Dấu hỏi lớn ở Venezuela sau chiến dịch táo bạo của Mỹ

2 ngày trướcBài gốc

Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela Vladimir Padrino López vẫy tay khi ra khỏi văn phòng phó tổng thống ngày 3/1. (Ảnh: AP)

Chiến dịch táo bạo của Mỹ để bắt Tổng thống Nicolas Maduro và phu nhân ngay tại tư dinh ở Venezuela gây choáng váng. Tuy nhiên, khi khói lửa ở Caracas tan đi và Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ “điều hành” Venezuela, vẫn chưa rõ Washington sẽ quản trị đất nước này trong thời gian tới như thế nào.

Những người thân thiết với ông Maduro vẫn nắm quyền ở Caracas, trong đó một số công khai lên án Mỹ. Những chính trị gia đối lập ở Venezuela bị ông Trump thẳng tay gạt sang một bên. Washington ám chỉ khả năng sẽ có thêm các hành động quân sự, không chỉ nhằm vào Venezuela mà cả những “đối thủ” khác trong khu vực.

Ngoại trưởng Marco Rubio, người luôn có lập trường cứng rắn với Venezuela, tỏ ra khó chịu khi liên tục bị hỏi trong cuộc họp báo hôm 3/1 rằng Mỹ sẽ “điều hành” Venezuela ra sao để không sa vào kiểu xâm lược và tái thiết dẫn tới vũng lầy như ở Iraq và Afghanistan.

“Điều chúng tôi đang ‘điều hành’ là hướng đi của tiến trình trong thời gian tới”, ông Rubio nói trên chương trình của ABC News, đồng thời cho biết Mỹ sẽ tiếp tục gây sức ép thông qua hạn chế thương mại dầu mỏ của Venezuela.

Ông Rubio cho biết, mục tiêu của Mỹ là ngăn Venezuela thực hiện những hành động đi ngược lại lợi ích của Mỹ. “Ma túy có còn tuồn vào không? Có cải cách hay không? Iran có bị trục xuất không? … Dòng người di cư có dừng lại không?” ông Rubio nêu các khía cạnh mà Mỹ quan tâm.

Ngày 3/1, ông Trump cho biết một nhóm gồm các cố vấn hàng đầu của Mỹ đang tích cực hoạch định tương lai cho Venezuela, nhưng vai trò và trách nhiệm của nhóm này cũng chưa rõ ràng.

Ngoại trưởng Rubio đóng vai trò chính trong nhóm này, nhưng việc đồng thời giữ chức ngoại trưởng và cố vấn an ninh quốc gia khiến ông khó có thể điều hành chính sách hằng ngày, các quan chức Mỹ cho biết.

Kể từ khi lên nắm quyền, ông Trump đã dỡ bỏ phần lớn cấu trúc hoạch định chính sách đối ngoại của Mỹ, và hiện chỉ tin tưởng một nhóm nhỏ những người thân tín và đối tác kinh doanh để xử lý những vấn đề lớn như kế hoạch hòa bình Dải Gaza, đàm phán Nga - Ukraine và giờ là Venezuela.

Đội ngũ nhân sự của Hội đồng An ninh quốc gia đã bị cắt giảm mạnh, và chính quyền vẫn chưa đề cử một trợ lý ngoại trưởng phụ trách Tây bán cầu.

Washington Post dẫn nguồn thạo tin cho biết, Nhà Trắng đang cân nhắc trao vị trí này cho Phó chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller, để giám sát các hoạt động tại Venezuela sau khi ông Maduro không còn cầm quyền. Ông Miller là kiến trúc sư của chính sách chống nhập cư và kiểm soát biên giới, đồng thời đóng vai trò trung tâm trong kế hoạch loại bỏ ông Maduro. Ông là một trong những quan chức đứng cạnh Tổng thống Trump trong cuộc họp báo ngày 3/1 tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago.

Chuyển tiếp "có trật tự"?

Tại Venezuela, Phó Tổng thống Delcy Rodríguez đã được công nhận là tổng thống lâm thời.

Trong cuộc nói chuyện mà ông Trump mô tả là thân thiện, bà Rodríguez đưa ra thông điệp hòa giải thận trọng với nhà lãnh đạo Mỹ.

“Tổng thống Donald Trump: người dân của chúng tôi và cả khu vực này xứng đáng có hòa bình và đối thoại, chứ không phải chiến tranh”, bà Rodríguez nói, đồng thời bày tỏ hy vọng có thể hợp tác với Chính phủ Mỹ trong một “chương trình hợp tác”.

Tuy nhiên, các quan chức khác của Venezuela thể hiện lập trường cứng rắn hơn. Phát biểu trên truyền hình hôm 4/1 cùng một nhóm sĩ quan quân đội, Bộ trưởng Quốc phòng Venezuela Vladimir Padrino López gọi vụ bắt ông Maduro là hành động “bắt cóc hèn hạ”, cho biết hầu hết đội cận vệ của ông Maduro đã “bị sát hại một cách lạnh lùng”.

Ông kêu gọi lực lượng vũ trang cả nước đoàn kết trong “nhiệm vụ đối đầu với xâm lược đế quốc” và “bảo đảm tự do, độc lập và chủ quyền của quốc gia”.

Quân đội Venezuela vốn là chỗ dựa quan trọng của ông Maduro.

Các quan chức chính quyền Tổng thống Trump cảnh báo bà Rodríguez có thể phải đối mặt với hành động quân sự tiếp theo nếu không chấp nhận yêu cầu của Mỹ. Ông Trump nói trong cuộc trả lời phỏng vấn The Atlantic hôm 4/1, rằng bà có thể phải trả cái giá “lớn hơn” ông Maduro.

Dù không còn binh sĩ Mỹ hiện diện trên bộ ở Venezuela, các quan chức Mỹ cho biết gần chục tàu chiến cùng vài chục máy bay chiến đấu, máy bay không người lái và máy bay trinh sát và 15.000 binh sĩ vẫn hiện diện tại Caribe và sẵn sàng làm nhiệm vụ nếu tổng thống ra lệnh tiến hành đợt tấn công thứ hai.

Một lãnh đạo doanh nghiệp Venezuela cho rằng chính quyền Mỹ đang tiếp cận vấn đề một cách thực dụng, hướng tới quá trình chuyển tiếp chính trị “có trật tự”. Theo người này, trong những tháng gần đây, các quan chức Mỹ đặc biệt quan tâm tìm hiểu về bà Rodríguez.

Ông mô tả bà Rodríguez là một nhà lãnh đạo thực tế, mong muốn có cách tiếp cận về kinh tế.

Theo ông, phát biểu cứng rắn của bà Rodríguez hôm 3/1 có thể chủ yếu là thông điệp gửi tới người dân trong nước, không nhất thiết cho thấy bà sẽ từ chối hợp tác với chính quyền Tổng thống Trump.

“Tội lỗi” vì giải Nobel Hòa bình

Theo các chuyên gia, việc Mỹ chỉ bắt giữ vợ chồng Tổng thống Maduro và giữ phần lớn bộ máy chính quyền Venezuela cho thấy Washington muốn tránh phải duy trì hiện diện quân sự kéo dài cùng những hệ quả pháp lý đi kèm, ít nhất trong ngắn hạn.

Ông Trump cũng đã gạt bỏ triển vọng của phe đối lập Venezuela, bao gồm nữ chính trị gia María Corina Machado, người đoạt giải Nobel Hòa bình 2025.

“Sẽ rất khó để bà ấy trở thành lãnh đạo”, ông Trump nói khi được hỏi về bà Machado trong cuộc họp báo ngày 3/1.

Những người thân cận với bà Machado cho biết họ bị bất ngờ với phát biểu của ông Trump.

Một lãnh đạo đối lập giấu tên của Venezuela nói rằng phát biểu của ông Trump là điều “khó nuốt trôi” đối với nhiều người trong phong trào đối lập, nhưng tin rằng “trong mọi quá trình chuyển tiếp, bạn đều phải nuốt vài viên thuốc đắng”.

Người này cho rằng 48 giờ tới có thể thấy rõ liệu quyền Tổng thống Rodríguez có thể thúc đẩy một sự “chuyển tiếp mềm” bằng cách thay thế các bộ trưởng cứng rắn, hay sẽ tiếp tục duy trì bộ máy cũ dưới hình thức “bảo trợ của người Mỹ”.

Hai nguồn thân cận Nhà Trắng cho biết, ông Trump không mặn mà ủng hộ bà Machado, dù bà gần đây tìm cách lấy lòng ông, là do bà quyết định nhận giải Nobel Hòa bình, một giải thưởng mà nhà lãnh đạo Mỹ rất muốn được trao.

Theo một nguồn tin, dù bà Machado cuối cùng nói rằng bà dành tặng giải thưởng này cho ông Trump, nhưng việc bà đến nhận giải vẫn bị coi là “tội lỗi lớn nhất”.

“Nếu bà ấy từ chối và nói: ‘Tôi không thể nhận vì điều đó dành cho ông Donald Trump’, thì hôm nay bà ấy đã là tổng thống Venezuela rồi”, người này nói.

Các quan chức Mỹ cho biết, nguồn dầu mỏ khổng lồ của Venezuela vừa là động lực để bà Rodríguez hợp tác với Washington, vừa là công cụ mặc cả nếu bà từ chối. Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn bối rối với tuyên bố của ông Trump về việc tiếp quản ngành dầu mỏ Venezuela, hoàn trả “tài sản” cho các công ty Mỹ bị hủy hợp đồng khi ngành này bị quốc hữu hóa cách đây nhiều thập kỷ.

Bình Giang

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/dau-hoi-lon-o-venezuela-sau-chien-dich-tao-bao-cua-my-post1810471.tpo