Tuy nhiên, việc điều chỉnh quy mô, mở rộng, nâng cấp trạm dừng nghỉ đang khai thác hiện chưa được quy định đầy đủ tại các văn bản quy phạm pháp luật, đòi hỏi cần sớm đề xuất bổ sung, tháo gỡ.
Quá tải cả bãi đỗ xe và khu dịch vụ
Một ngày cuối tuần đầu tháng 4 tại trạm dừng nghỉ V52 trên tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, ghi nhận của PV Báo Xây dựng, bãi đỗ xe của trạm quá tải, nhiều tài xế khó khăn tìm chỗ đỗ, dù đã có nhân viên hướng dẫn. Trong khi đó, tại khu dịch vụ bán đồ ăn uống, bàn ghế xếp chật kín, không còn một chỗ trống.
Trạm dừng nghỉ V52 trên cao tốc Hà Nội - Hải Phòng.
Là đơn vị quản lý hai trạm dừng nghỉ trên cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, ông Vũ Tuấn Phong, Giám đốc Công ty Dịch vụ đường cao tốc VRS cho biết, dịp nghỉ lễ hay cuối tuần, lượng phương tiện vào trạm dừng nghỉ V23 và V52 tăng đột biến.
"Có lúc xe bị mắc kẹt không ra được vì lượng xe quá đông. Nhiều người đi qua thấy đông quá không dám vào trạm dừng nghỉ", ông Phong cho hay.
Theo ông Phong, không chỉ cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, các tuyến cao tốc có lưu lượng lớn như: Pháp Vân - Cầu Giẽ, Nội Bài - Lào Cai, TP.HCM - Trung Lương nhu cầu mở rộng trạm dừng nghỉ, nhất là các công trình dịch vụ công như bãi đỗ xe trở nên bức thiết.
Ông Phạm Việt Sơn, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Phát triển hạ tầng và Đầu tư tài chính Việt Nam (VIDIFI) - đơn vị quản lý 3 trạm dừng nghỉ trên cao tốc Hà Nội - Hải Phòng cho biết, sau 10 năm đưa vào khai thác, lưu lượng xe trên tuyến đã tăng từ 18.000 lượt xe quy đổi PCU/ngày đêm năm 2016 lên 65.000 lượt xe quy đổi PCU/ngày đêm thời điểm hiện nay. Điều này dẫn đến quá tải trong việc đáp ứng nhu cầu dừng đỗ xe tại các trạm dừng nghỉ.
Nhu cầu bức thiết
Theo ông Sơn, để phục vụ tốt hơn, đồng thời theo mục tiêu tăng trưởng xanh, trạm dừng nghỉ phải có trạm sạc pin nên rất cần lắp bổ sung các trụ sạc. Vì vậy, nhu cầu mở rộng bãi đỗ xe tại các trạm dừng nghỉ rất cấp thiết.
Là đơn vị sở hữu trạm dừng nghỉ Xuân Khiêm trên cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình, ông Đinh Văn Bảy, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Xuân Khiêm cho biết, bãi đỗ xe tại trạm đã có dấu hiệu mãn tải, nhất là vào ban đêm.
"Đơn vị có nhu cầu mở rộng trạm dừng nghỉ nhưng không biết căn cứ vào quy định nào để triển khai. Vì vậy, các thủ tục thỏa thuận với dân, thu hồi và chuyển đổi mục đích sử dụng đất không thực hiện được", ông Bảy nói.
Tương tự, tại trạm dừng nghỉ Km117 cao tốc Nội Bài - Lào Cai, lãnh đạo đơn vị quản lý trạm cho hay, quỹ đất bên cạnh trạm có thể đầu tư mở rộng thêm các dịch vụ phục vụ khách hàng. Tuy nhiên, các quy định pháp luật hiện chưa cho phép nên đơn vị chờ hướng dẫn.
Về vấn đề này, Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, thực tế cho thấy, nhiều trường hợp trạm dừng nghỉ cần đầu tư mở rộng, nâng cấp, hiện đại hóa để đáp ứng nhu cầu của người tham gia giao thông, bảo đảm an toàn. Tuy nhiên, các văn bản hiện hành chưa quy định đầy đủ để triển khai việc điều chỉnh quy mô, mở rộng, nâng cấp trạm dừng nghỉ đang khai thác.
Bổ sung quy định, gỡ vướng mắc
Để tháo gỡ các vướng mắc, Cục Đường bộ Việt Nam cho biết, tại dự thảo sửa đổi Nghị định 165/2024, Bộ Xây dựng đề xuất bổ sung quy định về đầu tư mở rộng trạm dừng nghỉ (đã được ký hợp đồng để nhà đầu tư kinh doanh khai thác) giữa nhà đầu tư với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.
Theo đó, dự thảo quy định: Việc đầu tư mở rộng trạm dừng nghỉ nhằm hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng, đáp ứng nhu cầu sử dụng dịch vụ của người và phương tiện tham gia giao thông.
Cơ quan có thẩm quyền và nhà đầu tư hoặc tổ chức đang đầu tư, khai thác trạm dừng nghỉ có trách nhiệm thỏa thuận, thống nhất phương án đầu tư mở rộng, đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ.
Bên cạnh đó, cơ quan có thẩm quyền có trách nhiệm xác định hình thức, phương thức đầu tư mở rộng trạm dừng nghỉ theo quy định pháp luật. Đồng thời, xác định nghĩa vụ tài chính của nhà đầu tư khi mở rộng trạm dừng nghỉ.
Với dự án đường cao tốc đầu tư theo phương thức PPP, trường hợp đàm phán không thành công với nhà đầu tư, doanh nghiệp đang khai thác trạm dừng nghỉ thì cơ quan có thẩm quyền tổ chức đàm phán với nhà đầu tư dự án đường cao tốc về phương án đầu tư, kinh doanh đối với phần mở rộng trạm dừng nghỉ.
Việc xác định quyền, nghĩa vụ của nhà đầu tư PPP đối với phần mở rộng trạm dừng nghỉ thực hiện theo quy định của pháp luật. Thời hạn khai thác phần mở rộng trạm dừng nghỉ được xác định bảo đảm đồng bộ với thời hạn hợp đồng dự án đường cao tốc theo phương thức PPP.
Trình tự thủ tục đầu tư mở rộng trạm dừng nghỉ thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai, pháp luật về xây dựng và pháp luật khác có liên quan.
Trạm dừng nghỉ phải có diện tích tối thiểu 1.000m2
Theo QCVN 43:2024/BGTVT - Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Trạm dừng nghỉ đường bộ của Bộ GTVT (nay là Bộ Xây dựng), trạm dừng nghỉ đường bộ có 4 loại và các hạng mục công trình bắt buộc phải có.
Cụ thể, trạm dừng nghỉ loại 1 diện tích tối thiểu là 10.000m2, loại 2 diện tích tối thiểu 5.000m2, loại 3 diện tích tối thiểu 3.000m2, loại 4 diện tích tối thiểu 1.000m2, trong đó diện tích tối thiểu dành cho khu đỗ xe chiếm 50% diện tích tối thiểu của trạm.
Các trạm dừng nghỉ này phải có khu kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa phương tiện; trạm cấp nhiên liệu; khu vệ sinh, phòng nghỉ tạm thời cho lái xe, nơi cung cấp thông tin, phòng trực cứu hộ; công trình dịch vụ thương mại…
Trần Duy