Hiện nay, kết nối đường bộ Việt Nam - Campuchia chủ yếu thông qua cặp cửa khẩu quốc tế Mộc Bài - Bavet. Phía Việt Nam khai thác quốc lộ 22, phía Campuchia sử dụng quốc lộ 1. Trong bối cảnh lưu lượng vận tải hàng hóa và hành khách ngày càng gia tăng, nhu cầu nâng cấp hạ tầng kết nối xuyên biên giới trở nên cấp thiết.
Phía Việt Nam đang triển khai dự án cao tốc TP.HCM - Mộc Bài dài gần 51 km. Tuyến có điểm đầu kết nối Vành đai 3 TP.HCM, điểm cuối nối quốc lộ 22, cách cửa khẩu Mộc Bài khoảng 5 km. Dự án đã được phê duyệt chủ trương đầu tư theo phương thức PPP, hợp đồng BOT, với UBND TP.HCM là cơ quan có thẩm quyền thực hiện. Tổng mức đầu tư hơn 19.600 tỷ đồng, trong đó vốn Nhà nước khoảng 9.674 tỷ đồng.
Phía Campuchia cũng đang triển khai tuyến cao tốc Phnom Penh - Bavet dài khoảng 135 km theo phương thức PPP và đã khởi công từ tháng 6/2023. Đoạn cuối tuyến hiện dừng cách biên giới khoảng 15 km để chờ hai bên thống nhất vị trí đấu nối chính thức.
Phối cảnh nút giao cao tốc TP.HCM - Mộc Bài và Vành đai 3 TP.HCM. Ảnh: Ban Giao thông TP.HCM
Từ năm 2017, Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam (nay là Bộ Xây dựng) và Bộ Giao thông Công chính Campuchia đã ký Bản ghi nhớ liên quan đến phương án quy hoạch điểm đấu nối gần khu vực cột mốc 164 trên cơ sở nghiên cứu do JICA tài trợ. Tuy nhiên, việc xác định vị trí kết nối chính thức vẫn cần sự xem xét, quyết định của Chính phủ hai nước.
Giai đoạn 2023 - 2025, Bộ Xây dựng đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương làm việc với phía Campuchia; đồng thời rà soát quy hoạch mạng lưới đường bộ và thành lập Nhóm công tác liên ngành để thúc đẩy phương án kết nối.
Sau khi khảo sát thực địa và đánh giá ưu, nhược điểm giữa phương án tại khu vực cột mốc 164 và cột mốc 170, Bộ Xây dựng cùng các địa phương đề xuất lộ trình triển khai theo hai giai đoạn.
Trong giai đoạn trước mắt, việc kết nối sẽ thực hiện thông qua hạ tầng cửa khẩu quốc tế Mộc Bài - Bavet hiện hữu. Phương án này cho phép tận dụng hệ thống giao thông sẵn có, bảo đảm lưu thông hàng hóa và hành khách ổn định, đồng thời khai thác hiệu quả tuyến cao tốc TP.HCM - Mộc Bài đang được đầu tư.
Ở giai đoạn tiếp theo, hai tuyến cao tốc sẽ được kết nối trực tiếp tại khu vực cột mốc 170, theo hướng lối thông quan hàng hóa của cặp cửa khẩu Mộc Bài - Bavet. Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, phương án này có cơ sở về quy hoạch, hạ tầng và nhận được sự ủng hộ của các bộ, ngành và địa phương liên quan.
Bộ Xây dựng đã kiến nghị Chính phủ xem xét chấp thuận chủ trương kết nối hai tuyến cao tốc theo lộ trình hai giai đoạn, đồng thời chỉ đạo các cơ quan liên quan hoàn thiện hồ sơ kỹ thuật, pháp lý và thủ tục đối ngoại để triển khai.
Khi hoàn thành, tuyến cao tốc TP.HCM - Mộc Bài kết nối với Phnom Penh - Bavet sẽ hình thành trục giao thông chiến lược, rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa giữa Việt Nam và Campuchia.
Đây không chỉ là bước tiến về hạ tầng giao thông, mà còn là nền tảng quan trọng thúc đẩy liên kết kinh tế, thương mại và đầu tư, củng cố vai trò của vùng kinh tế trọng điểm phía Nam trong chuỗi cung ứng khu vực.
Văn Hùng