ĐBSCL lần đầu tiên có Bảo tàng Lúa nước

3 giờ trướcBài gốc

Chiều 25/4, tại Cà Mau, UBND tỉnh đã chính thức công bố thành lập Bảo tàng Lúa nước và Biểu tượng tôn vinh lúa nước – một dấu mốc quan trọng trong chiến lược bảo tồn di sản văn hóa nông nghiệp gắn với phát triển du lịch bền vững ở cực Nam Tổ quốc.

Ông Ngô Vũ Thăng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau phát biểu - Ảnh: Lê Sơn

Phát biểu tại buổi lễ, ông Ngô Vũ Thăng, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, hành trình hình thành và phát triển nghề trồng lúa nước tại Cà Mau mang ý nghĩa đặc biệt. Đây là vùng đất ba mặt giáp biển, từng nhiễm phèn, nhiễm mặn nặng nề, nhưng qua nhiều thế hệ, người dân đã cải tạo, thích ứng và sáng tạo nên những mô hình sản xuất hiệu quả. Từ đó, cây lúa không chỉ là sinh kế mà còn là biểu tượng của ý chí chinh phục thiên nhiên, góp phần định hình bản sắc văn hóa vùng đất cuối trời Nam.

Việc thành lập Bảo tàng Lúa nước và xây dựng Biểu tượng tôn vinh lúa nước không đơn thuần là xây dựng một thiết chế văn hóa. Đây còn là sự khẳng định trách nhiệm gìn giữ ký ức, bảo tồn giá trị và truyền cảm hứng cho các thế hệ tương lai. Công trình được định hướng trở thành nơi lưu giữ hiện vật, tư liệu quý, tái hiện sinh động lịch sử lao động và sáng tạo của cha ông, đồng thời là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống, kết nối quá khứ – hiện tại – tương lai.

Theo lãnh đạo tỉnh, bảo tàng sẽ được xây dựng theo hướng “bảo tàng ký ức gắn với trải nghiệm”. Nội dung trưng bày tập trung vào quá trình khẩn hoang, vòng đời cây lúa, hệ thống nông cụ từ truyền thống đến hiện đại, không gian làng quê Nam Bộ, ẩm thực, lễ hội và các di sản văn hóa phi vật thể liên quan. Đặc biệt, mô hình trưng bày sẽ kết hợp giữa hiện vật, trải nghiệm thực tế và giáo dục cộng đồng, nhằm tạo sức hấp dẫn cho du khách và thế hệ trẻ.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng yêu cầu đẩy mạnh sưu tầm, phục chế nông cụ, tư liệu, hình ảnh liên quan đến nghề trồng lúa; đồng thời phối hợp với các viện nghiên cứu, trường đại học để xây dựng nội dung trưng bày hiện đại, ứng dụng công nghệ số, hướng tới mô hình “bảo tàng số”. Đây được xem là yếu tố then chốt giúp nâng cao trải nghiệm và bắt kịp xu hướng chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa.

Một điểm nhấn quan trọng là dự án xây dựng Biểu tượng tôn vinh lúa nước tại xã Vĩnh Lợi, dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2026–2027. Biểu tượng ba hạt lúa được thiết kế mang ý nghĩa sâu sắc: đại diện cho ba giai đoạn sinh trưởng của cây lúa – ngậm sữa, chín vàng và nảy mầm; đồng thời tượng trưng cho quá khứ, hiện tại và tương lai của nền văn minh lúa nước. Hình tượng này còn gắn với hình ảnh cánh cò – biểu tượng quen thuộc của làng quê Việt Nam, thể hiện sự cần cù, hy sinh và vẻ đẹp bình dị của người nông dân.

Ông Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở VHTT&DL tỉnh Cà Mau - Ảnh: Lê Sơn

Theo ông Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở VHTT&DL tỉnh Cà Mau, bảo tàng không chỉ trưng bày cây lúa mà hướng tới diễn giải một hệ sinh thái văn hóa – nông nghiệp hoàn chỉnh. Khác với nhiều địa phương gắn với phù sa ngọt, văn minh lúa nước ở Cà Mau mang sắc thái riêng của vùng ven biển, nơi cây lúa tồn tại trong mối quan hệ chặt chẽ với đất, nước (ngọt – lợ – mặn), thủy sinh và con người.

Điển hình là các mô hình sản xuất như lúa – tôm, lúa – cá, thể hiện khả năng thích ứng linh hoạt trước biến đổi tự nhiên. Từ môi trường này đã hình thành những tri thức dân gian độc đáo, tập quán canh tác đặc thù và các loại hình văn hóa phi vật thể như đờn ca tài tử, lễ hội nông nghiệp… Đây sẽ là những nội dung trọng tâm được tái hiện trong không gian bảo tàng.

Khánh thành Bảo tàng lúa nước tỉnh Cà Mau tại số 5 đường Nguyễn tất Thành, phường Bạc Liêu - Ảnh: Văn Kim Khanh

Đáng chú ý, tỉnh định hướng phát triển bảo tàng gắn với du lịch trải nghiệm và xây dựng “cung đường di sản”, kết nối các điểm đến trong khu vực, hình thành sản phẩm du lịch đặc thù. Du khách không chỉ tham quan mà còn có thể trực tiếp trải nghiệm cấy lúa, xay lúa, giã gạo, khám phá đời sống nông dân xưa.

Việc huy động nguồn lực xã hội hóa cũng được xác định là yếu tố quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư, vận hành. Đồng thời, bảo tàng sẽ được gắn kết với ngành giáo dục để trở thành địa chỉ học tập thực tế, góp phần giáo dục truyền thống yêu lao động, yêu quê hương cho thế hệ trẻ.

Biểu tượng 3 hạt lúa -Ảnh: Văn Kim Khanh

Dự kiến, công trình sẽ hoàn thành vào cuối năm 2028 theo hình thức cuốn chiếu, hoàn thiện hạng mục nào đưa vào khai thác hạng mục đó. Khi đi vào hoạt động, Bảo tàng Lúa nước Cà Mau không chỉ là nơi lưu giữ quá khứ mà còn là không gian sáng tạo, trải nghiệm và lan tỏa giá trị văn hóa nông nghiệp – nền tảng bền vững của dân tộc Việt Nam.

Văn Kim Khanh

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/dbscl-lan-dau-tien-co-bao-tang-lua-nuoc-250709.html