Để người nộp thuế hết 'e ngại' chính sách thuế

5 giờ trướcBài gốc

Tình cảnh ‘loay hoay’ của người nộp thuế

Ít ngày trước, bà Nguyễn Thị Huệ (Bình Minh, Hà Nội) phát hiện khoản nợ thuế do một đơn vị có trụ sở tại quận 1, TPHCM (cũ) kê khai thu nhập vào mã số thuế của mình cách đây vài năm, dù hai bên chưa từng ký hợp đồng lao động hay nhận bất kỳ khoản tiền nào.

Liên lạc với cơ quan thuế quản lý ở Hà Nội để giải quyết, bà nhận được đề nghị làm đơn gửi cơ quan thuế tại quê nhà ở Bắc Ninh để làm rõ một số thông tin do có hai mã số thuế cá nhân. “Họ yêu cầu tôi xác minh thông tin tại quê nhà trước khi tiếp nhận thông tin liên quan tới sự việc kê khai sai thông tin thuế”, bà Huệ nói.

Thủ tục lòng vòng và lo ngại thời gian giải quyết kéo dài khiến bà phát sinh tâm lý chán nản. Bởi mọi giao dịch có tính chất mua – bán, chuyển nhượng tài sản đều bị tạm dừng trong giai đoạn chờ xác minh thông tin thuế cá nhân.

Người nộp thuế thường gặp khó khăn khi tiến hành các thủ tục nộp - hoàn thuế. Ảnh: C.P

Ông Vũ Viết Tuân (Hà Đông, Hà Nội) cũng rơi vào tình huống tương tự khi một đơn vị có trụ sở tại TPHCM kê khai thu nhập vào mã số thuế cá nhân của mình. “Tôi đã làm đơn gửi cơ quan thuế ở TPHCM đề nghị gỡ bỏ thông tin kê khai sai để tránh ảnh hưởng việc quyết toán thuế. Thế nhưng, khi liên hệ qua đường dây nóng của cơ quan thuế để nắm tiến độ giải quyết sự việc thì được hướng dẫn gửi văn bản tới cơ quan thuế quản lý ở Hà Nội, sau đó cơ quan này mới chuyển hồ sơ vào TPHCM để phối hợp xử lý”, ông nhớ lại.

Khác với người nộp thuế là cá nhân, nỗi lo của những chủ hộ kinh doanh như bà Nguyễn Thị Liên (Việt Hưng, Hà Nội) tới từ hoạt động kinh doanh đa kênh gồm bán hàng trực tuyến trên các nền tảng mạng xã hội và thương mại điện tử, bán hàng trực tiếp tại cửa hàng. “Dòng tiền ra - vào theo nhiều cách khác nhau như tiền mặt, COD, chuyển khoản, ví điện tử hay thanh toán thẻ khiến tôi không biết bắt đầu theo dõi từ đâu cho đúng. Trong khi đó, mọi giao dịch bắt buộc phải có hóa đơn, chứng từ và được kê khai đầy đủ, nếu không sẽ bị phạt”, bà cho biết.

Rộng hơn, báo cáo kinh tế tư nhân Việt Nam năm 2025 do VCCI công bố cách đây 1 tuần cho biết có 71,2% số hộ kinh doanh được khảo sát lo ngại thủ tục phức tạp, 68,3% số hộ lo lắng về rủi ro bị xử phạt khi loạt chính sách thuế mới có hiệu lực. Bên cạnh đó là nỗi lo về chi phí tuân thủ cao (63,5%) và thiếu hướng dẫn cụ thể (54,9%).

Theo VCCI, những thay đổi chính sách có thể ảnh hưởng tới kỳ vọng và lựa chọn chiến lược của hộ kinh doanh. Đơn cử, khi chủ hộ cảm nhận việc mở rộng quy mô đi kèm với yêu cầu kế toán, thuế và tổ chức quản trị cao hơn thì động lực đầu tư mở rộng sẽ chậm lại.

Khó khăn pháp lý là yếu tố tạo áp lực lớn nhất lên hộ kinh doanh. Nguồn: VCCI.

Thậm chí, TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho biết những lo ngại về hoạt động thanh tra, kiểm tra của các ngành quản lý và rủi ro có thể phát sinh trong quá trình chấp hành chính sách pháp luật về thuế khiến nhiều hộ kinh doanh chọn giao dịch với khách hàng bằng tiền mặt.

“Các hộ và cơ sở kinh doanh tỏ ra không muốn giao dịch qua hệ thống ngân hàng. Tôi đã trực tiếp chứng kiến những giao dịch dân sự trị giá hàng trăm triệu đồng được thực hiện sau khi họ rút tiền mặt từ ngân hàng để thanh toán”, ông Bình nói tại một tọa đàm về thực hiện Nghị quyết 68.

Để người nộp thuế hài lòng

Cải cách thủ tục hành chính, sửa đổi những quy định chưa hợp lý là điều tất cả người nộp thuế mong muốn.

Tại một hội thảo về quản lý thuế theo dòng tiền diễn ra tuần qua, đại diện Cục Thuế cho biết sẽ điều chỉnh quy định theo thướng chỉ yêu cầu tổ chức chi trả cấp chứng từ khấu trừ thuế cho người nộp thuế và gửi dữ liệu cho cơ quan thuế. Việc này giúp người nộp thuế không phải tự thu thập giấy tờ khi quyết toán như trước đây.

Ngoài ra, hệ thống công nghệ cũng được nâng cấp theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, tự động hóa quy trình nhằm hỗ trợ người nộp thuế thực hiện kê khai và nộp thuế thuận tiện hơn.

Hoạt động tư vấn, hỗ trợ người nộp thuế chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai tại một chợ dân sinh ở Hà Nội. Ảnh: Thắng Hoàng.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội tư vấn thuế Việt Nam (VTCA), cho rằng điều quan trọng nhất là các ngành quản lý phải tạo niềm tin cho người nộp thuế để họ yên tâm chấp hành chính sách.

Trong ngắn hạn, không nên đặt nặng việc xử phạt người nộp thuế là chủ hộ kinh doanh vì nhiều quán ăn, hộ kinh doanh nhỏ vẫn chưa có thói quen xuất hóa đơn kịp thời nên phát sinh nhiều vướng mắc. “Nếu được giải thích đầy đủ và vận động đúng cách, nhiều người sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ thuế”, bà Cúc nói và cho rằng cơ quan thuế, quản lý thị trường, công an phải có sự thống nhất trong quan điểm quản lý.

Hơn nữa, cần tạo thuận lợi hơn cho người nộp thuế trong việc kết nối, sử dụng ứng dụng Etax Mobile. Thậm chí, có thể tổ chức các khóa “bình dân học vụ” để phổ cập kỹ năng thao tác trên ứng dụng, kết hợp với quá trình cải tiến công nghệ theo hướng đơn giản hóa các tính năng.

Bổ sung, TS Lê Duy Bình nhấn mạnh yêu cầu thay đổi tư duy xây dựng chính sách từ gốc. Trước hết, các ngành quản lý không nên đặt hộ kinh doanh vào vị trí "đối tượng cần quản lý” mà nên đặt ở vị trí của "đối tác đồng hành” trong quá trình quản trị quốc gia để có chính sách hỗ trợ thiết thực.

Bên cạnh đó, cần tính toán kỹ những phản ứng có thể phát sinh khi đề xuất, ban hành các quy định mới. Không ít hộ kinh doanh đã chia nhỏ quy mô hoạt động để tránh nghĩa vụ thuế. Thế nhưng, điều đáng lo hơn là nhóm doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ cũng có thể chọn giải pháp duy trì doanh thu dưới ngưỡng quy định để được miễn giảm thuế.

"Như vậy, quy định quản lý mới đã vô tình khuyến khích tình trạng li ti hóa doanh nghiệp”, ông Bình nói và cho rằng đây là những tác động chính sách cần được tính toán kỹ.

Vân Phong

Nguồn Saigon Times : https://thesaigontimes.vn/de-nguoi-nop-thue-het-e-ngai-chinh-sach-thue/