Đất có sổ đỏ vẫn bị thu hồi nếu vi phạm pháp luật về đất đai

4 giờ trướcBài gốc

Nông dân ấp Cây Điệp, xã Đồng Tâm trồng cây dó bầu lấy trầm trong vườn cao su để tăng giá trị sử dụng đất. Ảnh minh họa

Tuy vậy, hộ gia đình, cá nhân SDĐ cũng cần lưu ý, dù đất đã có sổ đỏ nhưng nếu SDĐ sai mục đích, hủy hoại đất, bỏ hoang đất… thì vẫn bị Nhà nước thu hồi đất.

Trường hợp đất bị thu hồi khi đã có sổ đỏ

Luật Đất đai năm 2024, sửa đổi, bổ sung năm 2025 (gọi tắt Luật Đất đai năm 2024) nghiêm cấm các hành vi gồm: lấn đất, chiếm đất, hủy hoại đất; vi phạm quy định của pháp luật quản lý Nhà nước về đất đai; vi phạm chính sách về đất đai đối với đồng bào dân tộc thiểu số… Người SDĐ vi phạm những quy định này sẽ bị xử lý theo quy định pháp luật về đất đai như: xử phạt hành chính, hình sự, bị cưỡng chế thu hồi đất.

Luật sư Nguyễn Văn Nam, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai cho biết: Tại Điều 81 Luật Đất đai năm 2024 quy định về trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai như sau: SDĐ không đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền SDĐ và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi SDĐ không đúng mục đích mà tiếp tục vi phạm; người SDĐ hủy hoại đất và đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi hủy hoại đất mà tiếp tục vi phạm; đất được giao, cho thuê không đúng đối tượng hoặc không đúng thẩm quyền; đất do nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho từ người được Nhà nước giao đất, cho thuê đất mà người được giao đất, cho thuê đất không được chuyển nhượng, tặng cho theo quy định của Luật Đất đai năm 2024; đất được Nhà nước giao quản lý mà để bị lấn đất, chiếm đất.

Đồng thời, đất sẽ bị Nhà nước thu hồi khi người SDĐ không thực hiện nghĩa vụ tài chính với Nhà nước; đất trồng cây hàng năm, đất nuôi trồng thủy sản không được sử dụng trong thời gian 12 tháng liên tục; đất trồng cây lâu năm không được sử dụng trong thời gian 18 tháng liên tục; đất trồng rừng không được sử dụng trong thời gian 24 tháng liên tục và đã bị xử phạt vi phạm hành chính mà không đưa đất vào sử dụng theo thời hạn ghi trong quyết định xử phạt vi phạm hành chính...

Luật sư Nguyễn Văn Nam lưu ý, với các trường hợp Nhà nước thu hồi đất do người SDĐ vi phạm pháp luật về đất đai theo Điều 81 Luật Đất đai năm 2024 sẽ không được bồi thường về đất.

Có xem xét yếu tố khách quan

Việc người SDĐ không đưa đất trồng cây hàng năm, đất nuôi trồng thủy sản trong thời gian 12 tháng liên tục, đất trồng cây lâu năm trong thời gian 18 tháng liên tục, đất trồng rừng trong thời gian 24 tháng liên tục vào sử dụng vì lý do bất khả kháng, trở ngại khách quan sẽ không bị thu hồi đất. Nội dung này được khoản 7, Điều 81 Luật Đất đai năm 2024 quy định.

Trường hợp người không đưa đất vào sử dụng với lý do sản xuất liên tục bị thua lỗ do thiên tai, dịch bệnh hoặc đất nông nghiệp do phân lô bán nền với diện tích nhỏ, dẫn tới người SDĐ bỏ hoang đất, không đưa đất vào sử dụng theo đúng quy định có được xem là trường hợp bất khả kháng, trở ngại khách quan không? Vấn đề này được ông Lương Văn Hữu (ở xã Tân Lợi), bà Lâm Thị Xuân (ở xã Bù Đăng), ông Huỳnh Văn Nghĩa (ở xã An Viễn) thắc mắc.

Trao đổi về nội dung này, luật sư Trần Văn Giáp, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai hướng dẫn: Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép. Trở ngại khách quan là những trở ngại do hoàn cảnh khách quan tác động làm cho người có quyền, nghĩa vụ dân sự không thể biết về việc quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm, hoặc không thể thực hiện được quyền, nghĩa vụ dân sự của mình.

Luật sư Trần Văn Giáp cho biết thêm: Trong quá trình SDĐ mà người SDĐ chậm đưa đất vào sử dụng theo các khoản 6, 7 và 8, Điều 81 Luật Đất đai năm 2024 vì lý do: thiên tai, thảm họa môi trường; hỏa hoạn, dịch bệnh; các trường hợp khác theo quy định của pháp luật về tình trạng khẩn cấp; quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền là trở ngại khách quan, không do lỗi của người SDĐ, tác động trực tiếp đến việc SDĐ… được xem là sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan.

Khi người SDĐ không đưa đất vào sử dụng đúng mục đích, thời gian, tiến độ theo quy định do sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan thì sẽ không bị áp dụng quy định về thu hồi đất với lý do vi phạm pháp luật về đất đai. Với trường hợp bỏ hoang đất, không đưa đất vào sản xuất đất nông nghiệp theo đúng mục đích, thời gian quy định vì lý do phân lô bán nền mà chưa chuyển mục đích SDĐ theo đúng quy định và được cơ quan có thẩm quyền cho phép thì người SDĐ sẽ bị thu hồi đất theo Điều 81 Luật Đất đai năm 2024.

Luật sư Trần Văn Giáp nhấn mạnh: Việc pháp luật quy định như trên nhằm bảo đảm tính linh hoạt trong việc xử lý các trường hợp đặc biệt; đồng thời thể hiện sự công bằng, nghiêm minh trong vấn đề chế tài những người cố tình vi phạm pháp luật về đất đai và cũng nhằm bảo vệ quyền lợi của người SDĐ trong những hoàn cảnh không thể kiểm soát vì gặp phải trở ngại khách quan, sự kiện bất khả kháng.

Dấu hiệu vi phạm trong SDĐ có khả năng gây lãng phí

Tại khoản 4, Điều 8 Thông tư liên tịch số 11/2025, ngày 10-12-2025 của Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng Bộ Công Thương, Bộ trưởng Bộ Xây dựng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tổng Kiểm toán nhà nước, Tổng Thanh tra Chính phủ hướng dẫn việc xác định lãng phí để áp dụng trong khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các tội phạm liên quan đến lãng phí theo quy định của Bộ luật Hình sự (có hiệu lực từ ngày 25-1-2026), quy định về dấu hiệu vi phạm trong quản lý, khai thác, sử dụng đất đai và các tài nguyên khác có khả năng gây lãng phí như sau: SDĐ không đúng mục đích đã được Nhà nước giao, cho thuê, công nhận quyền SDĐ; đất không được sử dụng trong thời hạn 12 tháng liên tục kể từ khi nhận bàn giao đất trên thực địa hoặc tiến độ SDĐ chậm 24 tháng so với tiến độ ghi trong dự án đầu tư; không thực hiện đúng thời hạn trả lại đất theo quyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền gây lãng phí.

Ðoàn Phú

Nguồn Đồng Nai : https://baodongnai.com.vn/ban-doc/202604/dat-co-so-do-van-bi-thu-hoi-neu-vi-pham-phap-luat-ve-dat-dai-a304c46/