Tiếp cận bầu cử dễ dàng hơn
Bầu cử số không phải là khái niệm mới mà đang là mô hình bầu cử tiên tiến được nhiều quốc gia trên thế giới sử dụng để thực hiện công tác bẩu cử. Việc này không phải là bỏ phiếu trực tuyến toàn phần hay thay thế vai trò của con người bằng máy móc mà là số hóa quy trình quản trị bầu cử, bảo đảm mọi khâu từ lập danh sách cử tri, xác thực nhân thân, quản lý thay đổi nơi bỏ phiếu, công khai thông tin ứng cử viên đều được vận hành trên nền tảng dữ liệu thống nhất, minh bạch và an toàn.
Với ứng dụng VNeID, cử tri có thể dễ dàng tra cứu thông tin ứng viên cũng như thay đổi địa điểm bỏ phiếu.
Ở Việt Nam, với nền tảng định danh điện tử VNeID và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, hai trụ cột công nghệ này là cơ sở vững chắc để áp dụng mô hình bầu cử số. Đồng thời, đây cũng là hành động thực tiễn nhằm góp phần cụ thể hóa định hướng phát triển khoa học, công nghệ, dữ liệu và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW.
Theo số liệu từ Bộ Công an, đến thời điểm hiện tại, dữ liệu dân cư đã được đồng bộ trên phạm vi toàn quốc, tạo điều kiện thuận lợi phục vụ trực tiếp cho việc lập danh sách cử tri. Cụ thể, có tới 3.320/3.321 đơn vị cấp xã, phường trên toàn quốc đã ứng dụng phần mềm lập danh sách cử tri. Hơn 78 triệu cử tri đủ điều kiện đã được phân về các khu vực bỏ phiếu trên hệ thống, đạt tỷ lệ 99,48%.
Với việc mỗi công dân có một định danh duy nhất, các thay đổi về cư trú, tình trạng nhân thân đều được cập nhật kịp thời cũng như mỗi thao tác điều chỉnh danh sách cử tri đều có dấu vết điện tử. Đồng thời, giúp khắc phục tình trạng trùng lặp, sai sót hoặc bỏ sót cử tri – những hạn chế từng tồn tại trong phương thức quản lý thủ công trước đây. Qua đó, quá trình bầu cử được bảo đảm bằng quy trình pháp lý rõ ràng cũng như được củng cố bằng nền tảng dữ liệu chuẩn hóa, “đúng, đủ, sạch, sống”.
Đáng chú ý, một điểm mới nổi bật trong kỳ bầu cử lần này là tính năng “bỏ phiếu ở nơi khác” tích hợp trên VNeID. Nếu trước đây, cử tri phải làm thủ tục xác nhận giấy tờ qua nhiều bước, thì nay việc đăng ký thay đổi nơi bỏ phiếu có thể thực hiện trực tuyến trên điện thoại thông minh.
Quy trình gồm các bước xác thực tài khoản định danh mức độ 2, gửi yêu cầu đăng ký và chờ cơ quan chức năng phê duyệt điện tử. Toàn bộ thao tác được lưu vết số, minh bạch và giảm đáng kể thời gian xử lý.
Ngoài ra, việc kết nối thông tin ứng cử viên cũng được công khai trên nền tảng số. Người dân có thể đăng nhập VNeID để tra cứu tiểu sử, chương trình hành động và các thông tin liên quan. Thống kê bước đầu cho thấy đã có hơn 220.000 lượt truy cập tra cứu thông tin bầu cử qua nền tảng này. Thông tin người ứng cử được đồng bộ, hiển thị công khai trên VNeID, giúp cử tri dễ dàng tiếp cận thông tin chính thống, đầy đủ và cập nhật.
Hà Nội: Điểm sáng trong triển khai bầu cử số
Là địa phương có quy mô dân số lớn và mật độ cử tri cao, Hà Nội được xác định là một trong những địa bàn trọng điểm trong triển khai ứng dụng công nghệ số phục vụ bầu cử.
Bản đồ số thông tin về bầu cử được các xã, phường công bố giúp cử tri dễ dàng tìm được địa điểm bỏ phiếu.
Theo báo cáo của Ủy ban bầu cử Thành phố, toàn bộ 126 xã, phường trên địa bàn đã áp dụng phần mềm lập danh sách cử tri kết nối trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Thành phố đã hoàn thành việc rà soát, chuẩn hóa dữ liệu trước thời hạn quy định.
Cụ thể, với hơn 6 triệu cử tri, tỷ lệ được chuẩn hóa và đối chiếu với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đạt trên 99%. Tỷ lệ cán bộ bầu cử được tập huấn sử dụng các phần mềm liên quan tới bầu cử đạt 100%. Hình thức đăng ký “bỏ phiếu nơi khác” qua VNeID được triển khai đồng bộ toàn Thành phố.
Ở cấp thành phố, Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố Hà Nội mới đây đã ra mắt Bản đồ số thông tin về bầu cử có tích hợp dữ liệu về đơn vị bầu cử, danh sách và tiểu sử người ứng cử, chương trình hành động ... Với ứng dụng này, cử tri có thể tiếp cận dữ liệu một cách trực quan, đồng bộ và cập nhật theo thời gian thực.
Bên cạnh chức năng tra cứu, bản đồ số này còn được liên kết đến Trang thông tin điện tử của Ủy ban MTTQ Việt Nam Thành phố Hà Nội cùng các cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình đang tuyên truyền về công tác bầu cử. Qua đó, người dân có thể tiếp cận nguồn thông tin chính thống, cập nhật, chính xác và đầy đủ, góp phần nâng cao tính minh bạch của quá trình bầu cử.
Không chỉ vậy, tới hiện tại, các xã, phường trên địa bàn Thành phố đã hoàn thành việc dán mã QR tra cứu thông tin cử tri đầy đủ tại các điểm dân cư, nhà văn hóa và khu vực bỏ phiếu. Thông qua việc quét mã QR bằng điện thoại thông minh, cử tri có thể nhanh chóng kiểm tra các thông tin liên quan quyền bầu cử của mình, kịp thời phản ánh, chỉnh sửa nếu có sai sót.
Cách làm này giúp tiết kiệm thời gian, tạo thuận lợi trong quá trình tiếp cận thông tin, nâng cao tính công khai, minh bạch, đồng thời góp phần giảm tải cho các bộ phận hành chính tại cơ sở. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng công nghệ số vào công tác bầu cử, phù hợp với định hướng xây dựng chính quyền điện tử, chính quyền số hiện nay.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực HĐND Thành phố, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban bầu cử Thành phố Trần Thế Cương, việc số hóa giúp rút ngắn đáng kể thời gian tổng hợp báo cáo, đồng thời tăng độ chính xác trong phân bổ cử tri theo khu vực bỏ phiếu. Các thao tác in thẻ cử tri, lập danh sách niêm yết công khai được thực hiện từ hệ thống dữ liệu chuẩn hóa, giảm áp lực cho cán bộ cơ sở.
Đặc biệt, Hà Nội đã phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an để bảo đảm an ninh mạng, an toàn hệ thống trong suốt quá trình vận hành phần mềm. Các phương án dự phòng kỹ thuật được xây dựng sẵn sàng nhằm xử lý tình huống phát sinh.
Từ thực tiễn triển khai tại Hà Nội và nhiều địa phương khác, có thể thấy mô hình bầu cử số đang dần định hình rõ nét: dữ liệu chính xác hơn, quy trình minh bạch hơn và người dân thuận tiện hơn khi thực hiện quyền công dân.
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031 vì thế không chỉ là ngày hội lớn của toàn dân, mà còn là bước tiến quan trọng trong hành trình chuyển đổi số quốc gia – nơi công nghệ trở thành công cụ bảo đảm dân chủ, minh bạch và hiệu quả quản trị.
Hà Thanh