Bảo đảm tính ổn định
Theo dự thảo Quyết định ban hành Quy chế đặt tên, đổi tên đường và công trình công cộng trên địa bàn TPHCM (Quy chế), phạm vi điều chỉnh bao gồm toàn bộ hoạt động liên quan đến việc đặt tên, đổi tên các tuyến đường và công trình công cộng, áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Một trong những nguyên tắc xuyên suốt được nhấn mạnh trong Quy chế là phải bảo đảm tính ổn định, hạn chế tối đa việc xáo trộn các tên gọi đã quen thuộc trong đời sống xã hội. Các tuyến đường, công trình công cộng có tên gắn bó với lịch sử, truyền thống văn hóa và ăn sâu vào tiềm thức nhân dân qua nhiều thế hệ sẽ không bị thay đổi, trừ trường hợp thực sự cần thiết và phải được xem xét thận trọng.
“Các đơn vị quản lý liên quan cùng giới chuyên gia cơ bản thống nhất phương án cho phép tồn tại các tuyến đường trùng tên nếu thuộc các phường, xã hoặc đặc khu khác nhau. Cách làm này nhằm hạn chế tối đa xáo trộn đời sống người dân, đặc biệt trong thực hiện các thủ tục hành chính liên quan đến địa chỉ cư trú”, ông Cao Thanh Bình, Trưởng Ban Văn hóa - Xã hội, HĐND TPHCM, cho biết.
Đại diện gia đình, đồng nghiệp của cố NSND Phạm Khắc tại buổi lễ đặt tên đường Phạm Khắc (phường Sài Gòn, TPHCM) - (ẢNH: NGỌC LAN)
Về tiêu chí lựa chọn tên gọi, Quy chế tiếp tục kế thừa định hướng lấy tên danh nhân, nhân vật lịch sử, sự kiện, địa danh, di tích hoặc các danh từ có ý nghĩa tiêu biểu về chính trị, văn hóa, xã hội. Việc đặt tên còn phải phù hợp với vị trí, quy mô của tuyến đường, công trình; ưu tiên tạo thành các “cụm tên” có liên kết về lịch sử hoặc lĩnh vực, góp phần tăng tính hệ thống, thuận tiện cho người dân trong nhận diện không gian đô thị.
Ông Nguyễn Văn Dũng (ngụ xã Hưng Long, TPHCM), cho rằng việc đặt tên đường phù hợp sẽ mang tính giáo dục lịch sử cao, nhất là với người trẻ. Ông dẫn chứng, quốc lộ 50 trước nhà ông nay đã được đổi tên thành đường Văn Tiến Dũng. Mỗi khi hướng dẫn con cháu trong nhà đường đi, tụi nhỏ thắc mắc về cái tên, ông giải thích đó là một vị tướng trong lịch sử, tụi nhỏ tò mò và chủ động tìm hiểu thêm. “Tên con đường khi đó trở thành bài học lịch sử đơn giản mà thiết thực ngay trước mắt vì ngày nào cũng đi qua”, ông Dũng chia sẻ.
Siết chặt quy trình thực hiện
Một điểm đáng chú ý trong Quy chế là việc hoàn thiện và phát huy vai trò của “Ngân hàng tên đường và công trình công cộng” (Ngân hàng tên), được xem là cơ sở dữ liệu quan trọng phục vụ lâu dài cho công tác đặt tên, đổi tên. Ngân hàng tên bao gồm các địa danh, danh nhân, sự kiện lịch sử, di tích… đã được lựa chọn, thẩm định kỹ lưỡng và phê duyệt.
Tiêu chí đưa vào Ngân hàng tên cũng được quy định chặt chẽ. Đối với địa danh, sự kiện phải có giá trị tiêu biểu, gắn với quá trình hình thành và phát triển của TPHCM hoặc có ý nghĩa nổi bật trong lịch sử dân tộc. Đối với danh nhân, phải là những cá nhân có đóng góp lớn trong các lĩnh vực như chính trị, kinh tế, quân sự, văn hóa, khoa học… và được nhân dân tôn vinh. Quy chế cũng lưu ý, những nhân vật còn có ý kiến đánh giá khác nhau hoặc chưa rõ ràng về mặt lịch sử sẽ không xem xét đưa vào Ngân hàng tên, đây là điều thể hiện sự thận trọng và trách nhiệm trong việc gìn giữ các giá trị lịch sử.
Bà Lê Tú Cẩm, Chủ tịch Hội Di sản văn hóa TPHCM, nhìn nhận, hiện việc đặt tên đường theo tên danh nhân chiếm tỷ lệ gần như áp đảo. Trong khi đó, tên địa danh, các sự kiện lịch sử còn ít được sử dụng. Đây chính là dư địa lớn cho việc đặt tên đường ở TPHCM và nếu thực hiện được sẽ góp phần tích cực vào việc làm cho đại đô thị TPHCM mang màu sắc là một đô thị di sản. Khi đó, mạng lưới tên đường sẽ trở thành một mạng lưới di sản ngoài trời, nơi mỗi con đường, mỗi cái tên đều mang dấu ấn lịch sử, văn hóa.
Mọi người dân có ý kiến góp ý về Quy chế có thể gửi về Sở VH-TT TPHCM (số 164, đường Đồng Khởi, phường Sài Gòn, TPHCM), điện thoại: 028.38224053 (số nội bộ 133) hoặc qua địa chỉ email: dsvh.svhtt@tphcm.gov.vn.
Thời gian nhận ý kiến góp ý đến hết ngày 22-4.
TỊNH UYỂN