Đề xuất giáo dục tiểu học, THCS là bắt buộc: Gia đình phải bảo đảm con em đi học

14 phút trướcBài gốc

Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định quy định phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 5 đến 6 tuổi, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ.

Dự thảo này được xây dựng nhằm thể chế hóa các quy định của Đảng và Luật Giáo dục sửa đổi, thay thế cho Nghị định 20/2014 hiện hành.

Chuyển từ "phổ cập" sang "bắt buộc"

Điểm thay đổi đáng chú ý nhất so với quy định hiện hành là việc dự thảo chính thức chuyển từ "phổ cập giáo dục tiểu học, THCS" sang "giáo dục bắt buộc đối với cấp tiểu học và THCS" nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Giáo dục.

Theo đó, giáo dục tiểu học bắt buộc với trẻ trong độ tuổi từ 6 đến 14 chưa hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học. Giáo dục THCS bắt buộc với thanh niên, thiếu niên trong độ tuổi từ 11 đến 18 đã hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học nhưng chưa hoàn thành chương trình giáo dục THCS.

Đối với cấp mầm non, dự thảo cũng điều chỉnh độ tuổi từ "trẻ em 5 tuổi" thành "trẻ em từ 5 đến 6 tuổi" để phù hợp với thực tiễn quản lý và chu kỳ năm học.

Dự thảo cũng nêu rõ những trẻ không có khả năng học tập do tình trạng sức khỏe đặc biệt nghiêm trọng, khuyết tật đặc biệt nặng, sẽ không tính vào nhóm bắt buộc.

Nhà nước thực hiện chính sách hỗ trợ cho các em được miễn, giảm học phí, miễn phí sách giáo khoa và hỗ trợ chi phí học tập khi tham gia các chương trình giáo dục bắt buộc.

Bộ GD&ĐT đề xuất chuyển từ “phổ cập” sang “bắt buộc” đối với giáo dục tiểu học và THCS từ tháng 7-2026. Ảnh minh họa: TT

Gắn trách nhiệm gia đình để ngăn học sinh bỏ học

Dự thảo Nghị định nhấn mạnh việc chuyển trọng tâm từ chỉ "công nhận kết quả" sang "kiểm soát quá trình" nhằm hạn chế triệt để tình trạng học sinh bỏ học giữa chừng tại các địa phương.

Theo đó, mọi công dân trong độ tuổi quy định có nhiệm vụ học tập để đạt trình độ phổ cập giáo dục và có nghĩa vụ học tập để đạt trình độ giáo dục bắt buộc. Gia đình phải tạo điều kiện cho các thành viên trong độ tuổi quy định được học tập để đạt trình độ phổ cập giáo dục, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ. Các cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện các nhiệm vụ này theo đúng chức năng.

Dự thảo bổ sung quy định nghiêm cấm các hành vi cản trở, ngăn cấm hoặc gây khó khăn cho việc học tập của đối tượng thụ hưởng. Đồng thời, nghiêm cấm việc gian lận, làm sai lệch hồ sơ, số liệu, kết quả trong tổ chức thực hiện, kiểm tra, công nhận và duy trì kết quả, cũng như hành vi lợi dụng các hoạt động này để trục lợi.

So với Nghị định 20/2014, dự thảo bãi bỏ thẩm quyền kiểm tra và công nhận của UBND huyện, chuyển sang mô hình chỉ công nhận ở cấp xã và cấp tỉnh, nhằm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay, giúp tinh giản thủ tục hành chính và rút ngắn quy trình.

Hệ thống tiêu chuẩn công nhận cũng được làm mới hoàn toàn theo hướng thực chất hơn, chuyển từ việc phân loại theo mức độ 1, 2, 3 sang "mức độ hoàn thành" và "mức độ nâng cao" đối với giáo dục bắt buộc nhằm đơn giản hóa hệ thống đánh giá và tránh bệnh thành tích.

Về dự kiến nguồn lực, kinh phí thực hiện sẽ được cân đối, phân bổ trong dự toán ngân sách nhà nước hằng năm theo phân cấp. Với các địa phương khó khăn, chưa tự cân đối được ngân sách, ngân sách trung ương sẽ hỗ trợ.

Theo báo cáo đánh giá tác động của Bộ GD&ĐT, việc ban hành dự thảo này phù hợp với khả năng cân đối ngân sách nhà nước và không tạo ra gánh nặng vượt khả năng cho phép.

Ngoài ra, nguồn vốn còn được lồng ghép từ các chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục và huy động các nguồn lực xã hội hóa hợp pháp khác. Quá trình huy động nguồn lực xã hội phải bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, minh bạch, nghiêm cấm lợi dụng để ép buộc phụ huynh đóng góp trái quy định.

Nếu dự thảo được thông qua, Nghị định mới dự kiến có hiệu lực từ 1-7-2026.

GD&ĐT được Đảng và Nhà nước xác định là quốc sách hàng đầu, giữ vai trò then chốt trong phát triển con người, nguồn nhân lực và bảo đảm an sinh xã hội. Nhiều chủ trương, chính sách lớn đã được ban hành nhằm đổi mới căn bản, toàn diện GD&ĐT, trong đó nhấn mạnh nhiệm vụ nâng cao chất lượng phổ cập giáo dục, thực hiện giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ trong bối cảnh phát triển mới của đất nước.

Việt Nam đã hoàn thành phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, duy trì vững chắc phổ cập giáo dục tiểu học và THCS ở các địa phương, tỉ lệ người biết chữ trong độ tuổi 15-60 đạt mức cao so với khu vực.

Bộ GD&ĐT nhận định những kết quả này tạo điều kiện thuận lợi để chuyển từ giai đoạn tập trung phổ cập sang giai đoạn quản lý bằng cơ chế giáo dục bắt buộc đối với giáo dục tiểu học, THCS và duy trì bền vững kết quả xóa mù chữ.

Tuy nhiên, bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội hiện nay cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hệ thống giáo dục. Quá trình đô thị hóa nhanh, di cư lao động, chuyển dịch cơ cấu dân số, sự phân hóa điều kiện kinh tế - xã hội giữa các vùng, miền đã làm phát sinh những vấn đề phức tạp trong việc bảo đảm quyền học tập của trẻ em và người học.

Ở một số địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và khu vực có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, vẫn còn trẻ trong độ tuổi chưa được đến trường đầy đủ, học sinh bỏ học sớm, nguy cơ tái mù chữ ở người lớn.

Mặt khác, việc Luật sửa đổi, bổ sung Luật Giáo dục quy định giáo dục tiểu học và THCS là giáo dục bắt buộc đặt ra yêu cầu phải có cơ chế pháp lý cụ thể để tổ chức thực hiện thống nhất trên phạm vi toàn quốc.

Cạnh đó, các chủ trương mới của Đảng và Nhà nước về thực hiện giáo dục bắt buộc 9 năm, phát triển giáo dục mầm non, xây dựng xã hội học tập và thúc đẩy học tập suốt đời đòi hỏi phải rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật dưới luật để bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và hiệu quả.

Nghị quyết 281 của Chính phủ, các chương trình, đề án, trong đó có chương trình mục tiêu quốc gia phát triển đột phá giáo dục, đã xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ và nguồn lực để triển khai các nội dung này trong giai đoạn tới.

THANH THANH

Nguồn PLO : https://plo.vn/de-xuat-giao-duc-tieu-hoc-thcs-la-bat-buoc-gia-dinh-phai-bao-dam-con-em-di-hoc-post897720.html