Trong thế giới kiếm hiệp Kim Dung, nếu phải chọn một nam chính tiêu biểu cho tinh thần lãng tử, Lệnh Hồ Xung trong Tiếu Ngạo Giang Hồ gần như là cái tên được nhắc đến đầu tiên. Không chỉ sở hữu võ công thượng thừa, nhân vật này còn đại diện cho sự tự do tuyệt đối trong cách sống, cách nghĩ và cách đối diện giang hồ.
Xuất thân là đại đệ tử phái Hoa Sơn, Lệnh Hồ Xung từng được xem là truyền nhân chính phái. Tuy nhiên, chính tính cách phóng khoáng, trọng nghĩa khí hơn quy tắc đã khiến anh bị đẩy ra khỏi hệ thống danh môn. Việc sẵn sàng kết giao với cả người trong ma giáo nếu thấy họ chân thành khiến anh bị sư phụ nghi kỵ, từ đó bước vào con đường giang hồ đơn độc nhưng tự do.
Trong thế giới kiếm hiệp Kim Dung, Lệnh Hồ Xung trong Tiếu Ngạo Giang Hồ là nam chính tiêu biểu cho hình tượng lãng tử.
Điểm đặc trưng lớn nhất của Lệnh Hồ Xung là lối sống không bị ràng buộc bởi danh lợi. Anh uống rượu, kết bạn tùy tâm, hành xử theo bản năng và cảm xúc hơn là khuôn phép võ lâm. Trong một thế giới đầy âm mưu tranh đoạt, sự bất cần của anh lại trở thành một dạng tự do hiếm thấy, tạo nên chất lãng tử rất riêng.
Về võ công, Lệnh Hồ Xung sở hữu nhiều tuyệt kỹ đáng chú ý. Nổi bật nhất là Độc Cô Cửu Kiếm - kiếm pháp không có chiêu thức cố định, lấy phá chiêu làm gốc, thể hiện rõ tinh thần "vô chiêu thắng hữu chiêu". Chính điều này phản ánh trực tiếp tính cách không khuôn mẫu của nhân vật.
Điểm đặc trưng lớn nhất của Lệnh Hồ Xung là lối sống không bị ràng buộc bởi danh lợi.
Trong quá trình biến cố, anh còn chịu ảnh hưởng của Hấp Tinh Đại Pháp, rồi sau đó được Dịch Cân Kinh giúp điều hòa nội lực xung đột. Sự kết hợp võ công đầy nghịch lý này vô tình đẩy Lệnh Hồ Xung đến cảnh giới cao hơn, nhưng cũng cho thấy hành trình trưởng thành đầy biến động của một kẻ lãng tử giang hồ.
Điều khiến nhân vật này khác biệt không nằm ở sức mạnh đơn thuần, mà ở cách anh đối diện nghịch cảnh. Bị phản bội, bị trục xuất khỏi môn phái, nhiều lần rơi vào sinh tử, Lệnh Hồ Xung vẫn giữ được thái độ ung dung, không oán hận cực đoan và không đánh mất bản chất lương thiện.
Trong tình cảm, cuộc đời anh gắn với nhiều bi kịch.
Trong tình cảm, cuộc đời anh gắn với nhiều bi kịch. Mối tình với Nhạc Linh San là sự tiếc nuối khi tình cảm không thắng nổi biến cố giang hồ. Ngược lại, mối quan hệ với Nhậm Doanh Doanh lại mang màu sắc đồng điệu, khi cả hai tìm thấy nhau qua âm nhạc, thấu hiểu nhau và cùng chọn rời xa giang hồ.
Kết cục của Lệnh Hồ Xung cũng khác biệt so với nhiều nhân vật Kim Dung. Anh từ chối quyền lực, không chọn đứng trên đỉnh võ lâm mà rời bỏ danh vị để sống cuộc đời tự do. Đây chính là chi tiết quan trọng định hình rõ nhất hình tượng lãng tử không bị giang hồ định nghĩa, cũng không bị quyền lực chi phối.
Trong tổng thể hệ thống nhân vật Kim Dung, nếu có người đại diện cho tự do tuyệt đối, thì Lệnh Hồ Xung chính là hình mẫu tiêu biểu nhất. Anh không hoàn hảo, không khuôn phép, nhưng chính sự tự nhiên và phóng khoáng ấy lại tạo nên một trong những nam chính được yêu thích và nhớ lâu nhất trong thế giới kiếm hiệp.
Kết cục của Lệnh Hồ Xung cũng khác biệt so với nhiều nhân vật Kim Dung.
Vân Anh