Các em học sinh chăm chú xem các hiện vật đang được trưng bày tại Bảo tàng Hồ Chí Minh thành phố Huế
Di sản mà Chủ tịch Hồ Chí Minh và gia đình Người để lại là tài sản vô giá đang được Đảng bộ và Nhân dân thành phố Huế trân trọng gìn giữ, bảo tồn và phát huy giá trị.
Mâm gỗ mít gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dùng tại nhà ông Đồ Ngôn
Thời gian gia đình Bác Hồ sống tại Huế, cụ Nguyễn Sinh Sắc (thân sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh) có quen với ông Đồ Ngôn (Cao Đình Ngôn) sinh sống ở miệt Kim Long. Bấy giờ bà Đồ Ngôn đang lâm bệnh nặng nên đã nhờ cụ Sắc cứu chữa. Do thuốc hay và được cứu chữa tận tình, bà Đồ Ngôn dần hồi phục và trở lại bình thường. Gia đình ông Đồ Ngôn rất biết ơn thầy thuốc xứ Nghệ nhà nghèo nhưng tấm lòng phúc hậu, thường chữa bệnh cho người nghèo không lấy tiền, được nhiều người mến phục. Từ đó, cả hai càng thân thiết hơn. Có lần, ông Đồ Ngôn mời cụ Sắc về nhà chơi và dùng bữa cơm thân mật, trong bữa cơm đó còn có thêm Nguyễn Sinh Khiêm (anh trai Chủ tịch Hồ Chí Minh), Nguyễn Sinh Cung (Chủ tịch Hồ Chí Minh) và ông Cao Đình Luyện. Mâm cơm được bày trên bộ phản gỗ ở giữa nhà.
Cách mạng tháng Tám thành công, ông Cao Đình Luyện thường kể cho con trai là Cao Chí Thành nghe: “Cụ cử Sắc là người ăn ở phúc đức, biết thương nước, thương dân. Cậu con trai của cụ cùng ngồi ăn cơm ở nhà mình lúc trước chính là ông Nguyễn Ái Quốc, có công giành độc lập cho đất nước bây giờ”. Thời gian này, ông Cao Chí Thành tham gia hoạt động cách mạng rồi gia nhập Vệ Quốc đoàn. Sau khi ông Cao Chí Thành tập kết ra Bắc, đến năm 1957 thì ông Cao Đình Luyện mất. Trước lúc qua đời, ông Cao Đình Luyện giao chiếc mâm lại cho con rể Trần Hữu Uyển. Ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, ông Cao Chí Thành trở về, ông Trần Hữu Uyển đã giao chiếc mâm lại cho ông Cao Chí Thành.
Ông Cao Chí Thành là cháu nội của ông Cao Đình Ngôn, dân gian thường gọi là cụ Đồ Ngôn. Năm 1996, ông Cao Chí Thành trao tặng chiếc mâm bằng gỗ mít cho Bảo tàng Hồ Chí Minh thành phố Huế để trưng bày và phát huy giá trị.
Lu sành bà Nguyễn Thị Thanh và ông Nguyễn Sinh Khiêm từng sử dụng
Đó là cái lu sành lâu đời, có trước thế kỷ XIX, của gia đình ông Nguyễn Hữu Nhiếp và Trần Thị Sành (ở thôn Nam Dương, nay thuộc xã Đan Điền, TP. Huế). Trong thời gian bà Nguyễn Thị Thanh đến ở nhà ông Nhiếp, bà Sành từ năm (1930 - 1938) đã từng sử dụng để đựng ngũ cốc, lương thực phục vụ đời sống sinh hoạt hàng ngày. Không những là vật dụng được bà Thanh sử dụng mà đây còn là hiện vật được ông Nguyễn Sinh Khiêm sử dụng trong thời gian ở thôn Nam Dương. Đặc biệt, hiện vật còn được hai chị em Nguyễn Thị Thanh và Nguyễn Sinh Khiêm sử dụng trong những lần làm kỵ giỗ bố, mẹ mình.
Ngày 3/5/1997, ông Nguyễn Hữu Hào (con trai ông Nguyễn Hữu Nhiếp) đã trao tặng lại Bảo tàng Hồ Chí Minh thành phố Huế để trưng bày và phát huy giá trị.
Chiếc khay khảm xà cừ đựng bộ tách trà ông Nguyễn Sinh Khiêm
Đây là cái khay bằng gỗ mít và kiền kiền của gia đình cụ Đoàn Cảnh (ở thôn Khuôn Phò, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, nay thuộc xã Quảng Điền - TP. Huế).
Bộ sách chữ Hán cổ (trên), khay khảm xà cừ (bên trái) cùng một số hiện vật liên quan đến những người thân trong gia đình Bác Hồ đang được trưng bày tại Bảo tàng Hồ Chí Minh thành phố Huế
Ngoài giá trị nghệ thuật cao về nghề mộc và chạm khảm xà cừ tinh xảo, hiện vật còn mang giá trị lịch sử. Chiếc khay này từng đựng bộ tách trà mà ông cả Khiêm sử dụng khi ông cùng ngồi đàm đạo với danh y Đoàn Cảnh những lần ông đi chữa bệnh và hoạt động yêu nước ở vùng Sịa - Quảng Điền, giai đoạn 1930 - 1945. Chiếc khay được con cháu trong gia đình Cụ Đoàn Cảnh cất giữ cẩn thận.
Ngày 18/5/1997, chiếc khay được tặng cho Bảo tàng Hồ Chí Minh thành phố Huế để trưng bày và phát huy giá trị.
Bộ sách Hán cổ về y học và thơ đường của ông Nguyễn Sinh Khiêm
Bộ sách Hán cổ về y học và thơ đường được ông Nguyễn Sinh Khiêm (Thầy Nghệ) sử dụng trong thời gian làm nghề thầy thuốc ở làng Phú lễ từ năm 1929. Trong thời gian ở đây, ông thường xuyên qua lại, trao đổi thâm tình với cụ Trần Bá Thâm - một thầy thuốc có tiếng trong vùng. Theo lời kể của ông Trần Bá Tân (con trai của cụ Trần Bá Thâm), trong những lần uống rượu tâm giao, ngoài trao đổi về y học thì ông Khiêm và cụ Thâm thường đàm đạo về thời cuộc và ngâm thơ Đường cho nhau nghe.
Khi ông Khiêm rời Huế đã tặng lại bộ sách này cho cụ Trần Bá Thâm. Bộ sách được gia đình cụ trân trọng gìn giữ, bảo quản cẩn thận. Ngày 22/3/1998, ông Trần Bá Tân đã trao tặng lại Bảo tàng Hồ Chí Minh thành phố Huế để trưng bày và phát huy giá trị.
Ngoài các hiện vật quý về những người thân trong gia đình Bác Hồ, ở Bảo tàng Hồ Chi Mình thành phố Huế còn lưu giữ rất nhiều hiện vật có giá trị khác, minh chứng cho tình cảm thiêng liêng, đặc biệt mà Chủ tịch Hồ Chí Minh dành cho xứ Huế và xứ Huế dành cho Người và gia đình. Tất cả những hiện vật đó, được Bảo tàng Hồ Chí Minh thành phố Huế trân trọng gìn giữ và phát huy giá trị.
Bài, ảnh: TÙNG LÂM