Đề xuất EU hoãn thuế lên phân bón bởi xung đột Trung Đông

6 giờ trướcBài gốc

Đề xuất xem xét lại thuế carbon với phân bón

Chi phí đầu vào leo thang do xung đột Trung Đông đang buộc Pháp phải thúc đẩy Liên minh châu Âu (EU) xem xét lại một trong những công cụ khí hậu quan trọng nhất của khối. Đề xuất tạm dừng áp dụng Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM) đối với phân bón cho thấy áp lực ngày càng lớn giữa mục tiêu chuyển đổi xanh và yêu cầu ổn định sản xuất nông nghiệp.

Cụ thể, Chính phủ Pháp cho biết sẽ chính thức đề nghị Ủy ban châu Âu tạm hoãn thuế carbon áp lên phân bón, ít nhất trong thời gian khủng hoảng. Bộ trưởng Nông nghiệp Pháp Annie Genevard cho biết sẽ chính thức yêu cầu Liên minh châu Âu vào ngày 30/3, đình chỉ việc áp dụng thuế biên giới carbon đối với phân bón, do giá cả tăng cao vì cuộc chiến tranh Mỹ và Israel - Iran.

Hoạt động vận chuyển phân bón canxi amoni nitrat dạng rời tại kho của một hợp tác xã nông nghiệp ở châu Âu. Ảnh: Bloomberg

Lập luận của Paris khá rõ ràng khi chi phí phân bón đã tăng mạnh vì gián đoạn nguồn cung toàn cầu, việc tiếp tục áp thêm chi phí từ chính sách khí hậu sẽ khiến nông dân thêm khó khăn, thậm chí làm suy giảm sản lượng. Nguyên nhân trực tiếp đến từ căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt là xung đột liên quan đến Iran. Khu vực Vịnh Ba Tư vốn là nguồn cung quan trọng của các nguyên liệu đầu vào cho sản xuất phân bón, từ khí đốt tự nhiên đến các sản phẩm trung gian như amoniac.

Việc tuyến vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn đã khiến dòng chảy hàng hóa bị “thắt cổ chai”, kéo theo giá urê và phosphate tăng vọt trên thị trường quốc tế. Đối với châu Âu, tác động không chỉ dừng ở chi phí nhập khẩu. Ngành sản xuất phân bón nội khối vốn phụ thuộc lớn vào khí đốt, yếu tố cũng đã biến động mạnh từ sau khủng hoảng năng lượng, nay tiếp tục chịu áp lực kép.

Trong khi đó, CBAM lại được thiết kế để bảo vệ chính các ngành phát thải cao như phân bón trước cạnh tranh từ bên ngoài. Điều này tạo ra một nghịch lý: công cụ bảo hộ dài hạn lại có thể trở thành gánh nặng ngắn hạn.

Bài toán cân bằng giữa khí hậu và an ninh lương thực

Theo đề xuất từ phía Pháp, EU có thể lựa chọn hai hướng đi: tạm miễn áp dụng CBAM với phân bón, hoặc thiết lập cơ chế bù đắp chi phí để giảm tác động lên người sử dụng cuối cùng là nông dân. Một phương án đáng chú ý là việc tạm dừng có thể kéo dài đến đầu năm 2027 và áp dụng hồi tố từ thời điểm cơ chế bắt đầu có hiệu lực.

Đề xuất này phản ánh sự thay đổi trong ưu tiên chính sách khi chuỗi cung ứng toàn cầu gặp biến động mạnh. Trong điều kiện bình thường, CBAM đóng vai trò như "hàng rào carbon", ngăn chặn hiện tượng doanh nghiệp chuyển sản xuất sang các quốc gia có tiêu chuẩn môi trường thấp hơn. Tuy nhiên, khi thị trường gặp cú sốc nguồn cung, mục tiêu ổn định giá cả và đảm bảo an ninh lương thực có xu hướng được đặt lên trước.

Không chỉ Pháp, nhiều quốc gia thành viên EU cũng đang đối mặt với sức ép tương tự từ khu vực nông nghiệp. Giá phân bón tăng kéo theo chi phí sản xuất nông sản leo thang, làm dấy lên lo ngại về lạm phát lương thực và khả năng cạnh tranh của nông sản châu Âu trên thị trường quốc tế. Nếu không có biện pháp điều chỉnh, hệ quả có thể lan rộng từ thu nhập nông dân đến chuỗi cung ứng thực phẩm.

Dù vậy, việc tạm dừng CBAM cũng không phải lựa chọn dễ dàng. Cơ chế này là trụ cột trong chiến lược giảm phát thải của EU, đồng thời mang ý nghĩa địa chính trị khi tạo sức ép buộc các đối tác thương mại nâng tiêu chuẩn môi trường. Trước đây, CBAM đã vấp phải chỉ trích từ nhiều nước, trong đó có Trung Quốc, với lập luận rằng đây là một hình thức bảo hộ trá hình.

Do đó, bất kỳ quyết định nới lỏng nào cũng cần được cân nhắc kỹ để tránh làm suy yếu cam kết khí hậu của EU. Một số ý kiến cho rằng giải pháp trung gian có thể là hỗ trợ trực tiếp cho nông dân hoặc ngành sản xuất phân bón, thay vì điều chỉnh chính sách thuế ở cấp độ toàn khối.

Câu chuyện của Pháp cho thấy thách thức ngày càng lớn trong việc cân bằng giữa chuyển đổi xanh và ổn định kinh tế. Khi các cú sốc địa chính trị ngày càng khó lường, chính sách khí hậu không thể vận hành tách rời thực tế thị trường. Khả năng điều chỉnh linh hoạt, thay vì áp dụng cứng nhắc, có thể sẽ là yếu tố quyết định để vừa giữ vững mục tiêu dài hạn, vừa ứng phó hiệu quả với các biến động ngắn hạn.

Lê An

Nguồn Công Thương : https://congthuong.vn/de-xuat-eu-hoan-thue-len-phan-bon-boi-xung-dot-trung-dong-449214.html