Đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT 2026: Đậm hơi thở thời đại, phân hóa rõ ở nghị luận văn học

4 giờ trướcBài gốc

Ngay sau khi kết thúc thời gian làm bài, đề thi nhanh chóng thu hút sự quan tâm bởi nội dung gần gũi, mang tính thời sự và hướng mạnh đến năng lực tư duy, cảm thụ của học sinh thay vì kiểm tra khả năng học thuộc.

Nhiều giáo viên đánh giá đây là một đề thi có chất lượng chuyên môn tốt, vừa bám sát định hướng đổi mới của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, vừa có khả năng phân hóa rõ rệt ở phần nghị luận văn học.

Đề thi tốt nghiệp THPT môn Văn năm 2026.

Đề thi gắn với công nghệ, AI và khát vọng sáng tạo

Ở phần Đọc hiểu, ngữ liệu được lấy từ tác phẩm “Code và cát - Những quyền lực công nghệ xoay chuyển thế giới”, xoay quanh sự ra đời của máy in năm 1440 và tác động của công nghệ đối với sự phát triển tri thức nhân loại. Từ ngữ liệu này, thí sinh được yêu cầu xác định mối quan hệ giữa luận đề và luận điểm, đồng thời trình bày quan điểm về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) như thế nào để tạo nên “sự cộng hưởng trí tuệ”.

Trong khi đó, phần nghị luận xã hội tiếp tục mang đậm hơi thở thời đại khi đề cập đến những tên tuổi công nghệ nổi tiếng như Steve Jobs, Mark Zuckerberg hay Elon Musk – những người đã tạo ra các phát minh làm thay đổi thế giới. Từ đó, đề bài đặt ra câu hỏi: "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?".

Nội dung này được nhiều giáo viên nhận xét là gần gũi với học sinh trong bối cảnh công nghệ, trí tuệ nhân tạo và đổi mới sáng tạo đang tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực đời sống.

Theo Báo điện tử Dân Việt, cô Lê Trần Diệu Thu – Thạc sĩ Lý luận và Phương pháp dạy học bộ môn Ngữ văn, giáo viên hệ song bằng Trường Cao đẳng Xây dựng Công trình đô thị nhận xét đề thi năm nay thể hiện rõ xu hướng đổi mới trong cách kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh.

“Đề không đặt nặng việc ghi nhớ kiến thức hay học thuộc lòng tác phẩm mà tập trung vào khả năng đọc hiểu, tư duy, bày tỏ quan điểm và cảm thụ văn học của người học”, cô Thu nhận xét.

Cũng theo cô Thu, điểm nổi bật của đề thi là tính thời sự và hơi thở cuộc sống rất rõ nét.

“Từ câu chuyện về cuộc cách mạng tri thức do máy in Gutenberg tạo ra đến vấn đề làm thế nào để Việt Nam có thêm những con người sáng tạo như Steve Jobs, đề thi đã đặt học sinh trước những câu hỏi lớn của thời đại về tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và vai trò của thế hệ trẻ trong sự phát triển đất nước”, cô nói.

Nghị luận văn học trở thành “điểm phân hóa”

Nếu phần Đọc hiểu và phần Viết được đánh giá khá gần gũi, dễ tiếp cận thì phần nghị luận văn học lại được xem là “điểm phân hóa” của đề thi năm nay.

Ngữ liệu được lựa chọn là bài thơ “Những chiếc lá” của nhà thơ Nguyễn Đình Thi. Đề yêu cầu thí sinh viết bài văn khoảng 600 chữ để phân tích tác phẩm.

Theo nhiều giáo viên, đây không phải là văn bản quen thuộc thường được học theo lối “học tủ”, buộc học sinh phải vận dụng kỹ năng cảm thụ, phân tích hình ảnh thơ và tư duy độc lập để làm bài.

Cô Diệu Thu cho rằng, sự kết hợp giữa tư duy thời đại ở phần đầu và chiều sâu nhân văn ở phần nghị luận văn học đã tạo nên sự hài hòa cho toàn bộ đề thi.

“Nếu phần Đọc hiểu và Nghị luận xã hội hướng học sinh tới những khát vọng lớn lao của thời đại thì phần Nghị luận văn học lại đưa các em trở về với những giá trị giản dị nhưng bền vững của cuộc sống qua hình tượng những chiếc lá. Sự kết hợp giữa tư duy thời đại và chiều sâu nhân văn đã tạo nên sự cân bằng, hài hòa cho toàn bộ đề thi", cô Thu cho hay.

Một điểm đáng ghi nhận khác là đề không có những câu hỏi đánh đố hay yêu cầu kiến thức quá đặc thù. Học sinh học chắc kiến thức, có kỹ năng đọc hiểu và biết cách trình bày suy nghĩ của mình đều có thể hoàn thành bài thi. Tuy nhiên, đề vẫn có khả năng phân hóa tốt ở những câu hỏi vận dụng và những yêu cầu đòi hỏi chiều sâu tư duy, giúp nhận diện được những học sinh có năng lực nổi bật.

"Nhìn chung, đây là một đề thi vừa mang tầm nhìn của thời đại, vừa giữ được bản sắc của môn Ngữ văn. Đề không chỉ kiểm tra những gì học sinh đã học mà còn khuyến khích các em suy nghĩ về con người, về cuộc sống và về tương lai của đất nước. Đây là một đề thi có chất lượng chuyên môn tốt, phù hợp với mục tiêu đổi mới giáo dục hiện nay và xứng đáng nhận được nhiều đánh giá tích cực", cô Thu bày tỏ.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 diễn ra ngày 11-12/6 với số lượng thí sinh đăng ký “cao kỷ lục”, vượt 1,2 triệu người. Trong đó, số thí sinh tự do là hơn 63.800.

Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT năm 2026 sẽ phải thi 2 môn bắt buộc là Toán, Ngữ văn cùng 1 bài thi gồm 2 môn được lựa chọn trong số các môn còn lại là Vật lý, Hóa học, Sinh học, Công nghệ định hướng công nghiệp, Công nghệ định hướng nông nghiệp, Tin học, Ngoại ngữ, Lịch sử, Địa lý, Giáo dục kinh tế và pháp luật. Thí sinh được chọn thi môn ngoại ngữ khác với ngoại ngữ được học tại trường phổ thông.

Nội dung đề thi nằm trong chương trình cấp THPT, chủ yếu ở lớp 12 và có một số câu hỏi thuộc kiến thức lớp 10, 11. Đề thi được xây dựng theo ma trận của Bộ GD-ĐT gồm có các cấp độ tư duy: biết, hiểu, vận dụng.

Thời gian công bố điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026 vào ngày 1/7 - sớm hơn khoảng 12 ngày so với năm 2025.

Hồng Ngọc

Nguồn Gia Đình VN : https://giadinhonline.vn/de-thi-ngu-van-tot-nghiep-thpt-2026-dam-hoi-tho-thoi-dai-phan-hoa-ro-o-nghi-luan-van-hoc-d212675.html