Trò chuyện với Báo Xây dựng, anh chia sẻ về cách tiếp cận điện ảnh bằng tư duy thị trường, hành trình học nghề và tham vọng đóng góp cho công nghiệp văn hóa Việt Nam.
Bốn năm ấp ủ
Khi thực hiện "Mùi phở" trong vai trò đạo diễn, nhà sản xuất, anh bắt đầu với tâm thế nào?
Tôi chọn cách tiếp cận hơi khác so với nhiều đạo diễn. Tôi suy nghĩ nhiều về việc thị trường muốn xem nội dung gì, thay vì theo đuổi một ý tưởng phim đã có từ trước.
Quá trình đó, tôi cũng nhận thấy những câu chuyện khai thác chiều sâu văn hóa, sự giao thoa giữa các vùng miền chưa xuất hiện nhiều.
Hình ảnh trong phim "Mùi phở".
Vì vậy, tôi định hướng phim phải có sự giao thoa giữa Bắc và Nam, xây dựng các nhân vật đến từ những vùng miền khác nhau, để tạo nên một câu chuyện mang tinh thần của một "đại gia đình".
Tôi quyết định mời dàn diễn viên đến từ nhiều vùng miền khác nhau như nghệ sĩ Xuân Hinh, NSƯT Thanh Thanh Hiền, NSƯT Quốc Tuấn, Hà Hương, Tiến Lộc, Cường Cá, Ngọc Mạnh, BB Trần, Hải Triều, Ngọc Phước, bé Bảo Nam...
Sự hội tụ của các nghệ sĩ đến từ nhiều miền tạo nên một bức tranh đa sắc cho bộ phim, để khán giả ở bất cứ đâu cũng có thể tìm thấy hình ảnh của mình trong câu chuyện được kể.
Quá trình anh hiện thực hóa những ý tưởng đó có gặp nhiều khó khăn không?
"Mùi phở" được tôi ấp ủ trong suốt 4 năm với nhiều tâm sức, đầu tư cả về thời gian, tiền bạc. Đợt quay đầu tiên tại Hà Nội kéo dài khoảng 40 ngày, sau đó còn thêm nhiều đợt quay khác.
Ngay cả ở giai đoạn hậu kỳ, thấy cảnh nào có thể tốt hơn là tôi sẵn sàng quay bổ sung, kể cả những cảnh lễ hội lớn với hàng chục nghìn người tham gia, để đưa được không khí và đời sống thật vào phim.
Với một dự án điện ảnh, việc kết hợp các chất liệu văn hóa một cách uyển chuyển, phù hợp với xu thế trong các tác phẩm hiện đại là thách thức lớn. Tôi may mắn có đội ngũ cộng sự vững nghề, hiểu sâu chuyên môn, họ giúp tôi điều gì nên theo đuổi và điều gì cần cân nhắc.
Chẳng hạn, khâu biên kịch do anh Đinh Tiến Dũng, với phong cách hài duyên dáng, chừng mực nhưng có chiều sâu đảm nhiệm. Anh đã phát triển một kịch bản vừa mang yếu tố hài tinh tế, vừa có những tầng ý nghĩa sâu sắc.
Về hình ảnh, tôi làm việc với đạo diễn hình ảnh Dominic Pereira, người từng cộng tác trong nhiều dự án của đạo diễn Victor Vũ. Khâu dựng phim có Vũ Khắc Thuận, cùng tư vấn của đạo diễn Hàm Trần và giám đốc kỹ thuật Trương Huỳnh Đức.
Bên cạnh đội ngũ chuyên môn, dàn diễn viên cũng là những người vững nghề.
Làm phim với tư duy của người kinh doanh
Với tâm sức như vậy, anh kỳ vọng như thế nào về thành tích của "Mùi phở"?
Tôi không xem việc bộ phim phải đạt đến một kết quả cụ thể nào đó mới trở thành bước đi xứng đáng. Điều quan trọng hơn là tôi đã làm hết sức để có một bộ phim chất lượng, mang lại trải nghiệm mới cho khán giả và một bước tiến cho chính mình.
Đạo diễn Minh Beta.
Nếu nói "lãi", tôi lãi rất nhiều: Những bài học, va vấp, đúng sai, đặc biệt là cơ hội được làm việc cùng những người tôi trân trọng. Những trải nghiệm ấy nếu làm kinh doanh thuần túy không bao giờ có được, với tôi, đó đã là một khoản lợi nhuận lớn.
Còn mức độ đón nhận ra sao, tôi tin đó là câu chuyện của duyên và của một hành trình dài hơi với điện ảnh.
Về tài chính cũng vậy, với nguồn lực của tôi và công ty, ngay cả khi phim không đạt kỳ vọng cũng không phải rủi ro quá lớn. Quan trọng hơn, dù bộ phim nào thành công vào dịp Tết, cuối cùng thị trường điện ảnh vẫn là bên hưởng lợi.
Cách tiếp cận điện ảnh của anh khác với nhiều đạo diễn, có lẽ phần nào chịu ảnh hưởng từ tư duy kinh doanh?
Có thể nhiều người nhìn tôi như một doanh nhân hay nhà đầu tư với những vị thế nhất định trên thương trường. Nhưng tôi vẫn xem mình là một người kiến tạo, luôn tìm cách tạo ra giá trị mới và liên tục nâng cấp bản thân bằng những kỹ năng, trải nghiệm mới.
Thật ra, ngay từ khi bắt đầu trở về Việt Nam và tham gia vào lĩnh vực điện ảnh, tôi đã nghĩ sẽ có một ngày mình trực tiếp làm sản xuất và đạo diễn. Bởi với tôi, khi đã bước vào ngành công nghiệp văn hóa thì phải thực sự hiểu ngành, hiểu nghề.
Tôi thu nhặt kiến thức ở nhiều nơi, kết hợp với kinh nghiệm và góc nhìn thị trường của bản thân. Trong hơn 10 năm qua, từ những ngày đầu xây dựng chuỗi rạp chiếu phim, tôi đã dành nhiều thời gian quan sát và tìm hiểu những bộ phim thu hút khán giả Việt Nam cần những tiêu chí gì, yêu cầu chất lượng, nội dung gì để chạm tới người xem...
Cùng đó, tôi cũng nâng cao khả năng cảm thụ và đánh giá nghệ thuật, từ kịch bản, diễn xuất cho đến năng lực đạo diễn. Tôi tham gia nhiều lớp học diễn xuất, tham dự các workshop, hội thảo chuyên đề về đạo diễn và biên kịch, dành nhiều thời gian gặp gỡ, trao đổi với các nhà làm phim để học hỏi và tích lũy kinh nghiệm.
Khoảng 4 năm trước, tôi cảm thấy mình đã đủ độ "chín" và đủ tự tin để bắt tay vào thực hiện bộ phim điện ảnh đầu tiên. Cũng từ thời điểm đó, tôi bắt đầu xây dựng, phát triển ý tưởng và làm việc với biên kịch, từ đó "Mùi phở" chính thức thành hình.
Mở ra những cơ hội mới
Xa hơn giá trị nghệ thuật, "Mùi phở" còn mang theo tham vọng gì của anh?
Làm một dự án phim điện ảnh có nhiều nét tương đồng với việc triển khai một dự án kinh doanh. Dù là đạo diễn hay nhà sản xuất của một bộ phim, hay là người đứng đầu một dự án kinh doanh, đều phải biết dựa vào sức mạnh của đội ngũ cộng sự.
Đạo diễn Minh Beta mong muốn từ phim "Mùi phở" mở ra những cơ hội mới, có thêm những trải nghiệm và đóng góp cho cuộc sống.
Với riêng tôi, khi đảm nhiệm vai trò mới, tôi hy vọng tiếp tục khám phá bản thân, mở ra những cơ hội mới, có thêm những trải nghiệm và đóng góp cho cuộc sống.
Tôi cũng tin, điều đó sẽ mở ra cho tôi và công ty nhiều cơ hội mới trong điện ảnh và rộng hơn là công nghiệp văn hóa. Nếu xây dựng hệ thống rạp chiếu phim là bước đi đầu tiên, đây có thể xem là bước đi thứ hai, và chắc chắn sẽ còn những bước tiếp theo.
Bước đi này với tôi rất quan trọng, không chỉ vì giúp bản thân có thêm một bộ kỹ năng và một định vị mới, mà còn là sự cam kết của tôi với ngành công nghiệp văn hóa, điện ảnh, với sự phát triển lâu dài của đất nước.
Cảm ơn anh!
Minh Beta tên đầy đủ là Bùi Quang Minh, sinh năm 1983. Hiện, anh là Chủ tịch Beta Group - đơn vị sở hữu chuỗi 21 cụm rạp tại Việt Nam. Anh từng là học sinh chuyên toán Trường THPT Hà Nội - Amsterdam; tốt nghiệp bằng danh dự hạng 1 tại Đại học Sydney (Australia), đạt học bổng Fulbright và tốt nghiệp MBA (Quản trị kinh doanh) tại Đại học Harvard (Mỹ).
Ngoài kinh doanh, anh còn được biết đến với vai trò nhạc sĩ, ca sĩ, nhà sản xuất phim. Anh là người sáng tác ca khúc nổi tiếng "Việt Nam ơi" từng vang lên khắp các nẻo đường, phủ sóng truyền hình mỗi khi đội tuyển bóng đá Việt Nam thi đấu.
Dung Nguyễn (thực hiện)