Năm 2026, trong bối cảnh thế giới tiếp tục đối mặt với xung đột, bất ổn an ninh, khủng hoảng nhân đạo và các thách thức phi truyền thống, chủ đề “Đầu tư cho hòa bình” nhắc nhở cộng đồng quốc tế về trách nhiệm chung đối với hòa bình, ổn định và phát triển bền vững.
Cán bộ, chiến sĩ Đội Công binh số 2 Việt Nam tại khu vực Abyei. Ảnh: qdnd.vn
Với Việt Nam, một dân tộc đã trải qua nhiều mất mát do chiến tranh, hòa bình luôn là giá trị thiêng liêng. Tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc là sự tiếp nối truyền thống yêu chuộng hòa bình, tinh thần nhân văn và trách nhiệm của một quốc gia thành viên tích cực, chủ động, có uy tín. Trên những địa bàn xa xôi, khắc nghiệt, hình ảnh chiến sĩ “mũ nồi xanh” Việt Nam đang góp phần lan tỏa phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ" trong thời kỳ hội nhập.
Sứ mệnh dưới lá cờ xanh hòa bình
Liên hợp quốc ra đời sau Chiến tranh thế giới thứ hai với sứ mệnh duy trì hòa bình và an ninh quốc tế, thúc đẩy quan hệ hữu nghị giữa các quốc gia, hợp tác giải quyết các vấn đề toàn cầu và bảo vệ những quyền cơ bản của con người. Trong hệ thống công cụ thực hiện sứ mệnh đó, hoạt động gìn giữ hòa bình giữ vị trí đặc biệt quan trọng, là biểu tượng của tinh thần đa phương và nỗ lực chung nhằm ngăn chặn xung đột, bảo vệ dân thường, tạo dựng môi trường ổn định để tái thiết sau chiến tranh.
Từ phái bộ đầu tiên được triển khai năm 1948 nhằm giám sát thỏa thuận đình chiến giữa Israel và các nước Arab láng giềng, Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc đã trải qua gần 8 thập kỷ hình thành, phát triển. Những chiếc mũ nồi xanh, mũ sắt xanh đã trở thành biểu tượng quen thuộc tại nhiều điểm nóng ở châu Phi, Trung Đông và các khu vực từng chìm trong xung đột. Nhiệm vụ của lực lượng gìn giữ hòa bình ngày càng mở rộng: Giám sát ngừng bắn, bảo vệ dân thường, hỗ trợ nhân đạo, thúc đẩy tiến trình chính trị, củng cố thể chế và xây dựng lòng tin trong cộng đồng sở tại.
Điểm đặc biệt của hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc là lực lượng tham gia đến từ nhiều quốc gia, nền văn hóa, quân đội và lực lượng chấp pháp khác nhau, nhưng cùng hướng tới mục tiêu chung: Bảo vệ hòa bình. Dưới lá cờ Liên hợp quốc, họ làm nhiệm vụ trong môi trường phức tạp, nơi hạ tầng bị tàn phá, dịch bệnh rình rập, xung đột sắc tộc, tôn giáo, chính trị đan xen, các nhóm vũ trang và tội phạm có tổ chức có thể đe dọa trực tiếp tới an toàn của lực lượng làm nhiệm vụ.
Nhân Ngày Quốc tế Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc năm 2026, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres tôn vinh những đóng góp to lớn và sự hy sinh thầm lặng của các binh sĩ, cảnh sát, nhân viên dân sự trong duy trì hòa bình, ổn định và an ninh trên thế giới. Lời tri ân ấy nhắc nhớ rằng, hàng nghìn người đã ngã xuống khi làm nhiệm vụ vì hòa bình, đặt sự an toàn của cộng đồng quốc tế và những người dân vô tội lên trên hiểm nguy của bản thân.
Bước sang năm 2026, hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức: Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột kéo dài, khó khăn tài chính, thiếu hụt nguồn lực và yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao. Trong bối cảnh ấy, “Đầu tư cho hòa bình” không chỉ là bảo đảm ngân sách, trang bị, phương tiện và nhân lực, mà còn là đầu tư cho đối thoại thay vì đối đầu, cho phòng ngừa xung đột thay vì khắc phục hậu quả chiến tranh, cho niềm tin vào chủ nghĩa đa phương và luật pháp quốc tế. Đó là trách nhiệm chung, trong đó, mỗi quốc gia đều có thể đóng góp bằng những cách thiết thực.
Bệnh viện dã chiến cấp 2 số 6 của Việt Nam tại Phái bộ Gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ở Nam Sudan tham gia cấp cứu, vận chuyển y tế an toàn cho bệnh nhân trong tình trạng nguy kịch. Ảnh: qdnd.vn
Dấu ấn Việt Nam trên hành trình gìn giữ hòa bình
Là một dân tộc đã đi qua chiến tranh, Việt Nam hiểu sâu sắc giá trị của hòa bình, độc lập, tự do và ổn định. Đường lối đối ngoại của Việt Nam luôn nhất quán tinh thần độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ quốc tế; là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế. Việc tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc là biểu hiện sinh động của đường lối đó trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh và đối ngoại đa phương.
Dấu mốc quan trọng được xác lập ngày 27/5/2014, khi Bộ Quốc phòng thành lập Trung tâm Gìn giữ hòa bình Việt Nam, tiền thân của Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam ngày nay, đồng thời cử 2 sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam đầu tiên tham gia Phái bộ Gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc tại Nam Sudan trên cương vị sĩ quan liên lạc. Từ những bước đi đầu tiên, lực lượng gìn giữ hòa bình Việt Nam đã trưởng thành, khẳng định năng lực, bản lĩnh và uy tín trong môi trường quốc tế. Qua hơn 12 năm tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, Việt Nam đã triển khai nhiều lượt sĩ quan, quân nhân Quân đội nhân dân và sĩ quan Công an nhân dân tới các phái bộ và cơ quan của Liên hợp quốc. Từ hình thức cá nhân ban đầu, Việt Nam đã mở rộng sang các đơn vị quy mô lớn như Bệnh viện dã chiến cấp 2 và Đội Công binh; có mặt tại Nam Sudan, Cộng hòa Trung Phi, khu vực Abyei và trụ sở Liên hợp quốc tại New York.
Nếu cá nhân các sĩ quan là những “viên gạch đầu tiên” đặt nền móng cho sự hiện diện của Việt Nam trong Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, thì Bệnh viện dã chiến cấp 2 và Đội Công binh đã tạo nên dấu ấn rõ nét về năng lực tổ chức, triển khai lực lượng. Ở Nam Sudan, các y, bác sĩ quân y Việt Nam chăm sóc sức khỏe cho nhân viên Liên hợp quốc, đồng thời để lại tình cảm sâu đậm với người dân địa phương bằng hoạt động khám, chữa bệnh, cấp thuốc, hỗ trợ nhân đạo. Trong điều kiện khắc nghiệt, họ vẫn giữ vững tinh thần trách nhiệm, tác phong chuyên nghiệp và tấm lòng nhân ái.
Tại Abyei, Đội Công binh Việt Nam góp phần quan trọng vào cải thiện hạ tầng tại địa bàn phái bộ. Những con đường được sửa chữa, công trình được xây dựng, điểm trường được hỗ trợ, giếng nước được khoan tặng người dân không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, hậu cần, mà còn chứa đựng giá trị nhân văn sâu sắc. Với người dân ở vùng đất còn nhiều khó khăn ấy, sự có mặt của những người lính công binh Việt Nam đem đến niềm tin về một cuộc sống an toàn, ổn định và tốt đẹp hơn.
Nét riêng của lực lượng “mũ nồi xanh” Việt Nam không chỉ nằm ở trình độ chuyên môn, khả năng thích ứng hay kỷ luật quân đội, mà còn ở phẩm chất "Bộ đội Cụ Hồ". Ở các phái bộ, cán bộ, chiến sĩ Việt Nam luôn gần gũi, sẻ chia với người dân địa phương; vừa thực hiện nhiệm vụ theo chuẩn mực Liên hợp quốc, vừa lan tỏa tinh thần nhân ái, nghĩa tình của dân tộc Việt Nam. Những hoạt động dân vận, nhân đạo thiết thực đã góp phần xây dựng hình ảnh Việt Nam thân thiện, trách nhiệm và giàu lòng nhân văn.
Cùng với triển khai lực lượng, Việt Nam coi trọng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thông qua đào tạo, huấn luyện bài bản, tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế, chú trọng chuyên môn, ngoại ngữ, kỹ năng làm việc đa quốc gia, luật pháp quốc tế, bảo vệ dân thường, bình đẳng giới và xử lý tình huống phức tạp. Năm 2026, Luật Tham gia Lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc có hiệu lực, tạo hành lang pháp lý đầy đủ hơn để xây dựng, quản lý, triển khai lực lượng chuyên nghiệp, hiệu quả, lâu dài. Đặc biệt, việc Việt Nam đăng ký thành công nhiều loại hình đơn vị mới tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc cho thấy tầm nhìn chủ động, dài hạn trong quá trình nâng cao mức độ đóng góp. Đây không chỉ là bước phát triển về năng lực, mà còn khẳng định quyết tâm của Đảng, Nhà nước, Quân đội và Công an trong đóng góp thực chất hơn cho hòa bình, an ninh quốc tế.
Trong hành trình ấy, mỗi cán bộ, chiến sĩ lên đường làm nhiệm vụ đều mang theo hình ảnh Tổ quốc. Họ rời xa gia đình, vượt qua khoảng cách địa lý, khác biệt ngôn ngữ, văn hóa và điều kiện sống khắc nghiệt để thực hiện nhiệm vụ ở nơi còn nhiều bất ổn. Phía sau chiếc mũ nồi xanh là bản lĩnh của người quân nhân cách mạng, niềm tự hào dân tộc và khát vọng đóng góp cho hòa bình. “Đầu tư cho hòa bình” với Việt Nam bắt đầu từ con người, từ bản lĩnh, trí tuệ, chuyên môn và trái tim nhân ái của những chiến sĩ “mũ nồi xanh”, qua đó góp phần bảo vệ hòa bình từ sớm, từ xa và lan tỏa hình ảnh một đất nước có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế.
Thu Minh