Áp lực công việc và nỗi sợ bị bỏ lại phía sau khiến nhiều người trẻ như Thảo Vy rơi vào những đêm trắng. Ảnh minh họa: Phương Lâm.
2h sáng, khu chung cư nơi Thảo Vy (32 tuổi, Hà Nội) sống gần như đã chìm vào yên lặng. Trong ánh đèn vàng hiu hắt, cô vẫn chạy từng vòng quanh sân, tai nghe bật nhạc, hơi thở gấp gáp. Vy không chạy để rèn luyện thể lực. Cô chạy vì không thể ngủ.
Áp lực công việc và nỗi sợ bị đào thải
Cuối năm, những bảng tổng kết, kế hoạch và nỗi lo bị bỏ lại phía sau khiến trưởng nhóm marketing của một công ty dược phẩm liên tục rơi vào trạng thái căng thẳng. Khi công việc dồn dập, AI phát triển nhanh chóng và làn sóng nhân sự trẻ tràn vào thị trường, áp lực "phải chứng minh mình vẫn còn giá trị" trở thành gánh nặng đè lên cả tinh thần lẫn cơ thể cô.
Những tháng tổng kết luôn là giai đoạn căng thẳng nhất với Vy. Khối lượng công việc tăng đột ngột, báo cáo dồn dập, kế hoạch năm sau liên tục phải chỉnh sửa. Bên cạnh áp lực chỉ tiêu là nỗi bất an âm ỉ: liệu những gì mình làm suốt một năm có đủ để được ghi nhận?
"Lương của tôi không thấp, nhưng cũng vì thế mà áp lực càng lớn. Tôi sợ bị đào thải. Lúc đó, tìm công việc có lương thấp hơn thì không đành, còn tìm vị trí cao hơn lại thấy mình chưa đủ cơ hội và năng lực", Vy chia sẻ với Tri Thức - Znews.
Căng thẳng kéo dài khiến cơ thể cô bắt đầu lên tiếng. Vy bị trào ngược dạ dày, thường xuyên đau rát, khó chịu. Gần đây, cô còn phát hiện mình mắc trĩ, có tình trạng chảy máu, cần can thiệp y tế. Thế nhưng, lịch làm việc dày đặc những tháng cuối năm khiến Vy không thể sắp xếp nổi một tuần nghỉ ngơi để điều trị dứt điểm.
Áp lực tích tụ cũng khiến giấc ngủ của Vy ngày càng tệ. Có những đêm, dù đã rất mệt, cô vẫn không thể chợp mắt. Thảo Vy khoác áo, rời căn hộ, chạy bộ vòng quanh khu chung cư đến tận 2h sáng.
Thảo Vy chạy bộ vòng quanh khu chung cư đến tận 2h sáng vì stress, mất ngủ. Ảnh: NVCC.
"Tôi chạy với mong muốn vận động một chút để cơ thể tiết ra dopamine, dễ ngủ hơn", Thảo Vy kể.
Câu chuyện của cô không phải cá biệt. Cuối năm, không chỉ là thời điểm khép lại một chu kỳ công việc, mà còn là lúc nhiều người tự đặt mình lên "bàn cân" đánh giá. Áp lực phải chứng minh giá trị bản thân bằng kết quả cụ thể khiến cuối năm, với nhiều người, không còn là mùa của tổng kết mà là mùa của lo âu.
Bác sĩ Nguyễn Viết Chung, Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện E (Hà Nội), cho biết nhiều người đặt kỳ vọng rất cao vào chính mình, mong muốn mọi việc đều thuận lợi, đạt được thành tựu rõ ràng. Khi kết quả không như mong đợi, họ dễ rơi vào cảm giác tiếc nuối, tự ti, cho rằng mình kém cỏi.
Điều đáng lo là trạng thái này không chỉ dừng lại ở vài tuần cuối năm. Cảm giác không được ghi nhận xứng đáng có thể kéo dài sang năm sau, khiến người trong cuộc tiếp tục lo lắng, thấy bất công với những nỗ lực đã bỏ ra.
Áp lực thành tích bào mòn giá trị bản thân
"Vòng xoáy áp lực - tự ti - căng thẳng cứ thế lặp lại, âm thầm bào mòn sự tự tin và giá trị bản thân", bác sĩ Chung nói.
Theo bác sĩ Nguyễn Viết Chung, những tháng cuối năm thường là giai đoạn căng thẳng nhất trong năm. Tuy nhiên, không phải ai cũng rơi vào rối loạn tâm lý nặng. Những người từng trải qua stress nặng thường nhận ra dấu hiệu sớm và chủ động tìm đến bác sĩ để ổn định lại. Một số trường hợp cần hỗ trợ bằng thuốc để cải thiện giấc ngủ, giảm căng thẳng, tăng khả năng tập trung và nhận thức.
Theo Trưởng khoa Sức khỏe Tâm thần, tình trạng quá tải tâm lý cuối năm có thể được nhận diện qua ba nhóm dấu hiệu chính: cảm xúc, nhận thức và hành vi.
Về cảm xúc, người chịu áp lực quá mức thường dễ cáu gắt, khó chịu với những người xung quanh, kể cả các việc rất nhỏ. Tình trạng này kéo dài có thể đi kèm cảm giác chán nản, bi quan, mất hứng thú với những điều từng mang lại niềm vui.
Tình trạng quá tải tâm lý cuối năm có thể được nhận diện qua ba nhóm dấu hiệu chính: cảm xúc, nhận thức và hành vi. Ảnh: Freepik.
Ở khía cạnh nhận thức, phản ứng trước căng thẳng không giống nhau. Có người càng áp lực lại càng "hưng phấn", tự tin giải quyết vấn đề. Nhưng không ít người rơi vào chiều ngược lại như tự ti, cảm thấy bản thân kém cỏi, liên tục so sánh mình với đồng nghiệp hay người khác. Những suy nghĩ tiêu cực này khiến họ đánh giá sai năng lực bản thân, từ đó làm stress thêm trầm trọng.
Về hành vi, người quá tải tâm lý có thể trở nên nóng nảy, dễ gây hấn khi giao tiếp, hoặc ngược lại là thu mình, né tránh các mối quan hệ xã hội. Họ ít ra ngoài, không tham gia các hoạt động quen thuộc, thích ở một mình. Khi các biểu hiện này kéo dài và ngày càng nặng, nguy cơ chuyển sang bệnh lý là rất cao.
"Ở mức độ nặng hơn, stress có thể dẫn đến mất ngủ kéo dài, suy giảm nghiêm trọng khả năng tập trung, hiệu quả công việc giảm sút. Nếu không can thiệp kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển thành rối loạn lo âu hoặc trầm cảm", bác sĩ Chung cảnh báo.
Làm gì để không "gục" trước áp lực cuối năm?
Theo bác sĩ Nguyễn Viết Chung, điều quan trọng nhất là giữ sự bình tĩnh và nhìn nhận thực tế một cách công bằng với chính mình.
"Công việc cuối năm đúng là quan trọng, ai cũng cần hoàn thành trách nhiệm của mình. Nhưng không nên vì một giai đoạn mà đánh giá cả năm, càng không nên dùng nó để đánh giá toàn bộ giá trị bản thân", ông nhấn mạnh.
Người trẻ cần nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ, nhưng song song với đó là học cách cân bằng cuộc sống. Việc tìm kiếm sự hỗ trợ từ bạn bè, đồng nghiệp, cấp trên hoặc người thân là cần thiết, thay vì âm thầm chịu đựng mọi áp lực.
Bên cạnh đó, chăm sóc bản thân ở những điều cơ bản nhất cũng đóng vai trò quan trọng như ngủ đủ giấc, ăn uống hợp lý, duy trì vận động thể chất để giữ năng lượng và sự tỉnh táo. Quan trọng hơn, hãy tập trung vào những gì mình có thể kiểm soát và làm tốt, thay vì quá ám ảnh với những yếu tố phụ thuộc vào người khác.
Theo vị chuyên gia, không chỉ người trẻ mà bất kỳ ai cũng có thể rơi vào trạng thái quá tải khi áp lực dồn dập. Nhận diện sớm, điều chỉnh kịp thời và chủ động tìm kiếm hỗ trợ chính là cách tốt nhất để không phải đánh đổi sức khỏe tâm thần lấy những mục tiêu ngắn hạn của cuối năm.
Phương Anh