha. Ảnh: Hiền Mai

Theo ông Trương Thanh Hà - Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Gia Lai, bình quân mỗi ha rừng tại khu vực Tây Nguyên có thể hấp thụ khoảng 4 - 6 tấn CO₂ mỗi năm, tùy theo loại hình và trạng thái rừng. Với mức trung bình khoảng 5 tấn CO₂/ha/năm, tổng diện tích rừng của Gia Lai có khả năng hấp thụ gần 4,9 triệu tấn CO₂ mỗi năm.

“Nếu lượng CO₂ này được quy đổi thành tín chỉ carbon và giao dịch với mức giá tham khảo khoảng 10 USD/tấn, giá trị kinh tế mang lại có thể lên tới hàng chục triệu USD mỗi năm. Tuy nhiên, việc khai thác cần được thực hiện bài bản, thận trọng và đúng quy định để bảo đảm tính bền vững”, ông Hà nhấn mạnh.

Nhận diện rõ tiềm năng từ “tài sản xanh”, Gia Lai đã chủ động tham gia các chương trình, sáng kiến quốc gia và quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính từ rừng. Một trong những bước đi đáng chú ý là việc triển khai Thỏa thuận mua bán giảm phát thải (ERPA) cho khu vực Tây Nguyên và Nam Trung Bộ.

Để thực hiện ERPA trên địa bàn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn, đơn vị tư vấn và Viện Điều tra Quy hoạch rừng tiến hành khảo sát, xác minh, thẩm định kết quả giảm phát thải tại một số địa phương và chủ rừng. Đồng thời, công tác tuyên truyền, tập huấn cũng được đẩy mạnh, bảo đảm tính công khai, minh bạch và tạo sự đồng thuận từ chính quyền cơ sở, các chủ rừng và cộng đồng dân cư.

Theo đánh giá của ngành chức năng, tham gia thị trường carbon không chỉ là hoạt động mua bán tín chỉ, mà còn đòi hỏi quá trình chuẩn hóa công tác quản lý rừng, giám sát phát thải, kiểm kê carbon và minh bạch hóa dữ liệu. Đây được xem là bước chuẩn bị quan trọng để Gia Lai từng bước hội nhập vào thị trường carbon trong nước và quốc tế, nâng tầm giá trị của ngành lâm nghiệp trong xu thế kinh tế xanh.

Đưa “tài sản xanh” thành sinh kế bền vững

Thực tiễn cho thấy, phát triển tín chỉ carbon rừng không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mà còn tạo nguồn lực lâu dài cho công tác bảo tồn và cải thiện sinh kế người dân sống gần rừng. Vườn quốc gia Kon Ka Kinh hiện đang quản lý, bảo vệ hơn 42.000 ha rừng, chủ yếu là rừng tự nhiên có giá trị đa dạng sinh học cao, được đánh giá là khu vực giàu tiềm năng tham gia thị trường carbon.

Theo ông Ngô Văn Thắng - Giám đốc Vườn quốc gia Kon Ka Kinh, việc gắn bảo vệ và phát triển rừng với cơ chế tài chính từ tín chỉ carbon sẽ giúp tăng nguồn lực cho bảo tồn; hỗ trợ người dân thông qua giao khoán bảo vệ rừng, phát triển sinh kế bền vững và du lịch sinh thái. Khi người dân có thêm thu nhập hợp pháp từ rừng, áp lực xâm hại rừng sẽ giảm, qua đó hình thành mối quan hệ hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.

Bình quân mỗi ha rừng tại khu vực Tây Nguyên có thể hấp thụ khoảng 4 - 6 tấn CO₂ mỗi năm. Ảnh: Hiền Mai

Không chỉ ở rừng đặc dụng, tiềm năng tín chỉ carbon còn được mở rộng sang rừng trồng và rừng sản xuất. Trước đó, Công ty cổ phần Tập đoàn Ecotree đã khảo sát khả năng hợp tác với các chủ rừng tại Gia Lai để thí điểm xây dựng đề án tín chỉ carbon rừng trồng với quy mô dự kiến khoảng 155.000 ha, bao gồm đất trống, rừng trồng và rừng nghèo tái sinh. Sản lượng carbon ước đạt 15-30 tấn CO₂/ha/năm, phân kỳ theo từng giai đoạn.

Theo Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Gia Lai, kinh doanh tín chỉ CO₂ từ rừng không chỉ tạo nguồn thu mới cho ngân sách và các chủ rừng, mà còn trở thành động lực thúc đẩy công tác bảo vệ, phát triển rừng theo hướng bền vững.

“Với tiềm năng lớn cùng sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, thị trường carbon rừng được kỳ vọng sẽ trở thành trụ cột mới của ngành lâm nghiệp Gia Lai, vừa gìn giữ ‘vàng xanh’, vừa tạo giá trị kinh tế - xã hội lâu dài”, ông Hà khẳng định.

Sau Công ty cổ phần Tập đoàn Ecotree, Công ty cổ phần Sàn giao dịch Tín chỉ carbon ASEAN (thuộc Tập đoàn CT Group) là doanh nghiệp tiếp theo được tỉnh Gia Lai cho phép khảo sát, thu thập dữ liệu để lập hồ sơ đề xuất dự án tín chỉ carbon.Ngoài ra, ngày 30/7/2025, UBND tỉnh Gia Lai thống nhất chủ trương tiếp nhận nguồn viện trợ không hoàn lại để thực hiện dự án của Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam. Theo đó, PanNature phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường (Chi cục Kiểm lâm) và các đơn vị liên quan xây dựng, triển khai Dự án Hỗ trợ trồng cây lâm nghiệp cảnh quan và phát triển nông lâm kết hợp tại tỉnh Gia Lai.