Đảo Hải Hoa: Từ Dubai phiên bản Trung Quốc đến 'thành phố chết' hoang vắng

3 giờ trướcBài gốc

Đảo Hải Hoa được xây dựng lấy cảm hứng từ đảo nhân tạo Palm Jumeirah ở Dubai giờ trở thành vùng đất chết. Ảnh: NYT.

Là một trong các dự án biểu tượng tại đảo Hải Nam, Đảo Hải Hoa (Ocean Flower Island) được xây dựng theo cảm hứng từ đảo nhân tạo Palm Jumeirah ở Dubai. Dự án này tiêu tốn 12 tỷ Nhân dân tệ (NDT) và trở thành một “tượng đài” cho thời kỳ mở rộng kinh tế dựa trên nợ vay ở Trung Quốc.

Hiện nay, trung tâm thương mại quy mô lớn nhưng không có cửa hàng nào kinh doanh, khu vui chơi không có du khách, hàng chục tòa nhà cao tầng bỏ mặc và bãi biển nhân tạo bị cảnh báo không an toàn để tắm, tất cả phản ánh giấc mơ bất động sản kéo dài nhiều năm của Trung Quốc đã tan vỡ. Một du khách đến từ đô thị ven biển Đam Châu gần đó, tên là Chu Khánh Bân, nhận xét: “Nơi này chẳng khác gì vùng chết”.

Giấc mơ Dubai không thành

Phần lớn khu vực Hải Hoa Đảo hiện nằm dưới sự kiểm soát của chính quyền thành phố Đam Châu, và chính quyền đang xem xét hướng xử lý tiếp theo.

Hải Hoa Đảo do Tập đoàn Evergrande phát triển, với mục tiêu tái hiện phiên bản Trung Quốc của Palm Jumeirah, quy mô dự kiến còn lớn hơn cả bản gốc Dubai. Tuy nhiên Evergrande sụp đổ vào năm 2021 khi gánh khoản nợ hơn 3.000 tỷ NDT. Những ý tưởng mà Evergrande từng theo đuổi dường như được chính quyền thành phố Đam Châu kỳ vọng tiếp tục triển khai.

39 tòa chung cư cao tầng của Evergrande đã có lệnh phá dỡ. Ảnh: Reuters/Creaders.

Evergrande đã đầu tư khoảng 12 tỷ NDT vào Hải Hoa Đảo, phần lớn là vốn vay. Tuy nhiên khoản đầu tư này vẫn không đạt mức 23 tỷ NDT theo kế hoạch ban đầu để xây dựng khu căn hộ có sức chứa 200.000 dân. Trước thời điểm sụp đổ, Evergrande cho biết đã hoàn thiện và bàn giao 60.000 căn hộ cho người mua. Các hạng mục khác phần lớn chỉ mới dừng ở lớp bê tông nền, đọng nước mưa và biến thành các ao cá. Khoảng 39 tòa chung cư gần hoàn thiện nhưng chưa từng được bán hiện đứng trơ trên khu đất đầy gạch vỡ.

Cựu Bí thư thành ủy kiêm Thị trưởng Đam Châu Trương Kỳ — người phê duyệt dự án Hải Hoa Đảo — bị kết án chung thân năm 2020 vì tội tham nhũng. Chủ tịch kiêm nhà sáng lập Evergrande Hứa Gia Ấn không còn xuất hiện trước công chúng kể từ năm 2021; ông bị truy tố với nhiều tội danh liên quan gian lận nhưng không rõ tình trạng xét xử và nơi ở.

Trong khi Palm Jumeirah của Dubai đã bán hết các biệt thự cho giới ngôi sao, vận động viên, quan chức nước ngoài và những người ưa nắng, Hải Hoa Đảo lại chủ yếu thu hút người về hưu đến từ miền Bắc Trung Quốc muốn tìm nơi ấm áp để tránh rét vào mùa đông.

Các tòa nhà condotel không có người ở. Ảnh: NYT.

Ông Trương Quần, 70 tuổi, người về hưu đến từ tỉnh Hắc Long Giang, kể cách đây 5 năm khi ông mua căn hộ condotel, phòng giao dịch Evergrande đông nghẹt người. Nay nếu bán thì ông chịu lỗ khoảng một nửa giá trị.

Hầu như thành phố nào của Trung Quốc cũng để lại những công trình dở dang do Evergrande bỏ lại, nhưng không nơi nào có mật độ cao và quy mô phô diễn tham vọng bất động sản như Hải Hoa Đảo.

Một cựu nhân viên ngân hàng đã nghỉ hưu từ Hà Bắc, tên Wang Xian, thừa nhận Hứa Gia Ấn quá tự tin và mở rộng quá mức, “ông ấy nghĩ rằng mình có thể làm mọi thứ”. Trong 10 năm tới Trung Quốc sẽ có khoảng 300 triệu người nghỉ hưu, nhiều người muốn sống tại nơi có nắng và an toàn; chỉ cần 1% trong số đó đến, Hải Hoa Đảo cũng đã đủ để thành công.

“Đặc khu thử nghiệm” và tham vọng du lịch quốc gia

Hải Nam nhiều năm được Trung Quốc coi như “đặc khu chính sách mới”, kế thừa vai trò của Thâm Quyến, Chu Hải trong thập niên 1980, nhưng chuyển trọng tâm từ sản xuất – xuất khẩu sang dịch vụ du lịch – tài chính tự do hóa – thương mại.

Từ 2018, Trung Quốc công bố kế hoạch xây dựng Cảng Thương mại Tự do Hải Nam (Hainan Free Trade Port), mô phỏng Singapore và Dubai, với thuế ưu đãi, mở cửa nhập khẩu, nới lỏng quy định tài chính, thu hút Hoa kiều và vốn ngoại.

Ao cá hình thành giữa các khu nhà xây dở bỏ hoang. Ảnh: NYT.

Chính sách này kích hoạt một vòng đầu tư quy mô lớn vào bất động sản, du lịch nghỉ dưỡng, tiêu dùng cao cấp – trong đó Ocean Flower Island trở thành biểu tượng vật chất cho tham vọng “Dubai hóa” của Trung Quốc.

Nhưng tham vọng địa kinh tế gặp ngay sự thật: lượng khách quốc tế đến Trung Quốc thấp, ngành du lịch phụ thuộc khách nội địa, kiểm soát vốn ra/vào hạn chế, môi trường tài chính kém tự do so với Dubai, Singapore và COVID-19 khiến du lịch quốc tế đóng băng 3 năm.

Vậy là một dự án mô phỏng Dubai nhưng thiếu hạ tầng quốc tế, thiếu cư dân quốc tế, thiếu dòng tiền quốc tế — và thiếu cả dòng thu nhập ngoại tệ nuôi hệ sinh thái.

Bất động sản từng là trụ cột, rồi bị siết lại

Trong 20 năm qua, bất động sản là kênh tích trữ tài sản của hộ gia đình, nguồn thu chính của chính quyền địa phương nhờ bán đất, động lực GDP dễ đo lường và dễ phê duyệt. Ước tính trước 2020, bất động sản và ngành liên quan chiếm khoảng 25–30% GDP Trung Quốc (bao gồm xây dựng, vật liệu, nội thất, dịch vụ).

Trung tâm hội nghị triển lãm quốc tế bỏ trống. Ảnh: NYT.

Tuy nhiên, mô hình này dẫn đến 3 vấn đề: giá nhà vượt khả năng chi trả, phụ thuộc nợ, dân số già và giảm, hạn chế nhu cầu mua nhà mới. Năm 2020, Trung Quốc tung chính sách “Ba lằn ranh đỏ” nhằm siết vay của các doanh nghiệp địa ốc.

Hệ quả: Evergrande mất thanh khoản ngay lập tức, Country Garden, Sunac và hàng chục nhà phát triển rơi vào tái cơ cấu, hàng triệu căn hộ thuộc diện pre-sale (bán nhà trước khi xây) bị chậm giao hoặc bỏ hoang. Đảo Hải Hoa nằm đúng thời điểm đổi chế độ tín dụng, nên từ dự án biểu tượng thành dự án “trưng bày rủi ro hệ thống”.

Từ “thiếu cung” sang “thừa cung”

Trung Quốc đã đi qua 2 giai đoạn bất động sản có nhu cầu lớn: Giai đoạn 1: đô thị hóa mạnh (2000–2015). Thời kỳ này dân di cư từ nông thôn ra thành phố; ồ ạt xây nhà, trường học, đường sá; giá nhà tăng liên tục

Giai đoạn 2: đầu tư tài sản (2010–2020). Các hộ gia đình mua nhà thứ 2–3 để giữ tài sản, coi nhà như vàng và trái phiếu, speculative purchasing (mua để đầu cơ giá, không phải để dùng) là chuẩn.

Trung tâm Hội nghị quốc tế đang xây dở rồi bỏ. Ảnh: NYT.

Đến 2023–2026, mô hình chuyển sang thừa cung: dân số bắt đầu giảm, tỷ lệ hôn nhân giảm, tỷ lệ sinh giảm, số lượng hộ mới hình thành giảm. Kết quả: Trung Quốc không thiếu nhà mà thiếu người muốn mua nhà.

Ocean Flower Island bán cho những người đã nghỉ hưu là đúng insight nhân khẩu học: người già tìm khí hậu ấm và giá thấp. Nhưng phân khúc này không tạo được tăng giá, thanh khoản, doanh thu du lịch hay dòng tiền đô thị. Nó trở thành một thị trường kết thúc ở chính nó.

Từ “biểu tượng thịnh vượng” đến “tượng đài nợ xấu”

Đảo Hải Hoa trở thành minh họa cô đọng cho một kỷ nguyên tài chính dựa vào nợ + đất + kỳ vọng tăng giá và cũng là minh chứng cho thời kỳ kết thúc của nó.

Nếu Dubai có Palm Jumeirah như biểu tượng giàu có toàn cầu thì Trung Quốc có Đảo Hải Hoa như biểu tượng của hậu bong bóng. Đó là khác biệt của hai mô hình kinh tế: Dubai: hội nhập quốc tế, hút vốn; Hải Nam: nội tiêu, nợ, hút tín dụng. Ocean Flower Island – Đảo Hải Hoa vì thế không chỉ là một dự án “chết”, mà còn là một di chỉ kinh tế của kỷ nguyên tăng trưởng bằng nợ.

Theo Creaders, The NYTimes

Thu Thủy

Nguồn VietTimes : https://viettimes.vn/dao-hai-hoa-tu-dubai-phien-ban-trung-quoc-den-thanh-pho-chet-hoang-vang-post193958.html