Đề xuất DNNN then chốt được trích 10% lợi nhuận thực hiện nhiệm vụ dự trữ quốc gia

2 giờ trướcBài gốc

Tập trung mua tăng hàng dự trữ quốc gia, hàng dự trữ chiến lược đối với các mặt hàng quan trọng, các mặt hàng phục vụ quốc phòng, an ninh, quốc kế dân sinh như lương thực, xăng, dầu, dầu thô, công nghệ cao...

Bộ Tài chính vừa gửi Bộ Tư pháp thẩm định dự án Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế nhà nước. Tại Nghị quyết này, Bộ Tài chính đề xuất một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế nhà nước, dự kiến áp dụng đối với các thành tố dự trữ quốc gia và DNNN.

Theo Bộ Tài chính, một trong hai trụ cột cốt lõi của dự thảo là thay đổi tư duy về dự trữ quốc gia. Hiện nay, quy mô dự trữ quốc gia của Việt Nam mới chỉ đạt khoảng 0,12% GDP (năm 2025), một con số khá khiêm tốn so với mục tiêu 0,8-1% vào năm 2030. Để hiện thực hóa mục tiêu này, dự thảo đề xuất các chính sách mang tính bước ngoặt, gồm:

Ưu tiên ngân sách: Tập trung mua tăng hàng dự trữ quốc gia, hàng dự trữ chiến lược đối với các mặt hàng quan trọng, các mặt hàng phục vụ quốc phòng, an ninh, quốc kế dân sinh như lương thực, xăng, dầu, dầu thô, công nghệ cao... bảo đảm mức dự trữ quốc gia đã đề ra tại Nghị quyết số 79-NQ/TW; ưu tiên bố trí ngân sách nhà nước để đầu tư xây dựng kho dự trữ quốc gia, trong đó tập trung xây dựng các kho dự trữ quốc gia chiến lược về xăng, dầu, dầu thô theo quy hoạch tổng thể hệ thống kho dự trữ quốc gia đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Huy động nguồn lực doanh nghiệp: Cho phép các DNNN then chốt dành tối thiểu 10% lợi nhuận để lại sau thuế để tham gia dự trữ theo phân công của Chính phủ. Điều này giúp tận dụng hệ thống logistics và năng lực quản trị sẵn có của doanh nghiệp, giảm áp lực cho ngân sách.

Cơ chế miễn trừ trách nhiệm: Đây là điểm mới quan trọng nhằm bảo vệ cán bộ, lãnh đạo trước các rủi ro khách quan khi thực hiện dự trữ chiến lược, miễn là tuân thủ đúng quy trình và minh bạch.

Trụ cột thứ hai của dự thảo nhằm tạo nội lực cho các DNNN, với cơ chế cho phép doanh nghiệp được trích tối đa 10% phần lợi nhuận vượt kế hoạch để hình thành quỹ thưởng.

Cơ chế này sẽ thay đổi tư duy quản trị từ “giữ vốn an toàn” sang “tăng trưởng giá trị”. Khi lợi ích của người lao động gắn liền với hiệu quả kinh doanh, doanh nghiệp sẽ có động lực tự thân để bứt phá.

Bộ Tài chính cho biết, Nghị quyết số 79-NQ/TW xác định: “Xây dựng cơ chế thưởng tại doanh nghiệp theo tỷ lệ đối với phần lợi nhuận vượt kế hoạch, gắn với nâng cao chất lượng công tác lập và giao kế hoạch của doanh nghiệp, bảo đảm chặt chẽ, sát thực tiễn. Có cơ chế để doanh nghiệp cổ phần được chủ động hình thành quỹ cổ phiếu thưởng nhằm thu hút, giữ chân người lao động có trình độ cao về chuyên môn, quản lý, có đóng góp lớn cho sự phát triển của doanh nghiệp, trên nguyên tắc bảo đảm minh bạch, khách quan, không ảnh hưởng tới quyền kiểm soát của cổ đông nhà nước”.

Nghị quyết số 12-NQ/TW ngày 3/6/2017 của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục cơ cấu lại, đổi mới và nâng cao hiệu quả DNNN đã khẳng định tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách để DNNN thực sự vận hành theo cơ chế thị trường: DNNN tham gia thực hiện nhiệm vụ chính trị, xã hội do Nhà nước giao theo cơ chế Nhà nước đặt hàng, lựa chọn cạnh tranh, công khai và xác định rõ giá thành, chi phí thực hiện, trách nhiệm và quyền lợi của Nhà nước, DNNN, bảo đảm không làm giảm hiệu quả kinh doanh của DNNN.

Do đó, Bộ Tài chính cho rằng, việc ban hành quy định này tại dự thảo Nghị quyết nhằm tạo cơ chế khuyến khích, từ đó khơi thông nguồn lực của kinh tế nhà nước để đạt các mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.

Theo tính toán của Bộ Tài chính dựa trên Báo cáo số 846/BC-CP ngày 29/9/2025 của Chính phủ về đầu tư, quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp trong phạm vi cả nước năm 2024: Lợi nhuận trước thuế của 673 DNNN đạt 248.723 tỷ đồng, giả định lợi nhuận thực hiện vượt 100% so với kế hoạch năm 2024 (tương ứng 124.000 tỷ đồng), thì số lợi nhuận được trích tương ứng khoảng 12.000 tỷ đồng (= 124.000 x 10%).

Bên cạnh đó, Nhà nước sẽ trao quyền tự chủ lớn hơn cho các tập đoàn, tổng công ty hoạt động trong các lĩnh vực “xương sống” như hạ tầng, năng lượng và công nghiệp nền tảng. Tuy nhiên, quyền hạn mới luôn đi đôi với trách nhiệm giải trình nghiêm ngặt để tránh thất thoát, lãng phí hoặc lợi ích nhóm.

Diệu Phương

Nguồn PetroTimes : https://petrotimes.vn/de-xuat-dnnn-then-chot-duoc-trich-10-loi-nhuan-thuc-hien-nhiem-vu-du-tru-quoc-gia-740186.html