TPHCM sẽ triển khai lộ trình chuyển đổi phương tiện giao thông theo từng khu vực
Chiều 30-5, Sở Xây dựng TPHCM cho biết, theo đề xuất của đơn vị tư vấn, thành phố sẽ triển khai lộ trình chuyển đổi phương tiện giao thông theo từng khu vực, tiến tới mục tiêu đến ngày 1-1-2040, toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ lưu thông trên địa bàn thành phố sử dụng điện hoặc năng lượng xanh.
Việc chuyển đổi được xây dựng theo hướng ưu tiên các khu vực nhạy cảm về môi trường, vùng có mật độ giao thông cao và những địa bàn có điều kiện thuận lợi để triển khai trước.
Tại đặc khu Côn Đảo, lộ trình chuyển đổi được đề xuất với tiến độ nhanh nhất.
Cụ thể, từ ngày 1-1-2027, toàn bộ xe buýt phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Đến ngày 1-6-2027, hoàn thành chuyển đổi toàn bộ xe mô tô, xe gắn máy.
Từ ngày 31-12-2027, các loại ô tô, trừ xe tải trên 1 tấn và một số phương tiện đặc thù, phải hoàn tất chuyển đổi. Đến ngày 1-1-2030, 100% phương tiện giao thông đường bộ tại Côn Đảo lưu thông phải là phương tiện sử dụng điện hoặc năng lượng xanh.
Đối với các xã Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ và Thạnh An, xe buýt nội tỉnh sẽ hoàn tất chuyển đổi từ đầu năm 2027. Đến năm 2030, xe ô tô, mô tô, xe gắn máy của người dân, hộ gia đình và phương tiện kinh doanh vận tải phải chuyển sang sử dụng điện hoặc năng lượng xanh, ngoại trừ một số trường hợp đặc thù. Từ năm 2035, toàn bộ phương tiện lưu thông trên địa bàn các xã này phải là phương tiện xanh.
Một nội dung đáng chú ý là việc hình thành vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực bên trong vành đai hạn chế xe tải hiện hữu. Đây được xác định là khu vực có mật độ phương tiện lớn, phát sinh nhiều khí thải, cần áp dụng các giải pháp kiểm soát môi trường nghiêm ngặt hơn.
Cũng theo đề xuất, từ năm 2027, 100% xe buýt nội tỉnh hoạt động trong vùng phát thải thấp phải là xe điện hoặc sử dụng năng lượng xanh. Đối với taxi, từ năm 2028, phương tiện phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 5 và đến 2030 phải chuyển hoàn toàn sang xe điện hoặc năng lượng xanh.
Xe hợp đồng dưới 9 chỗ cũng được yêu cầu đạt tiêu chuẩn khí thải mức 5 từ năm 2028 và chuyển đổi hoàn toàn sang phương tiện xanh vào 2035.
Đối với xe khách, xe hợp đồng từ 10 chỗ trở lên và xe tải, lộ trình được thực hiện theo từng giai đoạn, kết hợp giữa yêu cầu nâng tiêu chuẩn khí thải và hạn chế khung giờ lưu thông đối với phương tiện chưa đáp ứng yêu cầu. Đến năm 2035, các nhóm phương tiện này phải chuyển đổi hoàn toàn sang điện hoặc năng lượng xanh.
Xe công nghệ hai bánh chở khách và giao hàng trong vùng phát thải thấp sẽ phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh từ ngày 1-1-2028. Xe mô tô, xe gắn máy cá nhân phải đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 từ năm 2029 và chuyển đổi hoàn toàn sang phương tiện xanh từ năm 2035.
Đối với các khu vực còn lại của TPHCM, lộ trình chuyển đổi theo từng bước. Từ năm 2027, các phương tiện của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập đến hạn thay thế hoặc đầu tư mới phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Đến năm 2030, toàn bộ phương tiện của khối cơ quan nhà nước phải hoàn tất chuyển đổi.
Xe buýt nội tỉnh được yêu cầu chuyển đổi hoàn toàn từ năm 2027; xe buýt liên tỉnh hoạt động trên địa bàn thành phố hoàn tất trước năm 2030. Taxi phải sử dụng điện hoặc năng lượng xanh từ năm 2030; xe công nghệ hai bánh chuyển đổi hoàn toàn từ năm 2030. Đối với xe mô tô, xe gắn máy cá nhân và ô tô không kinh doanh vận tải, lộ trình áp dụng các mức tiêu chuẩn khí thải ngày càng cao trước khi chuyển đổi hoàn toàn sang điện hoặc năng lượng xanh vào năm 2040.
Năm 2040, toàn bộ phương tiện giao thông đường bộ lưu thông trên địa bàn TPHCM sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Ảnh: QUỐC HÙNG
Theo đề xuất, sẽ có nhiều chính sách hỗ trợ tài chính cho người dân và doanh nghiệp. Trong đó, hộ nghèo được hỗ trợ 100% giá trị xe máy điện cùng các khoản lệ phí liên quan, tương đương khoảng 20 triệu đồng/xe; hộ cận nghèo được hỗ trợ khoảng 14 triệu đồng/xe.
Đối với shipper và người lao động sử dụng xe máy làm phương tiện mưu sinh, thành phố dự kiến hỗ trợ lệ phí trước bạ, phí đăng ký xe và lãi suất vay mua xe, với mức khoảng 5 triệu đồng/xe.
Riêng tại Côn Đảo, mức hỗ trợ được đề xuất cao hơn nhằm đáp ứng yêu cầu chuyển đổi sớm. Người dân mua xe máy điện có thể được hỗ trợ toàn bộ giá trị xe; ô tô điện cá nhân được hỗ trợ khoảng 10% giá trị phương tiện. Các doanh nghiệp vận tải chuyển đổi taxi, xe khách, xe tải sang phương tiện xanh cũng được hỗ trợ từ 5% đến 15% giá trị xe tùy loại.
Về hạ tầng phục vụ chuyển đổi, đề xuất phát triển hơn 18.000 trụ sạc và trên 33.000 tủ đổi pin trên toàn địa bàn thành phố. Trong đó, riêng khu vực vùng phát thải thấp sẽ được bổ sung hơn 3.300 trụ sạc nhanh và 8.900 tủ đổi pin.
Thành phố cũng được đề xuất áp dụng cơ chế miễn tiền thuê đất trong 5 năm đối với các dự án đầu tư trạm sạc điện trên đất công, hỗ trợ vay vốn, lãi suất để phát triển hạ tầng sạc.
Theo đơn vị tư vấn, lộ trình trên sẽ góp phần giảm phát thải, cải thiện chất lượng môi trường đô thị, hướng tới xây dựng hệ thống giao thông xanh, bền vững cho TPHCM trong những năm tới.
QUỐC HÙNG