Davos 2026: Trật tự thế giới mới và phép thử cực hạn cho quan hệ xuyên Đại Tây Dương

2 giờ trướcBài gốc

Tham vọng kiểm soát Greenland của Mỹ đã đẩy EU vào thế bất an, khiến Davos 2026 trở thành diễn đàn bộc lộ rõ nhất sự chia rẽ chiến lược giữa Washington và châu Âu (trong ảnh: Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, trái, trong cuộc gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Davos năm 2020. Ảnh: AP/TTXVN)

Theo trang tin châu Âu Euronews.com, thị trấn Davos yên bình của Thụy Sĩ đang trở thành tâm điểm chú ý của thế giới khi Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) năm nay diễn ra (từ ngày 19 - 23/1) trong bối cảnh căng thẳng chưa từng có. Khác với những năm trước, không khí lo lắng bao trùm khắp thị trấn nghỉ dưỡng này khi các nhà lãnh đạo toàn cầu chuẩn bị cho một cuộc đánh giá lại mang tính nền tảng về hệ thống quốc tế hiện tại.

Tổng thống Trump trở lại sau 6 năm vắng bóng

Cuộc họp thường niên của giới tinh hoa chính trị và doanh nghiệp cũng diễn ra khi châu Âu đang đối mặt với thử thách lớn nhất từ trước đến nay về mối quan hệ với Washington, mô hình kinh tế và cấu trúc an ninh của mình.

Mọi ánh mắt đang đổ dồn về giữa tuần, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump dự kiến xuất hiện lần đầu tiên tại hội nghị này sau 6 năm vắng mặt. Sự trở lại của ông diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang do những nỗ lực thâu tóm Greenland, các mối đe dọa áp thuế đối với đồng minh châu Âu và sự can thiệp quân sự vào Venezuela.

Về đối nội, ông Trump dự kiến công bố các sáng kiến giảm chi phí nhà ở và quảng bá mô hình tăng trưởng kinh tế Mỹ. Bài phát biểu quan trọng vào ngày 21/1 của ông Trump có khả năng tập trung chủ yếu vào vấn đề trong nước. Theo một quan chức Nhà Trắng, Tổng thống Trump sẽ công bố "các sáng kiến nhằm giảm chi phí nhà ở" và "quảng bá chương trình nghị sự kinh tế của ông, chương trình đã đưa Mỹ trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới về tăng trưởng kinh tế".

Tuy nhiên, trọng tâm đối ngoại mới là điều khiến các nhà lãnh đạo châu Âu "đứng ngồi không yên". Nhà Trắng đã phát đi thông điệp rõ ràng: Mỹ và châu Âu phải chấm dứt tình trạng "trì trệ kinh tế". Đi kèm với đó là lời đe dọa áp thuế nặng nề lên các đồng minh NATO ở châu Âu nếu họ không ủng hộ nỗ lực của ông Trump trong việc giành quyền kiểm soát Greenland từ Đan Mạch.

Hôm 18/1, các quốc gia châu Âu gồm Anh, Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Hà Lan, Na Uy và Thụy Điển đã đưa ra tuyên bố chung, lưu ý rằng hành động của chính quyền Trump liên quan đến Greenland có nguy cơ dẫn đến một "vòng xoáy đi xuống nguy hiểm" và làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương - một trong những thông điệp mạnh mẽ nhất gửi tới Washington trong thời gian gần đây.

Các nhà lãnh đạo châu Âu coi việc thúc đẩy giành quyền kiểm soát hòn đảo Bắc Cực "bất kể họ có thích hay không" là làm suy yếu nền tảng của NATO và đe dọa tình hữu nghị lâu đời từ Thế chiến II.

Các điểm nóng xung đột: Từ Ukraine đến Venezuela

Ngoài căng thẳng với châu Âu, còn có vấn đề về cuộc chiến đang diễn ra giữa Nga và Ukraine mà Tổng thống Trump đang rất muốn chấm dứt. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, người cũng sẽ trực tiếp tham dự hội nghị tại Davos, hy vọng gặp ông Trump để ký kết các cam kết an ninh mới cho một thỏa thuận ngừng bắn tiềm năng với Nga.

Phái đoàn lớn nhất từ trước đến nay của Mỹ tại Davos bao gồm Ngoại trưởng Marco Rubio, đặc phái viên Steve Witkoff và con rể ông Trump, Jared Kushner. Sự hiện diện của ông Witkoff và ông Kushner - được xem là nhân tố quan trọng trong bất kỳ cuộc đàm phán nào với Moskva và Kiev - khiến giới chuyên gia tin rằng một thỏa thuận giữa Tổng thống Trump và người đồng cấp Zelensky sẽ được ký kết tại Davos.

Bên cạnh đó, tương lai của Venezuela sau chiến dịch quân sự chớp nhoáng của Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro và thái độ cứng rắn của Washington đối với Iran cũng là những chủ đề bao trùm các cuộc thảo luận.

Ngoài ra, theo các nguồn tin, Tổng thống Trump đang cân nhắc tổ chức cuộc họp đầu tiên của "Hội đồng Hòa bình" cho Gaza tại Davos. Thủ tướng Hungary Viktor Orbán đã chấp nhận lời mời tham gia. Jordan, Hy Lạp, Síp, Pakistan, Canada, Thổ Nhĩ Kỳ, Ai Cập, Paraguay, Argentina, Albania và Ấn Độ cũng cho biết đã nhận được lời mời.

Thử thách lớn của châu Âu

Đối mặt với một nước Mỹ quyết đoán hơn bao giờ hết, châu Âu đang rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan. Lục địa này không chỉ phải vật lộn với tăng trưởng kinh tế yếu kém và cuộc xung đột ở Ukraine giáp biên giới phía Đông, mà còn phải đối mặt với nghi ngờ về khả năng tự vệ nếu thiếu sự bảo đảm an ninh từ Mỹ.

Châu Âu hiện đứng trước áp lực chưa từng có: Hoặc chấp nhận luật chơi mới của chính quyền Trump, hoặc phải tự tìm kiếm một con đường tự chủ về kinh tế và an ninh đầy rủi ro. Những gì diễn ra tại Davos tuần này chắc chắn sẽ không chỉ dừng lại ở thị trấn nghỉ dưỡng Thụy Sĩ, mà sẽ định hình lại toàn bộ trật tự khu vực và thế giới trong những năm tới.

Công Thuận/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/davos-2026-trat-tu-the-gioi-moi-va-phep-thu-cuc-han-cho-quan-he-xuyen-dai-tay-duong-20260119144415353.htm