Thông tin nêu trên được nêu ra tại hội nghị “Triển khai thực hiện Kết luận số 26-KL/TW ngày 24-4-2026 của Bộ Chính trị về phòng, chống sụt lún, sạt lở, ngập úng và xâm nhập mặn vùng ĐBSCL giai đoạn 2026-2035”, diễn ra chiều nay, 9-5, ở thành phố Cần Thơ.
Theo đó, một trong số dự án lớn được ưu tiên đầu tư, bao gồm hệ thống công trình kiểm soát, điều tiết nguồn nước vùng phía Nam quốc lộ 1A; công trình kiểm soát nguồn nước bờ Nam sông Hậu giai đoạn 2; dự án chống ngập úng, sạt lở và thích ứng biến đổi khí hậu cho thành phố Cần Thơ…
Sạt lở, sụt lún, ngập úng và xâm nhập mặn ở ĐBSCL ngày càng khó lường. Ảnh: Trung Chánh
Ngoài việc đầu tư các dự án hạ tầng, tại hội nghị, ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho rằng cần có giải pháp tổng thể, kết hợp công trình và phi công trình, đồng thời, nâng cao vai trò, trách nhiệm của các địa phương. “Không chỉ bộ, ngành, mà trách nhiệm của địa phương cũng rất lớn”, ông nhấn mạnh.
Việc đầu tư như nêu trên xuất phát từ tình trạng sạt lở, sụt lún, ngập úng và xâm nhập mặn ở ĐBSCL đang ngày càng phức tạp và khó lường hơn. “Có những chỉ tiêu đã vượt cả kịch bản dự báo của Bộ Tài nguyên và Môi trường trước đây (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường)”, ông Hiệp nhấn mạnh.
Ông Phạm Đức Luận, Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết sạt lở, sụt lún và hạn mặn đang đe dọa nghiêm trọng đến đời sống dân sinh, cơ sở hạ tầng cũng như phát triển kinh tế- xã hội của vùng.
Về sụt lún, theo ông Luận, hầu hết khu vực ở ĐBSCL đều ghi nhận hiện tượng này, với tốc độ từ 0,5-3 cm/năm. Trong đó, các khu vực ven biển phổ biến ở mức 1,5-2,5 cm/năm. “Kết quả đo đạc cho thấy mức độ sụt lún tại ĐBSCL trong 5 năm gần đây dao động từ dưới 5 cm đến trên 10 cm”, ông nói.
Riêng tại vùng Bán đảo Cà Mau, từ năm 2016 đến nay, đã xảy ra 2.137 điểm sụt lún trên các tuyến đê giao thông nông thôn và đê bao ven kênh, rạch với tổng chiều dài khoảng 53 km.
Đối với tình trạng sạt lở, từ năm 2016 đến nay, toàn vùng xuất hiện 812 điểm sạt lở với tổng chiều dài gần 1.211 km. Trong đó, sạt lở bờ sông có 688 điểm, dài khoảng 751 km và sạt lở bờ biển có 124 điểm với chiều dài hơn 459 km.
Đáng chú ý, có tới 315 điểm sạt lở đặc biệt nguy hiểm, ảnh hưởng trực tiếp đến đê bao, khu dân cư, cơ sở hạ tầng, gây mất đất và diện tích rừng, với tổng chiều dài khoảng 619 km.
Trong khi đó, tình trạng ngập úng do triều cường cũng gia tăng đáng kể, cả về diện tích và độ ngập sâu. “Độ sâu trung bình hiện dao động từ 0,2-0,4 mét, tăng khoảng 5-6% so với 10 năm trước”, ông Luận dẫn chứng và cho biết, cá biệt tại một số khu vực ở thành phố Cần Thơ và tỉnh Vĩnh Long, độ ngập lên tới 0,6-0,7 mét.
Ngoài ra, hạn và xâm nhập mặn cũng diễn biến ngày càng phức tạp khi có xu hướng xuất hiện sớm hơn từ 1-1,5 tháng so với giai đoạn từ năm 2013 trở về trước. “Trong vòng 10 năm qua, ĐBSCL đã trải qua 3 đợt hạn mặn lớn với mức độ khốc liệt ngày càng gia tăng”, ông cho biết.
Các đại biểu tham dự hội nghị vào chiều nay, 9-5. Ảnh: Trung Chánh
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng nêu trên xuất phát từ nhiều yếu tố, bao gồm việc phát triển các hồ chứa nước ở thượng nguồn sông Mekong, khai thác cát sông, gia tăng diện tích tưới, phát triển hạ tầng đô thị, công nghiệp, khai thác nước ngầm và tác động của biến đổi khí hậu...
Trung Chánh