Xóa bỏ định kiến “môn chính - môn phụ” là bước đi hướng tới sự phát triển toàn diện cho học sinh.
Không phân biệt môn chính, môn phụ
Trong khi Toán và Ngữ văn là 2 môn thi bắt buộc, thì theo quy định mới trong kỳ thi vào lớp 10, điểm số ở môn thi thứ 3 có giá trị ngang hàng. Theo đó, nếu chỉ tập trung vào “môn tủ”, học sinh sẽ tự giới hạn tư duy và khả năng thích nghi.
Theo thầy giáo Lê Duy Hải, Hiệu trưởng Trường TH và THCS Đông Yên (phường Đông Quang), thì: “Khi học sinh coi nhẹ một môn học nào đó, các em không chỉ hổng kiến thức mà còn tự đánh mất cơ hội an toàn của chính mình. Việc xóa bỏ ranh giới “môn phụ” không chỉ thay đổi cách học, mà còn buộc học sinh phải có “chiến thuật” ôn tập toàn diện”.
Do đó, cần thiết phải gạt bỏ suy nghĩ học lệch, học tủ, thay vào đó là phải học đều, học sâu. Khi các môn được coi trọng như nhau, học sinh sẽ không còn tâm lý học đối phó hay dồn toàn lực vào 1 - 2 môn. Cô giáo Hà Thị Thu, Hiệu trưởng THCS và THPT Bá Thước (xã Pù Luông) cũng cho rằng: “Sự công bằng của kỳ thi nằm ở chỗ nó đòi hỏi một tư duy toàn diện. Việc nhấn mạnh môn thứ 3 không phải để gây áp lực, mà để khẳng định: Giáo dục hiện đại không có chỗ cho sự “lệch chuẩn”. Học đều các môn chính là cách tốt nhất để học sinh biết cách ứng phó trước mọi biến động của đề thi”.
Việc xóa bỏ định kiến “môn chính, môn phụ” trong kỳ thi vào lớp 10 không chỉ là một thay đổi về quy chế, mà còn là bước đi hướng tới sự phát triển toàn diện cho học sinh. Khi Toán và Ngữ văn đóng vai trò là nền tảng bền vững, thì môn thứ 3 chính là “chìa khóa” then chốt để các em bứt phá và khẳng định bản thân. Thực tế cho thấy, ở các môn Toán và Ngữ văn, mức độ phân hóa thường không quá đột biến ở nhóm học sinh khá giỏi. Ngược lại, môn thứ 3 chính là “biến số” tạo nên sự khác biệt.
“Kịch bản ứng phó”
Trước tính chất quan trọng của kỳ thi, các nhà trường không chọn cách “đợi nước đến chân mới nhảy” mà chủ động xây dựng các “kịch bản ứng phó”. “Kịch bản ứng phó” ở đây chính là sự linh hoạt trong quản lý và sự nhạy bén trong phương pháp giảng dạy để học sinh không bị “sốc” khi môn thứ 3 được công bố.
Cô và trò lớp 9B, Trường TH và THCS Đông Yên trong buổi luyện đề tổng hợp môn Ngữ văn.
Tại Trường TH, THCS và THPT Đông Bắc Ga (phường Hạc Thành), không đợi đến khi có công bố chính thức môn thứ 3, nhà trường mới tăng tốc. Ngay từ đầu năm, nhà trường đã siết chặt chất lượng dạy học ở tất cả các bộ môn. Hiệu trưởng Lê Thị Bích cho biết: “Kịch bản ứng phó hiệu quả nhất chính là việc xây dựng một “ma trận” kiến thức xuyên suốt, giúp học sinh dù rơi vào môn thi nào cũng có thể tự tin vượt qua bằng nền tảng sẵn có, thay vì trông chờ vào may rủi hay học tủ ở giai đoạn cuối”.
Theo cô giáo Hà Thị Thu, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Bá Thước, để bảo đảm học đều, giải pháp không nằm ở việc tăng tiết hay nhồi nhét kiến thức mà nằm ở tâm thế chủ động. “Chúng tôi quán triệt với giáo viên và phụ huynh rằng: Trong kỳ thi lớp 10, môn học nào có trong bài thi đều là môn chính”, hiệu trưởng Hà Thị Thu nói. “Kịch bản của trường là duy trì thời lượng học chuẩn, đồng thời tổ chức các bài khảo sát định kỳ theo cấu trúc đề thi chính thức. Điều này giúp học sinh rèn luyện tâm thế chủ động, dù môn thứ 3 là môn nào các em cũng đã có sẵn 70 - 80% kiến thức nền tảng".
Xóa bỏ tư duy môn chính - môn phụ và xây dựng “kịch bản ứng phó” bài bản là hai mặt của một quá trình. Học đều để “giảm áp lực”, chứ không phải “tăng tải”. Khi nhà trường có kịch bản rõ ràng, môn thứ 3 sẽ không còn là một “ẩn số” gây hoang mang, mà trở thành một phép thử định kỳ để học sinh khẳng định năng lực bản thân. Sự chủ động của nhà trường chính là điểm tựa để học sinh bước vào kỳ thi với tâm thế của người làm chủ kiến thức.
Học đều không phải là dàn trải sức lực một cách máy móc, mà là xây dựng một nền tảng tư duy đa dạng. Một chuyên gia giáo dục nhận định: "Giáo dục hiện đại hướng tới năng lực toàn diện. Việc coi nhẹ bất kỳ môn học nào cũng chính là tự giới hạn khả năng thích nghi và tư duy của học sinh trước những yêu cầu ngày càng cao của chương trình phổ thông mới".
Bài và ảnh: Vi An