Đấu giá nhà đất dôi dư, tạo vốn phát triển địa phương?

một giờ trướcBài gốc

Tài sản công phủ bụi

Sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, không còn cấp trung gian (cấp huyện), trụ sở Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hưng Nguyên cũ (Nghệ An) bị bỏ hoang.

Theo ghi nhận của PV Báo Xây dựng những ngày đầu tháng 5, tòa nhà 3 tầng, với khoảng chục phòng nằm đắc địa bên đường QL46A cửa đóng then cài, đìu hiu không bóng người. Tòa nhà màu kem khang trang ngày nào bị phủ bụi. Chiếc cửa kính khung gỗ tân thời xuống cấp, gãy vỡ treo chung chiêng. Dưới sân mọc đầy cỏ và trở thành nơi tập kết rác, gạch vỡ không người quét dọn.

Trụ sở Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Hưng Nguyên cũ (Nghệ An) bị bỏ hoang. (Ảnh: Sỹ Hòa).

Cách đó không xa, trụ sở UBND phường Cửa Nam, TP Vinh cũ cũng trong tình trạng tương tự. Tòa nhà 3 tầng với diện tích cả nghìn mét vuông nằm "phơi sương cùng tuế nguyệt".

Chị Phan Thị Thúy An, Phó trưởng Phòng Kinh tế xã Hưng Nguyên cho biết, sau khi sáp nhập và thực hiện chính quyền 2 cấp, xã Hưng Nguyên có 7 cơ sở nhà đất dôi dư. Đến nay, 2 trụ sở là trạm y tế và Trường Tiểu học xã Hưng Mỹ cũ đã bàn giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Nghệ An quản lý. Còn lại 5 cơ sở nhà đất đang do xã quản lý, gồm: 3 trụ sở UBND xã cũ là Hưng Thịnh, Hưng Mỹ và Hưng Đạo, ngoài ra còn trụ sở Phòng GD&ĐT Hưng Nguyên và trụ sở của Hội người mù tỉnh Nghệ An.

Theo bà An, hiện cả 5 trung tâm này đều đã được giao cho trung tâm cung ứng dịch vụ công của xã quản lý khai thác. Trung tâm cũng đã lên kế hoạch, phương án để khai thác, tránh lãng phí.

Ông Nguyễn Bá Điệp, Chủ tịch UBND xã Nghi Lộc cho biết, xã Nghi Lộc có 4 trụ sở UBND xã cũ dôi dư. Địa phương đang xây dựng kế hoạch, phương án để sử dụng các trụ sở dôi dư này để báo cáo Sở Tài chính. Ông Chu Tuấn Anh, Trưởng phòng Kinh tế hạ tầng và Đô thị phường Cửa Lò cũng có câu trả lời tương tự.

Đấu giá đất, tạo vốn phát triển địa phương

Theo tìm hiểu của PV, tính đến đầu năm 2026, trên địa bàn tỉnh Nghệ An có tổng cộng 4.357 cơ sở nhà đất. Sau sáp nhập, toàn tỉnh Nghệ An có 382 cơ sở bị dôi dư. Tính đến hết tháng 1/2026, toàn tỉnh mới xử lý dứt điểm 47 cơ sở. Còn lại hơn 300 trụ sở dôi dư khác vẫn đang chờ phương án xử lý.

Trước thực trạng trụ sở bỏ hoang, nhiều ý kiến cho rằng, địa phương cần nghiên cứu, đấu giá cho người dân có nhu cầu sử dụng, tránh bỏ hoang công trình xuống cấp, lãng phí nguồn lực đất đai. Đấu giá thành công sẽ tạo nguồn vốn phát triển địa phương sau thực hiện chính quyền hai cấp.

Trụ sở UBND phường Cửa Nam, TP Vinh cũ chưa có phương án xử lý, đang "cửa đóng, then cài".

Anh Trần Văn Minh, một người dân xã Hưng Nguyên, chia sẻ với PV Báo Xây dựng, các cơ quan hành chính cấp huyện phần lớn đều có vị trí đắc địa và rộng rãi. Các trụ sở này đóng cửa, không sử dụng gây lãng phí rất lớn. Về lâu dài, tỉnh nên sớm có phương án sử dụng, nếu không dùng đến thì nên đấu giá, bán cho người dân có nhu cầu sử dụng, bởi chúng đều là những mảnh đất "vàng". Nếu đấu giá thành công, đây sẽ nguồn vốn rất lớn cho địa phương tái đầu tư, phát triển hạ tầng hiện tại.

Ông Hoàng Anh Tiến, Chủ tịch UBND xã Hưng Nguyên cho biết, trong 5 trụ sở do xã quản lý thì có trụ sở UBND xã Hưng Đạo đã được một đơn vị giáo dục xin thuê lại. Xã đã có tờ trình gửi Sở Tài chính tỉnh Nghệ An thẩm định giá, sau khi có quyết định giá thì xã sẽ ra quyết định cho thuê.

Ngoài ra, trụ sở Phòng GD&ĐT huyện Hưng Nguyên cũ cũng đã có đại lý của Vinfast tìm hiểu để thuê lại để làm đại lý bán xe điện. Theo quy định các cơ sở nhà đất dôi dư này xã được phép ký hợp đồng 5 năm một. Tuy nhiên, trước mắt xã đang thực hiện ký hợp đồng 1 năm một.

Ông Tiến cũng có quan điểm, về lâu dài, các trụ sở dôi dư này nên cho tiến hành đấu giá để thu hồi vốn, quay vòng vốn lại đầu tư cho phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Theo ông Tiến, cơ sở nhà đất dôi dư không sử dụng rất lãng phí. Nhưng cho thuê thì doanh nghiệp, đơn vị thuê không sử dụng hết, chỉ sử dụng được phần sân bãi và một vài phòng làm kho. Doanh nghiệp bị hạn chế khi thuê cơ sở công không được cải tạo tài sản trên đất.

Quỹ đất sạch, ít chi phí

Trao đổi với PV Báo Xây dựng về nội dung này, ông Nguyễn Trung Long, Trưởng phòng Quản lý giá và Công sản, Sở Tài chính tỉnh Nghệ An cho hay, các cơ sở nhà đất bị dôi dư đều đang trong quá trình xử lý. Tỉnh đã có quyết định giao các trụ sở bị dôi dư chuyển về cho các địa phương (các xã - PV) quản lý, xử lý. Trên cơ sở hạ tầng hiện có và nhu cầu sử dụng, các địa phương sẽ lựa chọn, đưa ra phương án sử dụng. Nếu không sử dụng đến thì giao cho trung tâm phát triển quỹ đất hoặc trung tâm dịch vụ công của các xã để đưa ra phương án cho thuê ngắn hạn hay đấu giá…

Luật sư Hoàng Tùng, Trưởng văn phòng luật sư Trung Hòa (Đoàn Luật sư Thành phố Hà Nội).

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng vừa ký Công điện số 39/CĐ-TTg ngày 14/5/2026 về việc đẩy nhanh tiến độ khai thác, xử lý các cơ sở nhà, đất dôi dư khi thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính các cấp.

Theo đó, tính đến ngày 27/4/2026, số lượng cơ sở nhà, đất cần tiếp tục xử lý bước 2 còn nhiều (hơn 6.000 cơ sở). Để đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy, bảo đảm tiến độ, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan trung ương khẩn trương ban hành đầy đủ văn bản thuộc thẩm quyền để thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực quản lý, sử dụng tài sản công, hoàn thành trong tháng 5/2026.

Trước đó, thống kê của Bộ Tài chính, cập nhật đến ngày 26/12/2025, tổng số cơ sở nhà đất hoàn thành xử lý là 19.658 cơ sở, còn lại 5.488 cơ sở nhà, đất cần tiếp tục xử lý.

"Hiện chúng tôi đang đôn đốc các địa phương bàn giao cho các trung tâm cung ứng dịch vụ công của các xã để cho thuê ngắn hạn. Về lâu dài, cũng có những trường hợp sẽ được chuyển mục đích và được đưa ra đấu giá để thêm nguồn lực tái đầu tư cho địa phương. Về đấu giá, tỉnh đã phê duyệt kế hoạch trong năm 2026 sẽ đấu giá 11 cơ sở nhà đất. Tuy nhiên, để đấu giá được thì cần phải lập các điều chỉnh quy hoạch và thực hiện theo các quy định của pháp luật", ông Long nói.

Đồng tình với quan điểm trên, Luật sư Hoàng Tùng, Trưởng văn phòng Luật sư Trung Hòa (Hà Nội), cho rằng việc đấu giá các cơ sở nhà đất dôi dư sau sáp nhập là hướng đi cần thiết nhằm tránh lãng phí tài sản công và tạo thêm nguồn lực cho địa phương.

Việc đưa các cơ sở này ra đấu giá công khai không chỉ giúp tăng thu ngân sách mà còn tạo điều kiện để quỹ đất được khai thác hiệu quả hơn, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Điểm lợi lớn nhất khi đấu giá cơ sở nhà đất dôi dư là quỹ đất này đã hoàn tất thủ tục quản lý Nhà nước về đất đai; có vị trí trung tâm hoặc nằm trong khu dân cư hiện hữu; hạ tầng giao thông, điện, nước tương đối đồng bộ. Quan trọng hơn, đây là quỹ đất sạch do Nhà nước đang quản lý nên gần như không phát sinh hoặc phát sinh rất ít chi phí giải phóng mặt bằng. So với nhiều dự án phải mất nhiều năm để bồi thường, giải phóng mặt bằng thì các khu đất trụ sở dôi dư có lợi thế rất lớn về thời gian triển khai và chi phí đầu vào.

Song cũng theo ông Tùng, quá trình triển khai hiện vẫn gặp nhiều vướng mắc. Khó khăn lớn nhất nằm ở việc nhiều khu đất có nguồn gốc là đất trụ sở cơ quan Nhà nước, muốn đấu giá hiệu quả phải thực hiện điều chỉnh quy hoạch, chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai 2024 và Luật Quản lý, sử dụng tài sản công. Quá trình này thường kéo dài do liên quan nhiều thủ tục và cơ quan quản lý khác nhau.

"Bên cạnh đó, công tác xác định giá đất cũng là vấn đề nhạy cảm. Nếu định giá thấp có thể gây thất thoát tài sản công, nhưng định giá quá cao lại khó thu hút nhà đầu tư tham gia đấu giá. Bên cạnh đó là nguy cơ đầu cơ sau đấu giá. Không ít trường hợp nhà đầu tư trúng đấu giá nhưng chậm đưa đất vào sử dụng, tiếp tục "găm đất" chờ tăng giá. Vì vậy, ngoài đấu giá minh bạch, cần bổ sung cơ chế hậu kiểm như quy định tiến độ sử dụng đất, hạn chế chuyển nhượng ngắn hạn và xử lý nghiêm các trường hợp chậm triển khai nhằm tránh lãng phí tài nguyên đất đai", ông Tùng đề xuất.

Nguyễn Hùng

Sỹ Hòa

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/dau-gia-nha-dat-doi-du-tao-von-phat-trien-dia-phuong-192260519105228463.htm