Cán bộ, công chức sợ sai, sợ trách nhiệm - cản trở sự phát triển
Phân tích về các điểm nghẽn thể chế, đại biểu Trần Thị Kim Nhung cho biết: các báo cáo thường chỉ ra nguyên nhân từ quy định pháp luật, nhưng thực tế nguyên nhân lớn lại nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Lấy ví dụ từ Luật Đấu thầu, đại biểu phân tích bản thân các quy trình, thủ tục sinh ra là để sàng lọc, giảm thiểu nguy cơ tham nhũng, gạn lọc phương án tối ưu. Tuy vậy, do khâu tổ chức thực thi yếu kém nên những thủ tục này lại bị coi là rườm rà...
Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh Quản Minh Cường chủ trì phiên thảo luận Tổ 14. Ảnh: Mạnh Hưng
ĐBQH Trần Thị Kim Nhung thẳng thắn nhìn nhận tình trạng cán bộ, công chức sợ sai, sợ trách nhiệm, né tránh, đùn đẩy hiện nay là một hạn chế lớn cản trở sự phát triển. Đứng ở góc độ khách quan, nếu công chức chỉ được yêu cầu làm đúng quy trình, thủ tục trong một cái khung định sẵn thì sẽ không cần đến đổi mới sáng tạo bởi làm khác đi là có nguy cơ vi phạm, bị xử lý.
Nhiều cán bộ băn khoăn làm không biết thế nào là đúng, thế nào là sai, dẫn đến tâm lý e ngại rủi ro trong quá trình thực thi công vụ. Để giải quyết căn cơ vấn đề này, đại biểu kiến nghị cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám đột phá cần phải được thể chế hóa bằng quy phạm pháp luật rất cụ thể chứ không thể quy định chung chung.
ĐBQH Trần Thị Kim Nhung (Quảng Ninh) phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: Mạnh Hưng
Trong quá trình xem xét, cần xác định rõ ranh giới giữa những sai sót vô ý do nguyên nhân khách quan với sự vi phạm cố ý để có hướng xử lý phù hợp. Với những vi phạm cố ý, biết sai vẫn làm thì đương nhiên phải xử lý thật nặng nhằm răn đe. Đại biểu cũng đề xuất cần có những cơ chế thử nghiệm, thí điểm, tạo ra một khung pháp lý an toàn kèm theo các điều khoản miễn giảm trách nhiệm để cán bộ tự tin bứt phá.
Về công tác kiểm tra, giám sát, đại biểu cho rằng cần chú trọng nhiều hơn đến việc hướng dẫn, khuyến nghị, cảnh báo sớm thay vì chỉ chăm chăm xử lý kỷ luật. Đặc biệt, khi đánh giá cần chú trọng đại cục, kết quả thực thi cuối cùng mang lại lợi ích tốt hay không, thay vì soi xét quá kỹ vào các sai sót nhỏ trong hệ thống quy trình. Đại biểu cũng bày tỏ sự vui mừng với các quy định của Nghị quyết 04-NQ/TW mới đây của Trung ương đặt nền móng sửa đổi pháp luật, hướng tới miễn, giảm trách nhiệm hình sự cho cán bộ sai phạm không vụ lợi, chủ động khắc phục hậu quả trong thời gian tới.
Tập trung nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở
Góp ý về các công cụ điều tiết kinh tế vĩ mô, đại biểu Trần Thị Kim Nhung bày tỏ sự nhất trí với đề xuất giảm thuế xăng dầu của Chính phủ trong bối cảnh hiện nay. Tuy nhiên, đại biểu cũng băn khoăn về việc đưa thuế bảo vệ môi trường về mức bằng không.
Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh dự phiên thảo luận tại Tổ. Ảnh: Mạnh Hưng
Đại biểu nhấn mạnh, thuế bảo vệ môi trường sinh ra để làm công cụ kinh tế gián thu, đánh vào những sản phẩm tác động xấu đến môi trường nhằm hạn chế tiêu dùng. Việc đưa mức thuế này về không sẽ làm suy giảm sứ mệnh cốt lõi của sắc thuế này.
Về cơ chế phòng ngừa, giải quyết tranh chấp quốc tế, đại biểu nhận định đây là vấn đề rất mới. Nước ta từng chịu nhiều thua thiệt do thiếu hiểu biết, chưa thực sự quan tâm đến pháp luật quốc tế để dự phòng. Đại biểu đề xuất giao Bộ Tư pháp làm cơ quan đầu mối giúp Chính phủ, phối hợp với các cơ quan liên ngành đang trực tiếp thực thi các giao dịch quốc tế để xử lý, qua đó vừa rút kinh nghiệm vừa chủ động dự lường tranh chấp thay vì lập một cơ quan chuyên trách mới thiếu thực tiễn.
Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp dự phiên thảo luận tại Tổ. Ảnh: Mạnh Hưng
Bàn về thể chế quản lý nhà nước, đại biểu lưu ý việc chuyển đổi tư duy từ tiền kiểm sang hậu kiểm là cần thiết để kiến tạo phát triển, nhưng không nên áp dụng một cách cực đoan. Đại biểu cũng cảnh báo khâu hậu kiểm luôn tiềm ẩn rủi ro, đặc biệt trong những lĩnh vực liên quan đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại hay tính mạng sức khỏe con người, nơi chúng ta không có cơ hội sửa sai. Để hậu kiểm tốt, đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ đủ năng lực dự báo cùng một hệ thống dữ liệu sạch, do đó nếu nôn nóng chuyển đổi sẽ mang lại rất nhiều nguy cơ.
Quan tâm đặc biệt đến khó khăn của chính quyền cấp xã hiện nay, đại biểu Trần Thị Kim Nhung phân tích, sau quá trình sắp xếp luân chuyển, một cán bộ có thể từ chỗ chỉ phụ trách một mảng nhỏ nay phải làm trưởng phòng của một đơn vị hành chính cấp xã mới, quản lý đa lĩnh vực từ văn hóa, tôn giáo, lao động đến chuyển đổi số... Từ thực tiễn này, đại biểu kiến nghị Nhà nước phải có trách nhiệm đào tạo, nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở, tập trung nguồn lực giúp họ đáp ứng tốt yêu cầu nhiệm vụ.
Mạnh Tuân