Để tinh thần 'tự nguyện' thực sự nhân văn

3 giờ trướcBài gốc

Năm học 2025-2026, Trường Mầm non Hà Đông không vận động xã hội hóa và quỹ khuyến học.

1. Hoạt động không nằm trong chương trình bắt buộc thì được xác định là hoạt động tự nguyện như xã hội hóa, tham quan, dã ngoại, chương trình giáo dục kỹ năng sống... Hoạt động tự nguyện, theo đó học sinh có quyền tham gia hoặc từ chối mà không chịu bất kỳ áp lực nào.

Thông tư số 03/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 30/1/2026 về quy định, quy tắc ứng xử của nhà giáo đã nêu rõ quy định này. Trước đó, nhiều trường học cũng đã triển khai nhưng do chưa có quy định cụ thể nên việc thực hiện còn thiếu đồng bộ.

Dù vậy, bên cạnh sự tuân thủ nghiêm túc, vẫn không tránh khỏi những trường hợp phớt lờ quy định. Mới đây, tại Trường THCS T.X (phường Nguyệt Viên), nhiều phụ huynh đã rất bức xúc khi trường này yêu cầu học sinh đóng 30.000 đồng để mua cây cảnh. Đây là một khoản thu ngoài quy định nhưng Trường THCS T.X vẫn tự cho phép thu một cách “hồn nhiên”. Một phụ huynh cho hay: “Ở lớp con tôi, nhiều phụ huynh không đồng tình nhưng vẫn đóng, vì họ không muốn đôi co. Tuy nhiên, cũng có trường hợp phản đối quyết liệt, thậm chí không đóng. 30 nghìn không lớn nhưng thu như vậy là sai”.

Một khoản thu không chính đáng, do nhà trường “vẽ” ra và đẩy trách nhiệm về phía phụ huynh. Khoản thu này không được “tự nguyện” mà phải “bắt buộc”...

2. Sợ bị đánh giá, bị mang tiếng và sợ bị đưa lên “mạng xã hội”... Đây là tâm lý chung của rất nhiều lãnh đạo các nhà trường. Vì vậy, buộc họ phải thận trọng hơn trong từng khoản thu, thậm chí có khoản thu phải dừng lại. Sự dừng lại đúng lúc để “mua” sự an toàn.

Học sinh Trường Tiểu học Minh Khai 1 tham gia hoạt động trải nghiệm: “Bước chân lịch sử - Hào khí đồi C4”.

Năm học 2025–2026, Trường THPT Hà Trung (xã Hà Trung) không vận động phụ huynh đóng góp xã hội hóa. Theo lý giải của lãnh đạo nhà trường, trước đó, thông tin trên mạng phản ánh một trường học tỉnh ngoài đã thu sai khoản tiền này. “Sự việc cũng đã gây hoang mang cho phụ huynh nhà trường”, ông Trịnh Xuân Thanh, Hiệu trưởng Trường THPT Hà Trung nói. “Hơn nữa, ở năm học này, nhà trường tự cân đối được kinh phí nên không vận động đóng góp xã hội hóa. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng dừng hoạt động trải nghiệm. Nhiều công ty mời tham gia nhưng nhà trường từ chối với lý do, kinh phí cho một chuyến trải nghiệm khá tốn kém, một học sinh đóng góp khoảng vài trăm nghìn đồng. Thu như vậy liệu có sai phạm?”.

Nhìn thực tế từ trường khác để có thêm bài học kinh nghiệm cũng là cách “tự cứu” mình. Tại Trường Mầm non Hà Đông (xã Hà Trung), năm học này, nhà trường đã dừng thu quỹ khuyến học và không vận động xã hội hóa. Nguyên nhân bắt đầu từ một trường mầm non khác cùng trên địa bàn bị gắn mác “lạm thu”. Trường này đã “nhờ” phụ huynh trồng cây xanh, làm biển cổng trường và mua điều hòa lớp học. Cộng “3 món” lại cũng ... khá tiền nên đã có phụ huynh “kiện” nhà trường vì thu... nhiều.

Những “rào cản” này, không chỉ khiến Trường Mầm non Hà Đông mà nhiều trường khác “cười không đành, khóc cũng không xong”. Lãnh đạo các nhà trường rơi vào tâm lý hoang mang, lo sợ và cuối cùng cũng đưa ra quyết định: dừng thu một số khoản. Riêng Trường Mầm non Hà Đông không thu quỹ khuyến học và xã hội hóa. Nhưng, như chia sẻ của phó hiệu trưởng nhà trường, bà Lê Thị Hảo, thì bỏ cái này lại vướng cái khác. Phó hiệu trưởng Lê Thị Hảo cho biết: “Ở năm học trước, nhà trường vẫn xây dựng quỹ khuyến học, đóng góp xã hội hóa trên tinh thần tự nguyện. Năm học này, không thu thì không biết lấy tiền đâu để có phần thưởng cho trẻ dịp cuối năm?”.

Những “xử lý” đối với một số khoản thu mà Trường THPT Hà Trung và Trường Mầm non Hà Đông đã thực hiện, trước hết để bảo đảm sự an toàn. Nhìn từ thực tế, phụ huynh có quyền phản kháng nếu bắt ép đóng góp hoặc tố cáo nếu thấy trường có dấu hiệu lạm thu... “Nhưng nếu tinh thần tự nguyện cao, hiệu quả công việc chắc chắn khả quan hơn”, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Minh Khai 1, bà Dương Thị Thu Hà cho biết.

Thực tế, đến thời điểm hiện tại, khi đang ở giữa học kỳ II, nhưng tiền vận động xã hội hóa ở Trường Tiểu học Minh Khai 1 (phường Hạc Thành) vẫn chưa đạt chỉ tiêu theo kế hoạch để làm những hạng mục đề ra. “Nhà trường vận động theo tinh thần dân chủ, tự nguyện. Tự nguyện không cào bằng. Nếu trong trường hợp không đạt chỉ tiêu, thì được bao nhiêu làm bấy nhiêu. Ngay như việc dạy kỹ năng sống trước đây, nếu phụ huynh không đăng ký cho con, buổi trưa đến đón con về. Hoặc nếu em nào không tham gia xem kịch, thì giáo viên vẫn dạy các em bình thường”, bà Dương Thị Thu Hà cho biết thêm.

Chữ “tự nguyện” chỉ thực sự nhân văn khi không bị gắn kèm một con số cụ thể hay sự thúc giục từ phía giáo viên. Hoạt động mang tính chất tự nguyện phải được thể hiện trên tinh thần tự nguyện đúng nghĩa, không tạo áp lực hay đặt học sinh và phụ huynh vào tình thế buộc phải tham gia...

Bài và ảnh: Vi An

Nguồn Thanh Hóa : https://vhds.baothanhhoa.vn/de-tinh-than-tu-nguyen-nbsp-thuc-su-nhan-van-42565.htm