Đề án Hợp tác xã điện tử - Liên minh kinh tế số góp phần hình thành mô hình kinh tế mới cho tương lai Việt Nam

2 giờ trướcBài gốc

Các Nghị quyết chiến lược của Đảng có vai trò đặc biệt quan trọng

Đại hội XIV của Đảng mang ý nghĩa lịch sử và giá trị thời đại sâu sắc, không chỉ bởi những quyết sách quan trọng được thông qua, mà trước hết bởi tầm vóc tư duy phát triển được khẳng định và nâng lên một bước mới. Đại hội XIV đánh dấu sự trưởng thành về tư duy lý luận và thực tiễn của Đảng, từ tập trung tháo gỡ những rào cản của cơ chế cũ để giải phóng lực lượng sản xuất sang chủ động kiến tạo mô hình phát triển mới phù hợp với bối cảnh toàn cầu đầy biến động. Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam cần kiến tạo một mô hình kinh tế mới (Sandbox), đi cùng với sự đổi mới căn bản về tư duy kinh tế và phương thức tổ chức nền kinh tế. Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa không chỉ là lựa chọn về thể chế, mà là quá trình chung tay của toàn Đảng, toàn dân, của các lực lượng, trong đó mỗi chủ thể đều có trách nhiệm tham gia, đóng góp và đồng hành.

Đại biểu Quốc hội và các chuyên gia tham gia tọa đàm Hợp tác xã điện tử – Cụ thể hóa Nghị quyết 57 của Trung ương

Sự kết hợp đồng bộ các Nghị quyết của Đảng, đặc biệt là 5 Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị và mô hình gắn kết liên minh giữa Nhà nước, nhà khoa học, nhà đầu tư, nhà dân và nhà cộng đồng sẽ là nền tảng căn bản tạo nên sức mạnh tổng hợp, đưa Việt Nam cất cánh trong giai đoạn phát triển mới.

Đề án “Hợp tác xã điện tử” được Hội đồng Khoa học - Viện Khoa học Giáo dục và Môi trường nghiên cứu, đề xuất lần đầu với Chính phủ vào năm 2020. Đến nay, Đề án đã hỗ trợ thành lập khoảng gần 400 Hợp tác xã điện tử ở hơn 20 tỉnh, thành phố trên cả nước gồm: Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Lâm Đồng, Ninh Bình, Điện Biên...

Trong khuôn khổ Đề án Hợp tác xã Điện tử - Liên minh kinh tế số, việc bám sát các Nghị quyết chiến lược của Đảng có vai trò đặc biệt quan trọng. Với vai trò là một cấu phần những tổ chức, cá nhân thực hiện đề án Hợp tác xã điện tử - Liên minh kinh tế số góp một phần nhỏ bé trong tổng thể phát triển mô hình này với mong muốn đóng góp một phần từng bước hiện thực hóa mục tiêu hai triệu doanh nghiệp hoạt động hiệu quả vào năm 2030, đồng thời đóng góp vào quá trình kiến tạo mô hình kinh tế mới của Việt Nam trong giai đoạn phát triển tiếp theo.

Thiết kế hạ tầng kinh tế minh bạch, thu hút hộ đăng ký kinh doanh

Đề án được triển khai trong bối cảnh cả nước có khoảng 5,5 triệu hộ kinh doanh cá thể, đóng góp gần 30% GDP nhưng chỉ chiếm khoảng 1,6% thu ngân sách nhà nước. Đặc biệt, ngoài lực lượng đã đăng ký, còn tồn tại khoảng 20 triệu cá nhân kinh doanh phi chính thức, từ bán hàng trực tuyến, vận tải công nghệ, trang trại nông nghiệp, dịch vụ nhỏ lẻ chưa được thống kê và chưa có tư cách pháp nhân. Như vậy, tổng quy mô khu vực cá thể và cá nhân kinh doanh tại Việt Nam lên tới 20 - 25 triệu đơn vị, trong đó ít nhất 2/3 chưa được quản lý trong hệ thống chính thức. Đây vừa là nguồn lực to lớn, vừa là thách thức về minh bạch và quản lý kinh tế.

Chính vì vậy, Đề án được xác định là “giải pháp chuyển đổi mềm” cho hơn 5 triệu hộ kinh doanh cá thể. Một trong các mục tiêu của Đề án về vấn đề cải cách thuế đối với hộ kinh doanh từ năm 2026, không đơn thuần là một điều chỉnh kỹ thuật về phương thức thu, nộp ngân sách. Đây là điểm khởi phát của một quá trình tái cấu trúc nền kinh tế, trong đó khu vực hộ kinh doanh vốn chiếm tỷ trọng lớn nhưng lâu nay đứng ngoài hệ thống dữ liệu dần được đưa vào không gian kinh tế chính thức, minh bạch và có khả năng phát triển bền vững.

Chủ tịch Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, PGS.TS. Đỗ Hồng Quân trao Bằng khen cho nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Tuấn (thứ 2 bên phải)

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn cải cách thuế như một bài toán thu - chi, kê khai - miễn giảm, thì sẽ bỏ lỡ mục tiêu lớn hơn mà Nghị quyết 68 đặt ra: hình thành một lực lượng doanh nghiệp đông đảo, có năng lực cạnh tranh, có khả năng lớn lên từ nền tảng kinh tế hộ và kinh tế cộng đồng. Trong bức tranh đó, thuế chỉ là một phần, còn cốt lõi là thiết kế lại hạ tầng kinh tế để người dân có thể bước vào quỹ đạo phát triển mới mà không bị “sốc thể chế”. Việc cải cách thuế “kê khai toàn dân” sang cải cách quản trị “dữ liệu toàn dân” là thực tiễn cho thấy, phần lớn hộ kinh doanh Việt Nam hoạt động dựa trên những yếu tố phi chuẩn hóa: lao động gia đình, nguyên liệu tự nhiên, kinh nghiệm dân gian, tri thức bản địa, giao dịch tiền mặt. Nếu buộc họ lập tức vận hành ngay như doanh nghiệp - sổ sách, phần mềm, kế toán - thì cải cách sẽ thất bại, bởi người dân không thiếu thiện chí, mà thiếu công cụ và môi trường phù hợp. Vì vậy, chìa khóa của cải cách không nằm ở việc yêu cầu mọi người phải kê khai phức tạp, mà là bảo đảm mỗi giao dịch đều để lại dấu vết tối thiểu. Khi dữ liệu hình thành một cách tự nhiên thông qua thanh toán số, hóa đơn điện tử đơn giản, hay cơ chế trung gian đại diện.

Các nền tảng chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ

HTX điện tử tạo thiết chế trung gian của nền kinh tế số đã được luật hóa, đóng vai trò “cánh tay nối dài” giữa Nhà nước, thị trường và người dân. Từ góc độ chính sách, Đề án cho thấy một cách tiếp cận mới trong tổ chức và quản lý nền kinh tế số, trong đó Nhà nước không trực tiếp can thiệp vào từng giao dịch cụ thể, mà thiết kế hạ tầng và thể chế để dữ liệu được hình thành tự nhiên trong quá trình kinh doanh. Việc ứng dụng các nền tảng số tích hợp tài chính, hóa đơn, thuế và thanh toán không dùng tiền mặt cho phép giảm mạnh chi phí tuân thủ, hạn chế quản lý thủ công, đồng thời tạo điều kiện để các chủ thể kinh doanh nhỏ lẻ tham gia vào khu vực kinh tế chính thức một cách thuận lợi. Cách tiếp cận này gợi mở cho cơ quan quản lý một hướng đi khả thi: Chuyển từ quản lý bằng hồ sơ và mệnh lệnh hành chính sang quản lý dựa trên dữ liệu, hậu kiểm và công nghệ, phù hợp với yêu cầu cải cách thể chế và chuyển đổi số quốc gia trong giai đoạn tới. Trên cơ sở đó, Đề án từng bước triển khai các nền tảng và ứng dụng công nghệ như: Ứng dụng tài chính Hubi, Compay và các ứng dụng liên quan; ứng dụng và nền tảng công nghệ - sàn thương mại điện tử Gocgac.com và các ứng dụng liên quan và các ứng dụng về học tập và đào tạo trực tuyến (hocdoc.vn; hochoc.vn, thuvientructuyen.com). Tất cả các ứng dụng, nền tảng số nói trên đều kết nối với các ứng dụng, nền tảng số hướng tới nền kinh tế dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo AI.

Để hiện thực hóa các tư duy và mô hình mới, vai trò của Quốc hội và Chính phủ có ý nghĩa then chốt. Quốc hội chủ động hoàn thiện pháp luật về thuế, hóa đơn, hợp tác xã, kinh tế số và quản lý dữ liệu theo hướng mở không gian thử nghiệm. Chính phủ nghiên cứu triển khai các cơ chế thí điểm và sandbox, từ đó tổng kết thực tiễn, hoàn thiện thể chế, tạo động lực đổi mới và đưa các Nghị quyết của Đảng nhanh chóng đi vào cuộc sống.

Đề án HTX điện tử - Liên minh kinh tế số là một bước đi chiến lược hướng tới xây dựng nền tảng dữ liệu kinh tế quốc gia, nơi mọi giao dịch đều được định danh tối thiểu, mọi chủ thể đều có cơ hội phát triển, và mọi chính sách đều dựa trên dữ liệu thay vì ước đoán. Đó là con đường mở ra một mô hình kinh tế mới - Kỷ nguyên phát triển dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, góp phần hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam phát triển phồn vinh và hạnh phúc.

Nhà nghiên cứu Nguyễn Xuân Tuấn

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/de-an-hop-tac-xa-dien-tu-lien-minh-kinh-te-so-gop-phan-hinh-thanh-mo-hinh-kinh-te-moi-cho-tuong-lai-viet-nam-10406978.html