Đại diện các thương vụ, địa phương tham gia Hội nghị. Ảnh: Cấn Dũng
Xuất khẩu tăng mạnh, nhập siêu chưa đáng lo
Sáng 12/3/2026 tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài quý I năm 2026
Chia sẻ về giải pháp điều hành xuất khẩu năm 2026, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho biết bức tranh xuất nhập khẩu của Việt Nam trong hai tháng đầu năm tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực.
Theo số liệu tổng hợp, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam trong hai tháng đầu năm đạt 76,39 tỷ USD, tăng 18,3% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mục tiêu tăng trưởng 15–16% mà Chính phủ đặt ra cho cả năm 2026.
Dù vậy, cán cân thương mại trong giai đoạn này ghi nhận nhập siêu gần 3 tỷ USD. Theo ông Sơn, đây không phải là tín hiệu đáng lo ngại bởi phần lớn kim ngạch nhập khẩu tập trung vào máy móc, thiết bị và nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất.
“Việc nhập khẩu tăng chủ yếu phục vụ sản xuất và xuất khẩu trong thời gian tới. Đây là yếu tố cho thấy hoạt động sản xuất công nghiệp và xuất khẩu của Việt Nam đang được chuẩn bị nguồn lực để tăng trưởng mạnh hơn trong các tháng tiếp theo”, ông Sơn nhận định.
Để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, Bộ Công Thương dự kiến tiếp tục theo dõi sát diễn biến thương mại toàn cầu và phối hợp với các bộ, ngành để triển khai các giải pháp điều hành linh hoạt.
Theo đó, Bộ Công Thương sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Xây dựng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp về sản xuất, tín dụng và logistics.
Cùng với đó, Bộ Công Thương đang trình Chính phủ ban hành một số chính sách mới nhằm thúc đẩy xuất khẩu, trong đó có nghị định thay thế Nghị định 107/2018/NĐ-CP và Nghị định 01/2025/NĐ-CP; quy định về hàng hóa sản xuất tại Việt Nam; cùng thông tư hướng dẫn Nghị định 259/2025/NĐ-CP.
Các chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho hoạt động xuất khẩu, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng các yêu cầu thương mại quốc tế.
Ông Nguyễn Anh Sơn - Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu Bộ Công Thương. Ảnh: Cấn Dũng
Tăng vai trò thương vụ Việt Nam ở nước ngoài
Một trong những giải pháp đáng chú ý được Cục Xuất nhập khẩu đề xuất là tăng cường vai trò của hệ thống thương vụ Việt Nam tại các thị trường nước ngoài.
Theo ông Nguyễn Anh Sơn, Bộ Công Thương sẽ nghiên cứu giao chỉ tiêu cụ thể (KPI) cho từng thương vụ theo khu vực thị trường. Các thương vụ sẽ phối hợp với Cục Xúc tiến thương mại và các đơn vị liên quan để hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, mở rộng thị trường và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do.
Trong trường hợp kim ngạch xuất khẩu sang một thị trường có dấu hiệu suy giảm, các thương vụ cần chủ động tìm kiếm và đề xuất những thị trường mới, từ đó giúp cơ quan quản lý xây dựng chính sách hỗ trợ phù hợp.
Ngoài ra, hệ thống thương vụ cũng được yêu cầu tăng cường công tác cảnh báo sớm, cung cấp thông tin về rủi ro thương mại, thay đổi chính sách nhập khẩu và các biện pháp phòng vệ thương mại từ phía các nước đối tác. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam chủ động hơn trong việc xây dựng chiến lược xuất khẩu và quản trị rủi ro trong thương mại quốc tế.
Cơ hội và áp lực tại các thị trường lớn
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động, thị trường Hoa Kỳ vẫn là một trong những thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam nhờ quy mô tiêu dùng và sức mua cao.
Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực sang thị trường này gồm máy móc thiết bị điện tử, cơ khí, dệt may, đồ gỗ và giày dép. Tuy nhiên, doanh nghiệp Việt Nam cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng mạnh và các tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe hơn.
Tại thị trường Liên minh châu Âu, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) tiếp tục mang lại lợi thế lớn khi hơn 80% dòng thuế đã được cắt giảm. Tuy nhiên, các quy định về môi trường, phát triển bền vững và truy xuất nguồn gốc đang ngày càng nghiêm ngặt.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao tiêu chuẩn sản phẩm, kiểm soát chặt nguồn nguyên liệu và tuân thủ đầy đủ các quy định của thị trường nhập khẩu để duy trì lợi thế cạnh tranh.
Bình Nguyên